Du of Sie in het Duits: wanneer zeg je wat?

Du is ons jij, Sie is ons u. Zeg du tegen vrienden, familie, kinderen en mensen met wie je je tutoyeert. Zeg Sie tegen volwassenen die je niet kent, tegen ambtenaren en meestal ook tegen collega's en je baas, tot zij iets anders voorstellen. Het belangrijkste verschil met Nederland: Duitsers zeggen veel vaker Sie dan wij u zeggen. Waar een Nederlander in een winkel of op het werk gewoon jij zegt, is in Duitsland Sie de norm. Twijfel je, kies dan Sie.

Het overzicht

	du	ihr	Sie
Nederlands	jij, je	jullie	u
Voor wie	Eén persoon, informeel	Meerdere personen, informeel	Eén of meer personen, beleefd
Werkwoord	du hast	ihr habt	Sie haben
Lijdend en meewerkend voorwerp	dich, dir	euch	Sie, Ihnen
Bezittelijk	dein (jouw)	euer (jullie)	Ihr (uw)

Beleefd Sie schrijf je altijd met een hoofdletter, in elke vorm: Sie, Ihnen, Ihr. Zo onderscheid je het op papier van sie (zij). Ons u krijgt geen hoofdletter, dus dit is iets om in te slijpen.

Het werkwoord bij Sie is de meervoudsvorm: Sie haben, Sie sind, Sie kommen. Dat is anders dan bij ons, waar je "u hebt" of "u heeft" zegt. Sie haben kan dus "u hebt" of "zij hebben" betekenen, en de context beslist.

Zeg Sie tegen

• Volwassenen die je niet kent: winkelpersoneel, nieuwe buren, iemand op straat.
• Ambtenaren, artsen, docenten (als je volwassen student bent) en klanten.
• Collega's en leidinggevenden in traditionele bedrijven, tot iemand du aanbiedt.

Entschuldigung, können Sie mir helfen? (Pardon, kunt u me helpen?)

In Nederland zou je de verkoper misschien gewoon met jij aanspreken. Doe dat in Duitsland niet: daar klinkt het al snel te familiair.

Zeg du tegen

• Familie, vrienden en kinderen.
• Medestudenten en jongeren, bijna altijd meteen.
• Op veel werkplekken, vooral bij start-ups en techbedrijven, waar du gewoon is.
• Online, op fora en sociale media.

Overstappen op du

De werkwoorden zijn duzen (du zeggen) en siezen (Sie zeggen), ons tutoyeren en vousvoyeren. Het voorstel om over te stappen komt normaal van de oudere of hogergeplaatste persoon: Wollen wir uns duzen? (Zullen we jij en jou zeggen?) Daarna terug naar Sie gaan voelt kil, dus het is een stap in één richting.

Volwassenen spreken elkaar met Sie bij de achternaam aan (Frau Müller, Herr Schmidt) en met du bij de voornaam. Op sommige kantoren bestaat een tussenvorm: voornaam met Sie, het zogenaamde "Hamburger Sie".

Vergeet ihr niet

Spreek je een groep vrienden aan, dan wordt du ihr, ons jullie: Kommt ihr heute Abend? (Komen jullie vanavond?) Tegen een groep die je elk met Sie zou aanspreken, blijft het Sie: Kommen Sie heute Abend?

Let op het bezittelijk voornaamwoord: euer (jullie) verliest de e als er een uitgang bij komt: eure Kinder, euren Hund.

Test jezelf

Kies du, ihr of Sie. De antwoorden staan eronder.

1. Je vraagt een onbekende op het station hoe laat het is.
2. Je praat met je beste vriendin.
3. Je praat met twee vrienden tegelijk.
4. Je schrijft een verhuurder die je nooit hebt ontmoet.
5. Je praat met een kind in de speeltuin.
6. Je nieuwe baas heeft nog geen du voorgesteld.

Antwoorden: 1. Sie. 2. du. 3. ihr. 4. Sie. 5. du. 6. Sie.

Verder oefenen

Onze les over Duitse voornaamwoorden behandelt alle vormen van du, ihr en Sie in de vier naamvallen, met een quiz. Een ander paar dat Nederlandstaligen bezighoudt: als of wenn.

Het gevoel voor du en Sie krijg je het snelst door op te letten hoe personages in echte verhalen elkaar aanspreken. Onze app Learn German brengt je van woordenschat en grammatica via teksten op jouw niveau naar complete klassiekers met een vertaling onder elke regel. Downloaden is gratis; voor sommige boeken en extra inhoud heb je diamanten nodig, die je verdient tijdens het leren, of Premium.