Hymn Anglii i hymn USA: tekst i tłumaczenie na polski

Hymn Wielkiej Brytanii God Save the King i hymn USA The Star-Spangled Banner: tekst, tłumaczenie wers po wersie i historia obu pieśni.

Angielski · · 7 min czytania

Learn EnglishDarmowa aplikacja z nagraniami, quizami i całymi książkamiPobierz za darmo

Dwa najbardziej znane hymny anglojęzycznego świata to God Save the King Wielkiej Brytanii i The Star-Spangled Banner Stanów Zjednoczonych.

Hymn brytyjski, przez wielu nazywany po prostu hymnem Anglii, nie ma znanego autora: słowa i muzyka są anonimowe. Według rodziny królewskiej nie istnieje też żadna oficjalna wersja tekstu, bo słowa przekazuje tradycja. Publicznie zaśpiewano go po raz pierwszy w Londynie w 1745 roku, a podczas oficjalnych uroczystości zwykle śpiewa się tylko pierwszą zwrotkę. Odkąd 8 września 2022 roku, po śmierci królowej Elżbiety II, królem został Karol III, znów śpiewa się King zamiast Queen.

Słowa hymnu amerykańskiego napisał we wrześniu 1814 roku Francis Scott Key, prawnik i poeta amator, po tym, jak był świadkiem ostrzału Fortu McHenry w Baltimore. Melodia pochodzi z piosenki bardzo popularnej w Londynie, To Anacreon in Heaven. Hymnem państwowym utwór stał się na mocy ustawy Kongresu z 3 marca 1931 roku. Ma cztery zwrotki, ale dziś śpiewa się tylko pierwszą.

God Save the King: tekst i tłumaczenie

Tak brzmi tekst opublikowany na oficjalnej stronie brytyjskiej rodziny królewskiej.

Angielski Znaczenie
God save our gracious King! Boże, chroń naszego łaskawego króla!
Long live our noble King! Niech żyje nasz szlachetny król!
God save the King! Boże, chroń króla!
Send him victorious, Daj mu zwycięstwo,
Happy and glorious, szczęście i chwałę,
Long to reign over us, niech długo nad nami panuje,
God save the King. Boże, chroń króla.

Siedem krótkich wersów, a każdy z nich to życzenie. Istnieje druga zwrotka (Thy choicest gifts in store, „Twoje najcenniejsze dary”), a z czasem dopisywano kolejne, ale śpiewa się je rzadko. Gdy panuje kobieta, śpiewa się Queen zamiast King i her zamiast him.

Historia hymnu brytyjskiego

Słowa i melodia sięgają być może XVII wieku, ale dzisiejsza forma pochodzi z XVIII. We wrześniu 1745 roku pretendent do tronu, książę Karol Edward Stuart, pokonał armię króla Jerzego II pod Prestonpans niedaleko Edynburga. Kiedy wiadomość dotarła do Londynu, kapelmistrz Theatre Royal przy Drury Lane opracował God Save the King, żeby zagrać go po przedstawieniu. Sukces był tak wielki, że powtarzano go co wieczór.

Zwyczaj szybko przejęły inne teatry i tak narodziła się tradycja witania monarchy tą pieśnią, kiedy wchodził na salę. Na początku XIX wieku pieśń znano już jako hymn narodowy.

Melodia nie została na wyspie. W XVIII wieku podróżujący po Europie zauważyli, ile daje krajowi muzyczny symbol, który wszyscy rozpoznają, i inne kraje zaczęły przejmować tę melodię. Około 140 kompozytorów, wśród nich Beethoven, Haydn i Brahms, wykorzystało ją w swoich utworach.

The Star-Spangled Banner: tekst i tłumaczenie

Tak brzmi tekst opublikowany przez Narodowe Muzeum Historii Amerykańskiej, należące do Smithsonian. Oto pierwsza z czterech zwrotek, ta, którą się śpiewa:

„Wiersz
Rękopis wiersza, zapisany ręką Francisa Scotta Keya. Harris & Ewing, 1914, Biblioteka Kongresu. Domena publiczna.
Angielski Znaczenie
O say can you see, by the dawn’s early light, Powiedz, czy widzisz w pierwszym świetle świtu
What so proudly we hail’d at the twilight’s last gleaming, flagę, którą tak dumnie pozdrawialiśmy w ostatnim blasku zmierzchu,
Whose broad stripes and bright stars through the perilous fight której szerokie pasy i jasne gwiazdy w czasie groźnej walki
O’er the ramparts we watch’d were so gallantly streaming? tak dzielnie powiewały nad wałami, na które patrzyliśmy?
And the rocket’s red glare, the bombs bursting in air, A czerwony blask rakiet i bomby wybuchające w powietrzu
Gave proof through the night that our flag was still there, przez całą noc dowodziły, że nasza flaga wciąż tam jest.
O say does that star-spangled banner yet wave Powiedz, czy ten gwiaździsty sztandar wciąż powiewa
O’er the land of the free and the home of the brave? nad krajem wolnych i domem dzielnych?

Zwrotka zaczyna się pytaniem i kończy pytaniem. Ktoś przez całą noc patrzył z daleka na ostrzeliwany fort i o świcie pyta: czy flaga wciąż tam jest?

Historia hymnu amerykańskiego

W 1814 roku Stany Zjednoczone i Wielka Brytania prowadziły ze sobą wojnę. Francis Scott Key wszedł na pokład brytyjskiego statku, żeby wynegocjować uwolnienie amerykańskiego cywila. Gdy zaczął się atak, zatrzymano go na pokładzie i z pokładu patrzył na trwający dwadzieścia pięć godzin ostrzał Fortu McHenry.

O świcie 14 września 1814 roku nad fortem wciąż powiewała amerykańska flaga, a brytyjskie okręty odpływały spod Baltimore. Poruszony Key nagryzmolił pierwsze wersy na odwrocie listu. Po powrocie do Baltimore dokończył cztery zwrotki. Drukarz wydał wiersz, prawdopodobnie 17 września, na ulotce zatytułowanej Defence of Fort McHenry („Obrona Fortu McHenry”), a do połowy października przedrukowało go co najmniej siedemnaście gazet na wschodnim wybrzeżu.

Flaga, którą widział Key, istnieje do dziś. Uszyła ją latem 1813 roku Mary Pickersgill, która zawodowo szyła flagi, w ciągu mniej więcej siedmiu tygodni, razem z córką, siostrzenicami i trzynastoletnią Grace Wisher. Ma wymiary 30 na 42 stopy, czyli około 9 na 13 metrów, i od 1912 roku należy do zbiorów Smithsonian.

„Wielka
Flaga, która zainspirowała Keya, w muzeum Smithsonian otwartym w 1964 roku. Smithsonian Institution, około 1964. Domena publiczna.

Melodia też ma swoją historię. To Anacreon in Heaven skomponował około 1775 roku John Stafford Smith dla Anacreontic Society, londyńskiego klubu muzycznego dla dżentelmenów. Hymn amerykański ma więc, tak jak brytyjski, melodię z Londynu. W Ameryce piosenka była już wtedy bardzo lubiana, a sam Key napisał do niej inny wiersz w 1805 roku.

Pieśń zyskała ogromną popularność w czasie wojny secesyjnej, a w 1889 roku sekretarz marynarki wojennej polecił grać ją podczas porannego podnoszenia flagi. Oficjalnym hymnem została jednak dopiero w 1931 roku: prezydent Herbert Hoover podpisał ustawę 3 marca.

Słowa, których warto się nauczyć

God save the King: Boże, chroń króla. Zwróć uwagę na formę: God save, a nie God saves. To dawny angielski tryb łączący (subjunctive), w znaczeniu May God save the King, czyli „niech Bóg chroni króla”. Przetrwał w stałych zwrotach: God bless you, Heaven help us.

long live, long to reign: niech żyje; niech długo panuje. Long live the King! to „Niech żyje król!”, a żartem usłyszysz też Long live pizza! Uwaga: reign (panować) brzmi tak samo jak rain (deszcz).

gracious: łaskawy, życzliwy, pełen wdzięku. Typowe słowo języka dworskiego. Na co dzień a gracious host to uprzejmy gospodarz.

send him victorious: uczyń go zwycięskim. Konstrukcja send + osoba + przymiotnik jest dziś rzadka; powiedziałoby się raczej make him victorious.

thy: twój. Dawny angielski miał thou (ty) i thy (twój). Druga zwrotka zwraca się do Boga słowami Thy choicest gifts. Dziś te formy spotkasz tylko w modlitwach i poezji.

dawn’s early light: pierwsze światło świtu. Dawn to świt, at dawn „o świcie”. Przyda się też from dawn till dusk, „od świtu do zmierzchu”.

twilight’s last gleaming: ostatni blask zmierzchu, czyli poprzedni wieczór. Poeta ostatni raz widział flagę wieczorem i pyta, czy rano wciąż tam jest. A gleam of hope to promyk nadziei.

hail’d, watch’d: hailed (pozdrawialiśmy) i watched (patrzyliśmy). W dawnej poezji apostrof zastępował nieme e. Dziś hail żyje głównie w hail a taxi, czyli zatrzymać taksówkę.

perilous: niebezpieczny, groźny. Od peril, niebezpieczeństwo. W rozmowie mówi się dangerous, ale w książkach i wiadomościach przeczytasz a perilous journey.

o’er: over, nad. Poetycka forma jednosylabowa, żeby zgadzał się rytm. W śpiewie brzmi jak or.

ramparts: wały, mury obronne. Poza historią wojskowości tego słowa używa się rzadko.

gallantly: dzielnie, dumnie. Od gallant, krewnego polskiego „galant”, ale w znaczeniu „odważny”. A gallant effort usłyszysz nawet w relacji sportowej.

star-spangled banner: gwiaździsty sztandar. Spangle to cekin, banner to sztandar. Słowo banner znasz pewnie też jako reklamę na stronie internetowej.

yet: tu „wciąż”, jak still. W pytaniach i przeczeniach znaczy „już” albo „jeszcze nie”: Not yet.

the land of the free and the home of the brave: kraj wolnych i dom dzielnych. The + przymiotnik oznacza grupę ludzi, jak the rich (bogaci) albo the young (młodzi).

Dalej z angielskim

W dwóch krótkich tekstach jest już dawny tryb łączący, ślad po thou i thy oraz poetyckie skróty. Słownictwo dzisiejszego angielskiego znajdziesz bez zakładania konta w naszych angielskich listach słówek z nagraniami. A jeśli chcesz rozwijać się przez czytanie, zajrzyj do artykułu Książki do nauki angielskiego.

Aplikacja FluenTech do nauki angielskiego prowadzi od słownictwa i gramatyki przez teksty dopasowane do poziomu aż do klasyków z tłumaczeniem pod każdą linijką. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.