Hymn Hiszpanii: dlaczego nie ma słów
Marcha Real nie ma oficjalnego tekstu: dekret z 1997 roku określa tylko muzykę. Dlaczego, oraz hymn Meksyku przetłumaczony wers po wersie.
Jeśli szukasz słów hymnu Hiszpanii, oficjalnych nie znajdziesz, bo ich po prostu nie ma. Hymnem Hiszpanii jest Marcha Real, „Marsz Królewski”, nazywany też Marcha Granadera, „Marszem Grenadierów”. To osiemnastowieczny marsz wojskowy nieznanego autora; najstarszy zachowany rękopis pochodzi z 1761 roku i wiąże się z nazwiskiem muzyka Manuela de Espinosy. Dziś hymn reguluje dekret królewski 1560/1997, który określa wyłącznie partyturę. To jeden z nielicznych hymnów państwowych na świecie, które się gra, ale nigdy nie śpiewa.
Co w takim razie śpiewają ludzie mówiący po hiszpańsku? Każdy hiszpańskojęzyczny kraj Ameryki ma hymn ze słowami, a ten, na który uczący się trafiają najczęściej, to hymn Meksyku. Najpierw wyjaśniamy, dlaczego hymn Hiszpanii milczy, potem pokazujemy refren i pierwszą zwrotkę hymnu meksykańskiego z tłumaczeniem, a na końcu słowa, które warto z nich wynieść.
Dlaczego hymn Hiszpanii nie ma słów
Marcha Granadera nie powstała jako pieśń, tylko jako sygnał wojskowy. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1749 roku, a w 1761 roku pojawia się w zbiorze sygnałów bębna i trąbki dla piechoty, Libro de Ordenanza de los toques militares de la Infantería Española, przygotowanym przez Manuela de Espinosę. Czy Espinosa sam skomponował melodię, czy tylko zapisał i opracował starszą, wciąż jest przedmiotem sporu.
3 września 1770 roku król Karol III ogłosił utwór marszem honorowym, granym podczas uroczystości z udziałem króla. Z czasem wszyscy zaczęli go traktować jak hymn narodowy. Nie sprawiła tego żadna ustawa, tylko zwyczaj. W 1870 roku generał Prim ogłosił ogólnokrajowy konkurs na nowy hymn, ale jury nie przyznało nagrody, uznając, że żaden utwór nie jest lepszy od starego marszu.
Wersja, którą słychać dziś, pochodzi z opracowania kompozytora Bartolomé Péreza Casasa, zatwierdzonego dla orkiestr wojskowych w 1908 roku. Dekret z 1942 roku formalnie uznał Marcha Granadera za hymn państwowy. W 1997 roku państwo hiszpańskie kupiło prawa do muzyki, a dekret królewski 1560/1997 z 10 października ustalił oficjalną partyturę: szesnaście taktów w B-dur, 52 sekundy w wersji pełnej i 27 w skróconej. Dekret opisuje takty, tempo i okazje, przy których gra się każdą z wersji. Tekstu w nim nie ma, bo oficjalny tekst po prostu nie istnieje.
W ciągu ostatniego stulecia do marszu kilka razy pisano słowa, a niektóre wersje przez pewien czas śpiewano, ale żadna nie stała się oficjalna. Ostatnia próba miała miejsce w 2008 roku, kiedy Hiszpański Komitet Olimpijski zorganizował konkurs na tekst. Zwycięski tekst wycofano po kilku dniach, zanim trafił do parlamentu, bo zabrakło dla niego szerokiego poparcia.
Dlatego przed meczem piłkarze reprezentacji Hiszpanii stoją w milczeniu, podczas gdy rywale śpiewają swój hymn. Na trybunach wielu kibiców nuci melodię na „lo, lo, lo”.
Słowa: hymn Meksyku
Himno Nacional Mexicano to najczęściej śpiewany hymn w języku hiszpańskim. Słowa napisał Francisco González Bocanegra, muzykę Jaime Nunó, a po raz pierwszy wykonano go w 1854 roku. Oficjalny tekst zawiera meksykańska ustawa o godle, fladze i hymnie narodowym. Oficjalna wersja ma refren i cztery zwrotki. Gdy hymn wykonuje się na cześć flagi lub prezydenta, ustawa określa, co się śpiewa: refren, pierwszą zwrotkę i znowu refren. To właśnie tekst poniżej.
Refren
| Po hiszpańsku | Znaczenie |
|---|---|
| Mexicanos, al grito de guerra | Meksykanie, na okrzyk wojenny |
| El acero aprestad y el bridón, | szykujcie stal i rumaka, |
| y retiemble en sus centros la tierra | i niech ziemia zadrży do samego wnętrza |
| Al sonoro rugir del cañón. | od grzmiącego ryku armaty. |
Pierwsza zwrotka
| Po hiszpańsku | Znaczenie |
|---|---|
| Ciña ¡oh patria! tus sienes de oliva | Niech oliwką, o ojczyzno, uwieńczy twe skronie |
| De la paz el arcángel divino, | boski archanioł pokoju, |
| Que en el cielo tu eterno destino | bo w niebie twój wieczny los |
| Por el dedo de Dios se escribió. | zapisał palec Boży. |
| Más si osare un extraño enemigo | Lecz gdyby obcy wróg się ośmielił |
| Profanar con su planta tu suelo, | zbezcześcić stopą twoją ziemię, |
| Piensa ¡oh patria querida! que el cielo | pamiętaj, ukochana ojczyzno, że niebo |
| Un soldado en cada hijo te dio. | dało ci żołnierza w każdym synu. |
Refren wzywa do broni, a zwrotka odpowiada życzeniem pokoju. Najpierw jest gałązka oliwna, a dopiero gdy pojawi się najeźdźca, każdy syn staje się żołnierzem. Po zwrotce refren śpiewa się jeszcze raz.
Historia hymnu Meksyku
W listopadzie 1853 roku rząd Meksyku ogłosił konkurs na słowa hymnu narodowego. Kraj był niepodległy od nieco ponad trzydziestu lat i nie miał pieśni, którą śpiewałby cały naród. Młody poeta Francisco González Bocanegra z San Luis Potosí nie chciał startować. Według znanej opowieści narzeczona zamknęła go w pokoju, dopóki nie skończy wiersza. Wygrał jego wiersz liczący dziesięć zwrotek.
Drugi konkurs wyłonił muzykę. Zwyciężył Jaime Nunó, urodzony w Hiszpanii kompozytor i kapelmistrz, który mieszkał w Meksyku. Najczęściej śpiewany hymn po hiszpańsku ma więc meksykańskiego poetę i hiszpańskiego kompozytora. Prawykonanie odbyło się wieczorem 15 września 1854 roku, w przeddzień Dnia Niepodległości, w Gran Teatro de Santa Anna w mieście Meksyk.
Niektóre z pierwotnych zwrotek wychwalały ówczesnych przywódców, między innymi Antonia Lópeza de Santa Annę i Agustína de Iturbidego. Z czasem te zwrotki usunięto. W 1943 roku prezydent Manuel Ávila Camacho dekretem ustalił oficjalną wersję, którą ustawa z 1984 roku utrzymuje do dziś: refren i cztery zwrotki.
Słowa, których warto się nauczyć
el grito: krzyk, okrzyk. Od gritar, krzyczeć. W Meksyku el Grito to też uroczystość w nocy 15 września, kiedy prezydent bije w dzwon i woła ¡Viva México! Zwróć uwagę na al grito: a + el zawsze łączą się w al.
el acero: stal. Tu oznacza miecz albo bagnet, ulubiony obraz poetów. W kuchni zobaczysz acero inoxidable, stal nierdzewną.
aprestad: szykujcie. To tryb rozkazujący dla vosotros (wy) od aprestar: końcówkę -r bezokolicznika zastępuje się przez -d (hablad, comed, venid). W Meksyku nikt na co dzień nie używa vosotros; mówi się ustedes i preparen. Hymn wybiera starszą, uroczystą formę.
el bridón: koń z uzdą, rumak bojowy. Słowo z poezji. Na co dzień koń to el caballo, a la brida to uzda.
retiemble: niech zadrży. Subjuntivo czasu teraźniejszego od retemblar, z tą samą wymianą samogłoski co w temblar: tiemblo, tiemble. Subjuntivo na początku zdania często wyraża życzenie, jak w ¡Viva México!, niech żyje Meksyk.
el rugir: ryk. Każdy bezokolicznik może stać się rzeczownikiem z el przed sobą: el sonoro rugir del cañón, dosłownie „dźwięczne ryczenie armaty”. Podobnie el amanecer, świt.
ciña: niech opasze, niech uwieńczy. Subjuntivo od ceñir, opasywać, znowu jako życzenie. Na co dzień ceñido mówi się o obcisłym ubraniu.
¡oh patria!: o ojczyzno. La patria to ojczyzna. Hiszpański otwiera każdy wykrzyknik odwróconym ¡, a każde pytanie znakiem ¿, nawet w środku zdania, jak tutaj.
las sienes: skronie, w liczbie pojedynczej la sien. Uwieńczyć komuś skronie oliwką lub laurem to go ukoronować.
se escribió: został zapisany. Hiszpański często tworzy stronę bierną z se, podobnie jak polskie „się”: aquí se habla español, tu mówi się po hiszpańsku.
Más si osare: lecz gdyby się ośmielił. Dwie dawne formy w trzech słowach. Más znaczy tu „lecz”: ten spójnik pisze się dziś mas, bez akcentu, a w mowie zastąpiło go pero. Osare to subjuntivo czasu przyszłego od osar (ośmielić się), czas niemal wymarły. Przetrwał w tekstach prawnych i w przysłowiu: Adonde fueres, haz lo que vieres, dokądkolwiek pójdziesz, rób to, co tam widzisz.
extraño: tu „obcy”. Dziś słowo znaczy głównie dziwny (¡Qué extraño!, jakie to dziwne!), a cudzoziemiec to un extranjero.
la planta: tu podeszwa stopy, la planta del pie. Zwykłe znaczenie to „roślina”, a także piętro: la planta baja to parter.
el suelo: ziemia, grunt, a także podłoga. Se me cayó al suelo, upadło mi na podłogę.
Dalej z hiszpańskim
Refren i jedna zwrotka, a mieszczą już tryb rozkazujący dla vosotros, trzy formy subjuntivo, stronę bierną z se i czas, którego prawie nikt nie używa. Żeby pójść dalej, zajrzyj do naszych darmowych list słówek z nagraniami, bez zakładania konta. A jeśli zastanawiasz się, ile pracy wymaga ten język, przeczytaj Czy hiszpański jest trudny dla Polaka?
Nasza aplikacja Learn Spanish prowadzi od pierwszych słów przez gramatykę i teksty dopasowane do poziomu aż do hiszpańskich klasyków, z tłumaczeniem pod każdą linijką. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.