Almancada Als ve Wenn Farkı (Wann ve Ob ile Birlikte)

Almancada "-dığında" demenin iki yolu var. Geçmişte bir kez olan bir şey ya da geçmişteki tek bir dönem için als: Als ich ein Kind war, wohnte ich in Hamburg. (Çocukken Hamburg'da yaşardım.) Geri kalan her şey için wenn: geçmişte tekrarlanan olaylar ("her -dığında"), şimdi ve gelecek, bir de koşul ("-se"). Karışan iki kelime daha var: wann soru kelimesi ("ne zaman?"), ob ise "-ip -mediğini".

Türkçe konuşanlar için iyi bir haber: Almanca yan cümlede fiil sona gidiyor, tıpkı Türkçedeki gibi. İngilizce konuşanların en çok zorlandığı kısım bu, sizin için neredeyse doğal.

Hızlı tablo

Durum	Kelime	Örnek
Geçmişte tek olay ya da tek dönem	als	Als ich zehn war, sind wir nach München gezogen. (On yaşındayken Münih'e taşındık.)
Geçmişte tekrarlanan olaylar	wenn	Immer wenn ich meine Oma besuchte, backte sie einen Kuchen. (Babaanneme her gittiğimde kek yapardı.)
Şimdi ya da gelecek	wenn	Wenn ich nach Hause komme, rufe ich dich an. (Eve gelince seni ararım.)
Koşul	wenn	Wenn es morgen regnet, bleiben wir zu Hause. (Yarın yağmur yağarsa evde kalırız.)
Zaman sorusu	wann	Wann fängt der Film an? (Film ne zaman başlıyor?)
Cümle içinde evet/hayır sorusu	ob	Ich weiß nicht, ob er kommt. (Gelip gelmeyeceğini bilmiyorum.)

Türkçe ile eşleştirme

Türkçede "-ince", "-dığında", "-ken" hem bir kez olanı hem tekrarlananı anlatabiliyor. Bu yüzden Türkçe ek size als mı wenn mi olduğunu söylemez. Kendinize şu soruyu sorun: bu geçmişte bir kez mi oldu?

• "Çocukken", "Berlin'de okurken", "eve vardığımda" (o bir sefer): als
• "Her gittiğimde", "ne zaman gitsek": wenn
• "Eve gelince" (yarın), "yorulunca" (genel olarak): wenn
• "-se", "-sa": wenn
• "Ne zaman?": wann
• "-ip -mediğini", "-ip -meyeceğini": ob

Als: geçmişte bir kez

Tek bir olay. Als das Telefon klingelte, stand ich unter der Dusche. (Telefon çaldığında duştaydım.)

Tek bir dönem, ne kadar uzun olursa olsun. Als ich in Berlin studierte, wohnte ich in Kreuzberg. (Berlin'de okurken Kreuzberg'de oturuyordum.) Beş yıllık bir öğrenim de tek bir dönem sayılır, o yüzden als.

Hikayede tek bir an. Als wir ankamen, war es schon dunkel. (Vardığımızda hava çoktan kararmıştı.)

Wenn: her seferinde, şimdi ya da sonra, ve "-se"

Geçmişte tekrarlanan olaylar. Jedes Mal, wenn er anrief, war ich nicht zu Hause. (Her aradığında evde değildim.) Immer ve jedes Mal sık eşlik eder, ama tek başına wenn de yeter: Wenn wir ans Meer fuhren, sangen wir im Auto. (Denize gittiğimizde arabada şarkı söylerdik.)

Şimdi ve gelecek, tek bir olay olsa bile. Wenn du morgen in Berlin ankommst, hole ich dich am Bahnhof ab. (Yarın Berlin'e vardığında seni garda karşılarım.) Als kuralı yalnızca geçmiş için.

Şimdiki alışkanlıklar. Wenn ich müde bin, trinke ich Kaffee. (Yorulunca kahve içerim.)

Gerçek ve gerçek dışı koşullar. Wenn du Hilfe brauchst, sag Bescheid. (Yardıma ihtiyacın olursa haber ver.) Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich Italienisch lernen. (Daha çok vaktim olsa İtalyanca öğrenirdim.) Wenn ich das gewusst hätte, wäre ich gekommen. (Bunu bilseydim gelirdim.)

Wann: soru kelimesi

Wann bir zaman sorar, ister doğrudan soruda ister daha uzun bir cümlenin içinde:

• Wann kommst du? (Ne zaman geliyorsun?)
• Weißt du, wann der Zug fährt? (Trenin ne zaman kalktığını biliyor musun?)
• Sag mir, wann du Zeit hast. (Ne zaman vaktin olduğunu söyle.)

Türkçede "ne zaman" diyorsanız wann. "Ne zaman gelirsen ara" gibi cümleler ise soru değil, koşul: Wenn du kommst, ruf an.

Ob: "-ip -mediğini"

Ob, bir cümlenin içindeki evet/hayır sorusunu başlatır. Türkçedeki "-ip -mediğini" ya da "-ip -meyeceğini" kalıbının tam karşılığı:

• Ich weiß nicht, ob der Film schon angefangen hat. (Filmin başlayıp başlamadığını bilmiyorum.)
• Sie hat gefragt, ob du mitkommst. (Gelip gelmeyeceğini sordu.)

Karşılaştırın: Ich weiß nicht, wann er kommt (ne zaman geleceğini bilmiyorum) ve Ich weiß nicht, ob er kommt (gelip gelmeyeceğini bilmiyorum).

Kelime sırası

Als, wenn, cümle içindeki wann ve ob fiili kendi cümlelerinin sonuna gönderir ve bu cümle her zaman virgülle ayrılır. Türkçedeki "Çocuk olduğumda" sırası gibi:

• Als ich ein Kind war, ... (Ben çocuk olduğumda, ...)
• Wenn der Zug ankommt, ... (Tren geldiğinde, ...) Ayrılabilen fiil sonda birleşik kalır.

Als ya da wenn cümlesi öndeyse, ana cümle fiille başlar: Als ich ankam, war der Zug schon weg. (Vardığımda tren çoktan gitmişti.) Burada Türkçe sezginiz işe yaramaz, bu kuralı ayrıca ezberleyin.

Als'ın başka görevleri

Als'ın her gün karşınıza çıkacak iki anlamı daha var ve ikisinin de zamanla ilgisi yok:

• -den daha: Er ist älter als ich. (Benden büyük.)
• olarak: Als Kind wollte ich Pilot werden. (Çocukken pilot olmak isterdim. Kelimesi kelimesine: çocuk olarak.)

Als ob ise "sanki": Er tut so, als ob er nichts wüsste. (Sanki hiçbir şey bilmiyormuş gibi davranıyor.)

Sık yapılan hatalar

Geçmişte bir kez olan şey için wenn. Als ich jung war, ... (Gençken, ...), Wenn ich jung war değil. En yaygın hata bu.

Bir zaman cümlesinde wann. Wenn ich nach Hause komme, koche ich. (Eve gelince yemek yaparım.), Wann ich nach Hause komme değil. Wann yalnızca soru sorar.

"-ip -mediğini" için wenn. Ich weiß nicht, ob sie Zeit hat. (Vakti olup olmadığını bilmiyorum.), wenn sie Zeit hat değil.

Ana cümlede özneyle başlamak. Als ich ankam, war es dunkel, Als ich ankam, es war dunkel değil.

Sorular

Wenn hiç geçmişteki tek bir olay için kullanılır mı? Standart Almancada yalnızca gerçek dışı koşullarda: Wenn ich das gewusst hätte, ... (Bunu bilseydim, ...). Geçmişte bir kez gerçekten olmuş bir şey için als.

Wenn ile falls arasındaki fark ne? Falls "eğer, olur da" demek ve yalnızca koşul anlatır: Falls du Hilfe brauchst, ruf mich an. (Olur da yardıma ihtiyacın olursa beni ara.) Wenn bu işi de yapabilir, ama falls asla "-dığında" anlamına gelmez.

Als ile Präteritum mu kullanılmalı? Hayır. Yazıda genelde Präteritum görülür, konuşmada Perfekt de duyulur: Als wir in Rom waren, hat es jeden Tag geregnet. (Roma'dayken her gün yağmur yağdı.) Als'ı seçtiren anlam, zaman değil.

Devam edin

Almanca yan cümleler dersimiz, fiilin sona gitmesini, yan cümleden sonraki kelime sırasını ve weil, dass, wenn, ob gibi bağlaçları anlatıyor, sonunda kısa bir test var. Als cümlelerinin çoğu geçmiş zamanda kurulduğu için o biçimleri de hazır tutun.

Als ve wenn, birkaç yüz gerçek cümleden sonra yerine oturuyor ve hikayeler bu cümlelerle dolu. Learn German uygulamamız kelime ve dil bilgisinden seviyeli okumalara, oradan da her satırının altında çevirisi olan klasiklere kadar gidiyor. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.