Essere mi Avere mi? Passato Prossimo'da Yardımcı Fiil

Fiillerin çoğu ve nesne alan her fiil avere alır. Hareket, durum değişikliği, dönüşlü fiiller ve si ise essere alır. Kurallar, ortaç uyumu ve test.

İtalyanca · · 4 dk okuma

Learn ItalianKelime, dil bilgisi ve kitaplar tek uygulamada, ücretsizÜcretsiz indir

İtalyancada passato prossimo iki parçadan oluşur: bir yardımcı fiil ve ortaç. Yardımcı fiil ya avere ya essere olur. Kısaca: fiillerin büyük çoğunluğu ve nesne alabilen her fiil avere alır: ho mangiato una pizza (bir pizza yedim). Bir yerden bir yere gitmeyi ya da bir hâlden başka bir hâle geçmeyi anlatan fiiller, dönüşlü fiiller ve kişisiz si ise essere alır: sono andato (gittim), mi sono alzato (kalktım). Essere ile ortaç, özneye sıfat gibi uyar: Giulia è arrivata (Giulia geldi).

Türkçede "yedim" ile "gittim" aynı ek ile kurulur, bu yüzden bu seçim Türkçe konuşanlara yabancı gelir. İşe yarayan soru şu: Eylem bir şeyi etkiliyor mu, yoksa öznenin kendisi mi yer ya da hâl değiştiriyor? İlki avere, ikincisi essere.

Hızlı tablo

Avere Essere
Hangi fiiller Çoğu fiil, nesne alan bütün fiiller Hareket, hâl değişikliği, dönüşlü fiiller, si
Örnek Ho comprato il pane. (Ekmeği aldım.) Sono uscita presto. (Erken çıktım.)
Ortaç uyumu Yok; yalnızca fiilden önce lo, la, li, le gelirse var Var, özneye uyar
Uyum örneği Le ho comprate. (Onları aldım.) Siamo partiti. (Yola çıktık.)

Avere: varsayılan seçenek

Bir fiil nesne alabiliyorsa, o cümlede nesne olmasa bile avere alır: ho letto (okudum), ho scritto una lettera (bir mektup yazdım), abbiamo visto il film (filmi izledik). Nesnesiz pek çok fiil de avere ile kurulur: ho dormito (uyudum), ho riso (güldüm), ho lavorato (çalıştım).

Bir yere varmayan hareketlere dikkat: ho camminato (yürüdüm), ho viaggiato (seyahat ettim), ho nuotato (yüzdüm), ho ballato (dans ettim). Bunlar A'dan B'ye gitmeyi değil, bir etkinliği anlatır.

Essere: yer değiştiren, hâl değiştiren özne

Bir yerden bir yere gitmek: andare, venire, arrivare, partire, uscire, entrare, tornare. Marco è tornato ieri. (Marco dün döndü.)

Hâl değiştirmek ya da olduğu yerde kalmak: nascere, morire, diventare, restare, rimanere, stare, essere. Mia nonna è nata a Bari. (Babaannem Bari'de doğdu.) Essere ile stare aynı ortacı paylaşır: sono stato hem "bulundum, oldum" hem "kaldım" demektir.

İnsanın başına gelenler: piacere, succedere, costare, durare, sembrare. Il film mi è piaciuto. (Filmi beğendim.) Cos'è successo? (Ne oldu?) Türkçedeki "hoşuma gitti" yapısını düşünün: beğenilen şey öznedir.

Dönüşlü fiiller: Ci siamo svegliati tardi. (Geç uyandık.) Laura si è vestita. (Laura giyindi.) Türkçedeki "-n-" ekli fiillerin çoğu (giyinmek, yıkanmak, hazırlanmak) burada essere ile karşılanır.

Kişisiz ve edilgen si: Si è parlato di politica. (Siyaset konuşuldu.) Ci si è divertiti. (Herkes çok eğlendi.)

Ortaç uyumu

Essere ile ortaç, özneye cinsiyet ve sayı bakımından uyar: sono andato (erkek), sono andata (kadın), siamo partiti (biz, karma ya da erkek), le ragazze sono uscite (kızlar çıktı).

Avere ile ortaç -o olarak kalır. Tek istisna, fiilden önce gelen lo, la, li, le zamirleridir: Hai visto i ragazzi? Sì, li ho visti. (Çocukları gördün mü? Evet, gördüm.) La torta? L'ho mangiata io. (Pasta mı? Ben yedim.)

Aynı fiil, iki yardımcı fiil

Bazı fiiller nesne alıp almamalarına göre yardımcı fiil değiştirir:

  • Ho finito il libro. (Kitabı bitirdim.) / Il film è finito. (Film bitti.)
  • Ho cominciato il corso. (Kursa başladım.) / La lezione è cominciata. (Ders başladı.)
  • Ho passato l'estate al mare. (Yazı deniz kenarında geçirdim.) / Sono passato da Anna. (Anna'ya uğradım.)
  • Ho salito le scale. (Merdivenleri çıktım.) / Sono salita sul treno. (Trene bindim.)
  • Ho sceso le scale. (Merdivenleri indim.) / Sono sceso dall'autobus. (Otobüsten indim.)
  • Ho corso per un'ora. (Bir saat koştum.) / Sono corso a casa. (Eve koştum.) Bir varış noktası varsa essere.

Türkçedeki "bitirdim / bitti" ayrımı burada çok işe yarar: nesne alan "bitirdim" avere ister, kendiliğinden olan "bitti" essere.

Hava durumu fiillerinde ikisi de doğrudur: ha piovuto da è piovuto da olur.

Modal fiiller

Dovere, potere ve volere çoğunlukla arkalarından gelen fiilin yardımcı fiilini alır: Sono dovuto andare. (Gitmek zorunda kaldım.) Ho dovuto mangiare. (Yemek zorunda kaldım.) Günlük konuşmada ho dovuto andare da kabul görür, ama sono dovuto mangiare her zaman yanlıştır.

Kendinizi deneyin

Fiili passato prossimo'ya çevirin, sonra cevaplara bakın.

  1. Ieri Paola ___ (andare) al mercato.
  2. Noi ___ (mangiare) troppo.
  3. I bambini ___ (svegliarsi) alle sei.
  4. Lo spettacolo ___ (finire) a mezzanotte.
  5. Le chiavi? Non le ___ (vedere).
  6. Il concerto ti ___ (piacere)?
  7. Io ___ (camminare) tutto il giorno.

Cevaplar: 1. è andata (hareket, dişil özne). 2. abbiamo mangiato (nesne alan fiil). 3. si sono svegliati (dönüşlü). 4. è finito (nesne yok). 5. ho viste (avere'den önce le). 6. è piaciuto (piacere). 7. ho camminato (varış noktası olmayan hareket).

Devam edin

Essere ve avere ile passato prossimo derslerimizde tam tablolar ve test var. Yardımcı fiil oturduktan sonra sıradaki seçim zamanın kendisi: passato prossimo ve imperfetto farkı.

Yardımcı fiil, hikayelerde tekrar tekrar karşınıza çıktıkça yerine oturur. Learn Italian uygulamamız kelime ve dil bilgisinden seviyeli okumalara, oradan da her satırının altında çevirisi olan klasiklere kadar gidiyor. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.