Passato Prossimo ve Imperfetto Farkı: İtalyancada Hangi Geçmiş Zaman?

İtalyancada gündelik konuşmanın iki geçmiş zamanı var. Kısaca: passato prossimo olup biten olayları anlatır ve hikayeyi ileri taşır, Türkçedeki "yedim" gibi. Imperfetto arka planı anlatır: o sırada ne olduğunu ve eskiden ne yapıldığını, Türkçedeki "yiyordum" ve "yerdim" gibi. Ieri ho mangiato una pizza (Dün pizza yedim) tek bir yemek, da bambino mangiavo la pizza ogni domenica (çocukken her pazar pizza yerdim) bir alışkanlık.

Türkçe bu ayrımı zaten yapıyor, bu yüzden çoğu cümlede kulağınıza güvenebilirsiniz. Dikkat isteyen yerler "-ydı" ile biten betimlemeler, essere ile avere seçimi ve "-dır" ile kurulan cümleler.

Hızlı tablo

	Passato prossimo	Imperfetto
Ne yapar?	Bitmiş bir olayı bildirir	Arka planı ya da alışkanlığı anlatır
Türkçede çoğu zaman	-di: yedim, geldi	-iyordu, -erdi: yiyordum, yerdim
Örnek	Ieri ho mangiato una pizza. (Dün pizza yedim.)	Da bambino mangiavo la pizza ogni domenica. (Çocukken her pazar pizza yerdim.)
Birlikte	È arrivato Marco... (Marco geldi...)	...mentre mangiavo. (...ben yemek yerken.)
Tipik içerik	Tek olaylar, art arda olaylar, kapanmış süreler	Alışkanlıklar, süren eylemler, betimleme, saat, yaş, hava
Kuruluşu	avere ya da essere + ortaç: ho mangiato, sono andato	Tek ek takımı: mangiavo, andavo, facevo

Passato prossimo ne zaman?

Belli bir zamanda bitmiş olay. Ieri ho chiamato mia madre. (Dün annemi aradım.)

Art arda olaylar. Mi sono alzato, mi sono fatto la doccia e sono uscito. (Kalktım, duş aldım ve çıktım.)

Başlayan ya da biten bir şey. Il film è iniziato alle nove. (Film dokuzda başladı.)

Kapanmış bir süre. Ho abitato a Roma per tre anni. (Roma'da üç yıl oturdum.) Dönem bittiyse ve onu tek blok olarak görüyorsanız passato prossimo.

Sayılan tekrarlar. Siamo andati in Sicilia tre volte. (Sicilya'ya üç kez gittik.) Kaç kez olduğunu söylemek, tekrarı kapanmış tek bir bilgiye çeviriyor.

Bitmiş bir şey hakkında hüküm. Com'è stata la vacanza? È stata bellissima. (Tatil nasıldı? Harikaydı.)

Imperfetto ne zaman?

Geçmişteki alışkanlıklar. D'estate andavamo sempre al mare. (Yazın hep denize giderdik.) Türkçede "-erdi" diyebiliyorsanız neredeyse her zaman imperfetto.

Süren eylemler. Leggevo un libro. (Kitap okuyordum.) Aynı anlam için stavo + ulaç da var: Stavo leggendo un libro.

Betimleme ve arka plan. La casa era grande e aveva un giardino. (Ev büyüktü ve bir bahçesi vardı.)

Saat, yaş ve hava. Erano le tre. Avevo dieci anni. Faceva freddo. (Saat üçtü. On yaşındaydım. Hava soğuktu.)

Duygular ve ruh hali. Ero stanco e non volevo uscire. (Yorgundum ve çıkmak istemiyordum.)

Aynı anda süren iki şey. Mentre cucinavo, ascoltavo la radio. (Yemek yaparken radyo dinliyordum.)

Bir cümlede ikisi birden

Hikaye anlatmanın en yaygın kalıbı: süren bir eylem (imperfetto) bir olayla (passato prossimo) kesiliyor.

• Dormivo quando sei arrivato. (Sen geldiğinde uyuyordum.)
• Camminavamo nel parco e all'improvviso ha cominciato a piovere. (Parkta yürüyorduk ve birden yağmur başladı.)
• Stavo per uscire quando ha squillato il telefono. (Tam çıkmak üzereydim ki telefon çaldı.)

Bir film düşünün: imperfetto dekor ve fon müziği, passato prossimo karakterlerin yaptıkları.

İpucu kelimeler

Bu kelimeler bir tarafa yatkın, ama son sözü anlam söyler.

• Passato prossimo: ieri, stamattina, l'anno scorso, all'improvviso, una volta, tre volte, nel 2010
• Imperfetto: sempre, ogni giorno, spesso, di solito, da bambino, mentre

Anlamı değişen fiiller

Fiil	Passato prossimo	Imperfetto
conoscere	Ho conosciuto Paolo a una festa. Paolo'yla bir partide tanıştım.	Conoscevo già Paolo. Paolo'yu zaten tanıyordum.
sapere	Ho saputo della festa ieri. Partiyi dün öğrendim.	Sapevo della festa. Partiden haberim vardı.
dovere	Ho dovuto prendere un taxi. Taksiye binmek zorunda kaldım (ve bindim).	Dovevo partire alle otto, ma ho perso il treno. Sekizde yola çıkacaktım ama treni kaçırdım.
potere	Finalmente ho potuto riposare. Sonunda dinlenebildim.	Potevi dirmelo! Bana söyleyebilirdin!
volere	Ho voluto provare. Denemeye karar verdim.	Volevo provare. Denemek istiyordum.
avere	Ho avuto paura. Korktum.	Avevo paura. Korkuyordum.

Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar

"-ydı" ile biten her şeyi passato prossimo yapmak. "Oda küçüktü" Türkçede "yedim" gibi "-dı" ile bitiyor, ama bu bir betimleme: la stanza era piccola. Öte yandan bitmiş bir şey hakkında verilen hüküm passato prossimo alır: Il concerto è stato fantastico. (Konser harikaydı.)

"-erdi"yi passato prossimo ile çevirmek. Ogni estate andavamo in Puglia (her yaz Puglia'ya giderdik), siamo andati değil. Ancak kaç kez gittiğinizi sayarsanız passato prossimo olur.

Kapanmış bir süre için imperfetto kullanmak. Ho studiato tedesco per due anni (iki yıl Almanca çalıştım), studiavo... per due anni değil. Per ile verilen bir süre neredeyse her zaman passato prossimo ister.

Yanlış yardımcı fiil. Türkçede böyle bir seçim olmadığı için en çok burada hata yapılıyor. Hareket ve durum değişikliği anlatan fiiller essere alır: sono andato, è partita, siamo nati. Ho andato yeni başlayanların klasik hatası. Essere ile ortaç özneye uyar: Maria è arrivata, i ragazzi sono usciti.

"-dır" ile kurulan cümleler. "İki yıldır İtalyanca öğreniyorum" cümlesinde eylem hâlâ sürüyor. İtalyancada da Türkçedeki gibi şimdiki zaman kullanılır, da ile: Studio l'italiano da due anni. Geçmiş zamana kaçmayın.

Sorular

Passato prossimo, İngilizcedeki present perfect ile aynı mı? Görünüşü benziyor (ho mangiato, "I have eaten"), ama kullanımda çoğunlukla basit bir geçmiş zaman. Ieri ho visto Marco "Dün Marco'yu gördüm" demek, İngilizcede present perfect ile asla kurulamayacak bir cümle. Yani Türkçedeki "-di" ile düşünmek daha doğru sonuç veriyor.

Passato remoto ne oluyor? Edebî geçmiş zaman, romanların ve tarih kitaplarının dili: Dante nacque a Firenze nel 1265. (Dante 1265'te Floransa'da doğdu.) Konuşmada daha çok güney İtalya'nın bazı bölgelerinde yaşıyor. Passato remoto ile imperfetto arasındaki seçim de bu yazıdaki mantığa uyuyor: olaylara karşı arka plan.

Stavo + ulaç farklı mı? Leggevo ve stavo leggendo ikisi de "okuyordum" demek. Stavo biçimi anın kendisine daha çok vurgu yapar: Stavo leggendo quando è arrivato Marco. (Marco geldiğinde tam okumanın ortasındaydım.)

Saat ve hava için hangi zaman? Neredeyse her zaman imperfetto: Erano le otto e pioveva. (Saat sekizdi ve yağmur yağıyordu.)

Devam edin

İki zamanın da çekim tabloları ve testleriyle kendi dersi var: passato prossimo ve imperfetto. Essere mi avere mi sorusu için essere ve avere dersine bakın.

Bu seçim, okuduğunuz hikaye sayısı arttıkça kolaylaşıyor. Learn Italian uygulamamız kelime ve dil bilgisinden seviyeli okumalara, oradan da her satırının altında çevirisi olan klasiklere kadar gidiyor. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.