Fransa Milli Marşı: La Marseillaise Sözleri ve Türkçe Anlamı
Fransa milli marşı La Marseillaise'in sözleri ve Türkçe anlamı: Rouget de Lisle'in 1792'de Strazburg'da yazdığı marşın kıtası, nakaratı ve hikâyesi.
Fransa'nın milli marşı La Marseillaise'dir ve Allons enfants de la Patrie, yani "Haydi, ey vatanın evlatları" diye başlar. Sözlerini de müziğini de genç bir istihkâm subayı olan Claude-Joseph Rouget de Lisle, Nisan 1792'de Strazburg'da yazdı. Eserin ilk adı Chant de guerre pour l'Armée du Rhin, yani "Ren Ordusu için Savaş Şarkısı"ydı. 14 Temmuz 1795'te ulusal şarkı ilan edildi; bugün 1958 Anayasası'nın 2. maddesi bunu tek cümleyle hükme bağlar: L'hymne national est « La Marseillaise ». Resmî törenlerde birinci kıta ile nakarat okunur.
La Marseillaise'in sözleri ve Türkçe anlamı
Aşağıdaki metin, Fransa Cumhurbaşkanlığı'nın (Élysée) yayımladığı metindir. (bis) işaretli dize iki kez söylenir, nakarat da her kıtanın ardından gelir.
Birinci kıta
| Fransızca | Türkçe anlamı |
|---|---|
| Allons enfants de la Patrie, | Haydi, ey vatanın evlatları, |
| Le jour de gloire est arrivé ! | şan günü geldi çattı! |
| Contre nous de la tyrannie, | Bize karşı zorbalığın |
| L'étendard sanglant est levé, (bis) | kanlı sancağı kaldırıldı. |
| Entendez-vous dans les campagnes | Duyuyor musunuz, kırlarda |
| Mugir ces féroces soldats ? | böğüren o vahşi askerleri? |
| Ils viennent jusque dans vos bras | Kollarınızın arasına kadar giriyorlar, |
| Égorger vos fils, vos compagnes ! | oğullarınızı, eşlerinizi boğazlamaya! |
Nakarat
| Fransızca | Türkçe anlamı |
|---|---|
| Aux armes, citoyens, | Silah başına, yurttaşlar, |
| Formez vos bataillons, | taburlarınızı kurun, |
| Marchons, marchons ! | yürüyelim, yürüyelim! |
| Qu'un sang impur | Kirli bir kan |
| Abreuve nos sillons ! | sulasın tarlalarımızın saban izlerini! |
Marşın tamamı yedi kıtadır. İlk altısı Rouget de Lisle'indir; çocukların söylediği yedinci kıta (Nous entrerons dans la carrière, "Biz de yola koyulacağız") 1792'de eklendi ve yazarı bugün hâlâ bilinmiyor. Altıncı kıtadaki Liberté, Liberté chérie ("Özgürlük, sevgili özgürlük") dizesi de pek çok Fransızın ezberindedir. Yine de resmî törenlerde yalnızca birinci kıta ve nakarat okunur.
"Qu'un sang impur" ne demek?
Nakaratın son dizesi Fransızca öğrenenleri çoğu zaman şaşırtır: "Kirli bir kan tarlalarımızı sulasın." Bunu anlamak için 1792 baharına dönmek gerekir. Fransa, devrimin tam ortasında Avusturya imparatoruna savaş açmıştı ve yabancı ordular ülkenin sınırlarına yaklaşıyordu. Birinci kıtanın anlattığı da bu askerlerdir: evlerinize kadar girip oğullarınızı, eşlerinizi öldürmeye gelenler.
Şarkıdaki "kirli kan", işgale gelen bu düşman askerlerinin kanıdır. Dize bir savaş narasıdır: kendi toprağımızda savaşalım, tarlalarımızı bizim değil, düşmanın kanı sulasın. Cepheye yürümek üzere olan bir ordu için bir gecede yazılmış bir savaş şarkısının dilidir bu. Sözlerin sertliği Fransa'da zaman zaman tartışılsa da metne hiç dokunulmadı.
Marşın hikâyesi
Rouget de Lisle 1760'ta Jura bölgesindeki Lons-le-Saunier'de doğdu ve orduda istihkâm yüzbaşısı olarak görev yaptı. 1792 baharında Ren kıyısındaki, Avusturya cephesine yakın Strazburg'daydı.
Fransa, Avusturya imparatoruna savaş ilan etmişti. 25'i 26 Nisan'a bağlayan gece Rouget de Lisle, Strazburg Belediye Başkanı Dietrich'in evinde Chant de guerre pour l'Armée du Rhin'i besteledi. Şarkı önce Alsas'ta elden ele dolaşan el yazması ve basılı kopyalarla yayıldı, kısa sürede Paris'teki yayıncılar da onu basmaya başladı.
Bugünkü adını aynı yaz aldı. Marsilya'dan gelen gönüllüler, yani fédérés, şarkıyı Paris'e taşıdılar ve 10 Ağustos 1792'de Tuileries Sarayı'na yapılan ayaklanmada söylediler. Parisliler ona "Marsilyalıların şarkısı" dedi ve isim kaldı. 14 Temmuz 1795'te şarkı ulusal şarkı ilan edildi.
Marşın sonraki yılları inişli çıkışlı geçti. Napolyon'un imparatorluğu ve ardından gelen krallık döneminde yasaklandı. 1830 devrimiyle geri döndü; Hector Berlioz o yıllarda bir orkestra düzenlemesi yazıp Rouget de Lisle'e ithaf etti. Üçüncü Cumhuriyet 1879'da onu milli marş yaptı. Farklı bandolar marşı farklı biçimlerde çaldığı için 1887'de Savaş Bakanlığı resmî bir versiyon belirledi.
Rouget de Lisle ise bir daha böyle bir başarı yakalayamadı ve Devrim'den sonra sessiz sakin bir hayata çekildi. 14 Temmuz 1915'te, Birinci Dünya Savaşı sürerken, naaşı Paris'teki Invalides'e taşındı. 1946 ve 1958 anayasaları marşı ikinci maddelerinde andı.
Öğrenmeye değer kelimeler
la patrie: vatan, yurt. Latince pater (baba) kökünden gelse de dişildir: la patrie. Patriote (vatansever) kelimesi de buradan.
allons, marchons: haydi gidelim, yürüyelim. Nous için emir kipidir ve kurması kolaydır: şimdiki zaman çekiminden zamiri atarsınız, o kadar. Allons-y ! (Hadi gidelim!) her gün duyacağınız bir sözdür. Marşta allons ile enfants birbirine bağlanarak okunur: allon-z-enfants.
le jour de gloire est arrivé: şan günü geldi. Arriver fiili geçmiş zamanı avoir ile değil être ile kurar ve ortaç özneye uyar: la nuit est arrivée. Günlük hayatta da sık kullanılır: Le colis est arrivé (Kargo geldi).
l'étendard sanglant: kanlı sancak. Sanglant, le sang (kan) kelimesinden türer. Cümlenin dizilişine de dikkat edin: Contre nous de la tyrannie / L'étendard sanglant est levé. Düz yazıda L'étendard sanglant de la tyrannie est levé contre nous denirdi. De la tyrannie'nin ait olduğu isimden ayrılması eski şiire özgü bir diziliştir.
entendez-vous ?: duyuyor musunuz? Fiil önde, zamir arkada, aralarında da kısa çizgi var: buna devrik soru denir. Bugün konuşmada daha çok Vous entendez ? ya da Est-ce que vous entendez ? dersiniz.
les campagnes: kırlar, köy ve tarla arazisi. Kelime yanıltıcıdır: la campagne her şeyden önce "kırsal kesim" demektir (J'habite à la campagne, Köyde yaşıyorum), "kampanya" anlamı ancak bazı bağlamlarda çıkar.
mugir: böğürmek. İneklerin sesi için, bazen de rüzgâr ve deniz için kullanılır. Askerler için mugir demek onları vahşi hayvanlara benzetir. Düzenli bir -ir fiilidir: ils mugissent.
égorger: boğazlamak. La gorge (boğaz) kelimesinden gelir. J'ai mal à la gorge (Boğazım ağrıyor) aynı kökü çok daha masum bir yerde kullanır.
vos compagnes: eşleriniz, yol arkadaşlarınız. Une compagne, un compagnon kelimesinin dişilidir; bugün çoğu zaman evli olmayan bir çiftte "partner" anlamına gelir: mon compagnon, ma compagne.
aux armes, citoyens: silah başına, yurttaşlar. Aux, à + les birleşimidir; aux États-Unis (ABD'de) ile aynı yapı. Citoyen (dişili citoyenne), devrimcilerin monsieur ve madame yerine kullandığı hitaptı.
former: oluşturmak; burada askerleri taburlar hâlinde dizmek. Un bataillon birkaç yüz kişilik bir askerî birliktir. Former bugün "eğitmek" anlamında da kullanılır: une formation bir eğitim kursudur.
qu'un sang impur abreuve: kirli bir kan sulasın. Que + subjonctif, başkası hakkında bir dilek ya da emir bildirir; üçüncü şahıs için bir emir kipi gibidir: Qu'il entre ! (Girsin!). -er fiillerinin çoğunda subjonctif şimdiki zamanla aynı görünür (abreuve), bu yüzden dileği belli eden que'dir. Aynı kip que olmadan Vive la France ! sözünde de yaşar.
abreuver, les sillons: (hayvanı) sulamak, saban izleri. Abreuver çiftçinin hayvanlarına su vermesidir; un abreuvoir yalaktır. Un sillon sabanın tarlada açtığı karık, aynı zamanda plağın üzerindeki oluktur.
Fransızcaya devam
Marşın iki kısa bölümünde bile bir emir kipi, être ile kurulan bir geçmiş zaman, devrik bir soru ve bir subjonctif çıktı karşımıza. Kelime dağarcığınızı genişletmek isterseniz, hesap açmanıza gerek kalmadan seslendirilmiş Fransızca kelime listelerimizle devam edebilirsiniz. Fransızcanın ne kadar emek istediğini merak ediyorsanız Fransızca öğrenmek zor mu? yazımıza göz atın.
Learn French uygulamamızda kelime ve dil bilgisiyle başlayıp seviyeli okumalara, oradan da her satırının altında çevirisi olan Flaubert ve Maupassant'a kadar ilerliyorsunuz. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.