Personages in De gebroeders Karamazov: gids voor de familie

De gebroeders Karamazov is het verhaal van een vader, zijn drie zonen en een vierde die misschien ook zijn zoon is. Het was Dostojevski's laatste roman, in afleveringen verschenen in 1879 en 1880, en hij stierf een paar maanden nadat hij hem had voltooid. Het plot draait om een moord, maar eigenlijk gaat het boek over wat elke broer gelooft en hoe hij daarmee leeft.

De cast is groot en elk personage heeft meerdere namen. Hier eerst de familie, daarna de mensen om hen heen.

De namen in één oogopslag

Personage	Volledige naam in het Russisch	Hoe ze genoemd worden
De vader	Фёдор Павлович Карамазов	Фёдор Павлович
Oudste zoon	Дмитрий Фёдорович	Митя, Митенька, Митька
Middelste zoon	Иван Фёдорович	Ваня, Ванечка
Jongste zoon	Алексей Фёдорович	Алёша, Алёшка, Алёшечка
De knecht	Павел Фёдорович Смердяков	Смердяков
Dmitri's andere liefde	Аграфена Александровна Светлова	Грушенька
Dmitri's verloofde	Катерина Ивановна Верховцева	Катя
De starets	старец Зосима	vader Zosima

Twee tips voor je begint. Onze editie drukt ё als gewone е, dus je ziet Федор en Алеша: lees ze als Fjodor en Aljosja. En de zonen delen een vadersnaam, Фёдорович (zoon van Fjodor), dus de verteller gebruikt die vaak om aan te geven wie er spreekt: Иван Фёдорович is Ivan, formeel.

Fjodor Pavlovitsj Karamazov

De vader is landeigenaar, drinker en clown, en hij is aan zijn geld gekomen door ermee te trouwen. Hij verwaarloost al zijn kinderen. Het eerste hoofdstuk stelt hem voor via zijn jongste zoon en vertelt meteen hoe hij aan zijn eind zal komen:

Алексей Федорович Карамазов был третьим сыном помещика нашего уезда Федора Павловича Карамазова, столь известного в свое время (да и теперь еще у нас припоминаемого) по трагической и темной кончине своей...

Aleksej Fjodorovitsj Karamazov was de derde zoon van een landeigenaar uit ons district, Fjodor Pavlovitsj Karamazov, in zijn tijd zo bekend (en hier nog altijd niet vergeten) door zijn tragische en duistere dood...

Wat hij wil: genot, geld en publiek. Zijn psychologie: hij vernedert zichzelf voordat anderen hem kunnen vernederen. In het klooster verkondigt hij Я шут коренной, "ik ben een geboren hansworst". Het woord dat mensen voor hem gebruiken is сладострастник, een wellusteling, en zijn zonen vrezen dat ze het van hem hebben geërfd.

Dmitri (Mitja)

De oudste zoon is een gepensioneerd legerofficier, gul, gewelddadig en altijd krap bij kas. Hij is verloofd met Katerina Ivanovna, maar is gevallen voor Groesjenka, dezelfde vrouw die zijn vader wil. Een ruzie om drieduizend roebel zet het plot in gang.

Wat hij wil: Groesjenka, zijn geld en, daaronder, een fatsoenlijk mens zijn. Zijn psychologie: hij voelt zijn slechtste en beste impulsen allebei op volle sterkte. Zijn biecht aan Aljosja bevat zijn meest geciteerde zin:

Тут дьявол с богом борется, а поле битвы — сердца людей.

Hier vecht de duivel met God, en het slagveld is het hart van de mens.

Een paar regels eerder zegt hij широк человек, слишком даже широк, я бы сузил: de mens is breed, zelfs te breed, hij zou hem smaller maken. Широкий (breed, ruim) is een woord voor de Russische ziel dat je in de literatuur steeds weer tegenkomt.

Ivan

De middelste zoon is een intellectueel die voor tijdschriften schrijft. Hij is koel waar Dmitri heet is, en de familie kan hem niet peilen. Dmitri zegt het het best:

Но Иван — могила.

Maar Ivan zwijgt als het graf.

Letterlijk: "Ivan is een graf". Hij vertelt niemand iets. Het Nederlands heeft gelukkig precies hetzelfde beeld. Aljosja noemt hem later загадка, een raadsel.

Wat hij wil: een antwoord op het lijden, vooral het lijden van kinderen, dat zijn verstand kan aanvaarden. Zijn psychologie: hij kan een wereld waarin kinderen lijden niet aanvaarden, dus weigert hij zijn plaats erin, terwijl hij toch van het leven houdt. Zijn gesprek met Aljosja in boek 5 loopt uit op de zin over het terugbrengen van zijn toegangsbewijs:

Не бога я не принимаю, Алеша, я только билет ему почтительнейше возвращаю.

Het is niet God die ik niet aanvaard, Aljosja, ik geef hem alleen heel eerbiedig mijn kaartje terug.

Daarna vertelt hij Aljosja zijn gedicht, De grootinquisiteur. Zijn idee dat zonder onsterfelijkheid "alles geoorloofd is", wordt door iemand anders opgepikt, met verschrikkelijke gevolgen.

Aljosja (Aleksej)

De jongste zoon, en de held van de verteller, is novice in het plaatselijke klooster onder vader Zosima. Iedereen vertrouwt hem, zelfs zijn vader. De verteller beschrijft hem eenvoudig:

Заранее скажу мое полное мнение: был он просто ранний человеколюбец...

Ik zeg alvast wat ik ervan vind: hij was gewoon iemand die al vroeg van mensen hield...

Wat hij wil: zijn broers helpen en leven volgens Zosima's leer. Zijn psychologie: hij luistert meer dan hij praat, en zijn geloof wordt op de proef gesteld als Zosima sterft. Het lichaam van de gestorven starets begint te ruiken (тлетворный дух, de geur van ontbinding), wat de stad opvat als een teken tegen hem, en Aljosja's crisis volgt. Zosima draagt hem op het klooster te verlaten en "als monnik in de wereld" te leven.

Zijn naam heeft de meeste vormen: Алексей formeel, Алёша in de familie, Алёшка als iemand hem plaagt, en Алёшечка of Лешечка als iemand teder is.

Smerdjakov

De knecht en kok in Fjodors huis is de zoon van Lizaveta Smerdjasjtsjaja, de heilige dwaas van de stad. Volgens de geruchten is Fjodor zijn vader. Fjodor vernoemde hem naar de bijnaam van zijn moeder, Смердящая (de stinkende), van смердеть, stinken. Zijn voornaam en vadersnaam, Pavel Fjodorovitsj, komen maar zelden voor.

Wat hij wil: geld, respect en een leven in het buitenland. Zijn psychologie: hij is wrokkig, trots en op een beperkte manier slim. Hij haat waar hij vandaan komt:

Я всю Россию ненавижу, Марья Кондратьевна.

Ik haat heel Rusland, Marja Kondratjevna.

Hij bewondert Ivan, en het zijn Ivans ideeën die hem interesseren. Let op zijn gewoonte om -с achter woorden te plakken (вы-с, нечего-с). Dat was hoe een bediende beleefd deed, kort voor сударь (heer), en het kleurt elke zin die hij zegt.

Groesjenka

Agrafena Aleksandrovna Svetlova, bekend onder het verkleinwoord Грушенька, is een jonge vrouw die wordt onderhouden door een oude koopman. Zowel Fjodor als Dmitri wil haar. Ze is trots, spottend en gekwetst: een man liet haar op haar zeventiende in de steek, en ze wacht op zijn terugkeer.

Wat ze wil: niet langer vernederd worden, en bemind worden zonder gekocht te worden. Haar psychologie: ze kan wreed en gul zijn binnen hetzelfde uur. Ze vertelt een volksverhaal over een slechte vrouw die werd gered door één enkele ui die ze ooit had weggegeven, en past het op zichzelf toe:

Только вот что, Ракитка, я хоть и злая, а все-таки я луковку подала.

Maar weet je wat, Rakitka, ik mag dan slecht zijn, toch heb ik een uitje gegeven.

Луковка is een verkleinwoord van лук, ui. Het Russisch maakt dingen klein om ze teder te maken, net als ons "-tje", en Groesjenka doet dat voortdurend.

Katerina Ivanovna

Dmitri's verloofde is de dochter van een officier, mooi en heel trots. Dmitri redde haar vader ooit van schande door haar geld te geven, en ze boog tot op de grond voor hem. Dat ze hem iets verschuldigd is, heeft ze nooit verwerkt. Haar liefde voor Dmitri is half dankbaarheid en half trots:

Я буду богом его, которому он будет молиться...

Ik zal zijn god zijn, tot wie hij zal bidden...

Wat ze wil: de edele zijn die hem redt. Haar psychologie: ze heeft lief door zich op te offeren en kan het niet verdragen beklaagd te worden. Kijk hoe zij en Ivan om elkaar heen draaien: hun gevoelens zijn het stilste liefdesverhaal van de roman. In de epiloog noemt de verteller haar gewoon Катя.

Vader Zosima

De старец van het klooster, de geestelijk leidsman, is het spirituele middelpunt van het boek. Bij de eerste familiebijeenkomst doet hij iets wat niemand begrijpt: hij buigt tot op de grond voor Dmitri, alsof hij het lijden ziet dat hem wacht. Zijn leer, door Aljosja opgetekend in boek 6, is het antwoord van de roman aan Ivan:

...знай, что воистину всякий пред всеми за всех и за всё виноват.

...weet dat waarlijk ieder van ons schuldig is tegenover allen, voor allen en voor alles.

Deze zin wordt uitgesproken door Zosima's stervende broer, Markel, en Zosima maakt hem tot de zijne. Elders vraagt hij Что есть ад?, "Wat is de hel?", en antwoordt: "het lijden van niet meer te kunnen liefhebben".

Rakitin en Kolja Krasotkin

Rakitin (Michail, door Aljosja Миша genoemd en door Groesjenka Ракитка) is een seminarist met een oog op zijn carrière. Hij roddelt, spot met de monniken en wil naar Petersburg om voor een "dik tijdschrift" te schrijven. Hij is familie van Groesjenka en neemt graag haar geld aan. Dostojevski maakte hem tot de cynicus die nergens in gelooft behalve in vooruitkomen.

Kolja Krasotkin is een scholier die de jongens van de stad aanvoert en zichzelf неисправимый социалист noemt, "een onverbeterlijke socialist", vooral om indruk te maken op Aljosja. Hij is slim, ijdel en in de grond goedhartig. Zijn verhaal met de zieke jongen Iljoesja is de verhaallijn die de roman zijn laatste scène geeft, en zijn kreet, door alle jongens overgenomen, sluit het boek af:

— Ура Карамазову! — восторженно провозгласил Коля.

"Hoera voor Karamazov!" riep Kolja verrukt.

Wie heeft Fjodor Pavlovitsj vermoord?

Spoilerwaarschuwing: dit deel verklapt het einde van de roman.

Dmitri wordt gearresteerd en veroordeeld voor de moord op zijn vader. Hij heeft het niet gedaan. Smerdjakov wel, en bij hun laatste ontmoeting vertelt hij Ivan dat de echte moordenaar degene is die hem leerde dat alles geoorloofd is:

Вы убили, вы главный убивец и есть, а я только вашим приспешником был...

U hebt hem gedood, u bent de eigenlijke moordenaar, en ik was alleen uw handlanger...

Smerdjakov hangt zich op voor het proces. Ivan probeert in de rechtszaal te bekennen, maar stort in met koorts. Katerina legt een brief over die Dmitri fataal wordt, en hij wordt naar Siberië veroordeeld. De roman eindigt niet met de broers, maar met Aljosja en de jongens bij de begrafenis van Iljoesja.

Lees het in het Russisch

De gebroeders Karamazov is lang, zo'n 302.000 woorden in onze editie, en geen roman om in het Russisch mee te beginnen. Is het je doel, begin dan met Witte nachten en kijk bij Tolstoj of Dostojevski welke route bij je past.

Je kunt de eerste bladzijden van De gebroeders Karamazov gratis op onze site lezen, met een vertaling onder elke regel. De stem van de verteller is babbelig en vol uitweidingen, en de dialoog is vaak makkelijker dan de vertelling. Fris eerst deelwoorden en gerundia op: Dostojevski's lange zinnen zijn erop gebouwd.

De namen op een rij krijgen is de helft van het werk als je deze roman in het Russisch leest, en de andere helft is puur plezier. Onze app Learn Russian heeft De gebroeders Karamazov volledig, met een vertaling onder elke regel, plus de woordenschat en grammatica om daar te komen. Downloaden is gratis; voor sommige boeken en extra inhoud heb je diamanten nodig, die je verdient tijdens het leren, of Premium.