Tu of vous in het Frans: jij, u en jullie

Tu is ons jij: voor één persoon met wie je vertrouwd bent. Vous doet twee dingen tegelijk: het is ons u tegen één persoon, en ons jullie tegen elke groep, beleefd of niet. Wie gewend is om in Nederland iedereen te tutoyeren, moet in Frankrijk even schakelen: tegen onbekenden, in winkels en tegen je baas is vous daar de norm. Bij twijfel kies je vous.

Het overzicht

	tu	vous
Nederlands	jij	u, jullie
Eén vriend, familielid of kind	ja
Eén onbekende, verkoper of ambtenaar		ja
Je baas of een oudere die je niet goed kent		ja
Twee of meer mensen, wie dan ook		ja
Werkwoord	tu parles	vous parlez
Bezittelijk	ton, ta, tes	votre, vos

Tu gebruik je met

Familie en vrienden. Tu viens ce soir ? (Kom je vanavond?)

Kinderen en huisdieren. Volwassenen zeggen tu tegen kinderen, ook als ze die net ontmoeten.

Leeftijdsgenoten in een informele omgeving. Studenten en jongeren zeggen vrijwel meteen tu tegen elkaar.

Vous gebruik je met

Iedereen die je niet kent. Winkelpersoneel, obers, iemand die je de weg vraagt: Excusez-moi, vous savez où est la gare ? (Pardon, weet u waar het station is?)

Mensen aan wie je respect toont. Ouderen, docenten, artsen, en meestal je baas, in elk geval in het begin.

Elke groep. Twee vrienden tegelijk aanspreken? Dan is het ook vous: Vous venez ce soir ? (Komen jullie vanavond?) Voor Nederlandstaligen voelt dat eerst vreemd, omdat ons jullie niets beleefds heeft. Maar in het Frans is vous gewoon ook het meervoud van tu.

Overstappen van vous naar tu

Het Nederlands heeft de woorden zelfs van het Frans geleend: tutoyer (tu zeggen) en vouvoyer (vous zeggen). De overstap komt meestal van de oudere of hogergeplaatste persoon: On peut se tutoyer ? (Zullen we jij zeggen?) Tot iemand het voorstelt, blijf je bij vous. Te beleefd zijn is zelden een probleem, te familiair wel.

Werkplekken verschillen. Veel jonge bedrijven zeggen vanaf de eerste dag tu, terwijl banken, advocatenkantoren en de overheid eerder bij vous blijven. In Québec is tu veel gewoner dan in Frankrijk, ook tegen onbekenden.

Overeenkomst bij beleefd vous

Het werkwoord bij vous staat altijd in het meervoud, ook als je tegen één persoon praat. Bijvoeglijke naamwoorden en voltooide deelwoorden volgen wel de echte persoon:

• Vous êtes prêt ? (Bent u klaar? tegen één man)
• Vous êtes prête ? (tegen één vrouw)
• Vous êtes prêts ? (Zijn jullie klaar? tegen een groep)

Test jezelf

Kies tu of vous. De antwoorden staan eronder.

1. Je vraagt een onbekende op straat hoe laat het is.
2. Je praat met je kleine broertje.
3. Je praat met je twee beste vrienden tegelijk.
4. Je nieuwe manager heeft nog niets voorgesteld.
5. Een kind van zeven stelt je een vraag.
6. Je bestelt een koffie bij een ober in Parijs.

Antwoorden: 1. vous. 2. tu. 3. vous (het is een groep). 4. vous. 5. tu. 6. vous.

Verder oefenen

Onze les over Franse persoonlijke voornaamwoorden behandelt ook on, il en elle, met een quiz. Voor een ander paar dat Nederlandstaligen bezighoudt, zie savoir of connaître en c'est of il est.

Het gevoel voor tu en vous krijg je het snelst door te zien hoe personages in echte verhalen elkaar aanspreken. Onze app Learn French brengt je van woordenschat en grammatica via teksten op jouw niveau naar complete klassiekers met een vertaling onder elke regel. Downloaden is gratis; voor sommige boeken en extra inhoud heb je diamanten nodig, die je verdient tijdens het leren, of Premium.