Hymn Niemiec: tekst, tłumaczenie i historia
Hymn Niemiec to trzecia zwrotka Pieśni Niemców Hoffmanna von Fallerslebena (1841) z muzyką Haydna. Tekst, tłumaczenie wers po wersie i historia.
Hymnem Niemiec jest trzecia zwrotka pieśni Das Lied der Deutschen („Pieśń Niemców”), nazywanej też Deutschlandlied. Zaczyna się od słów Einigkeit und Recht und Freiheit, czyli „jedność, prawo i wolność”. Tekst napisał poeta August Heinrich Hoffmann von Fallersleben w 1841 roku na wyspie Helgoland, a melodię skomponował Joseph Haydn w 1797 roku. Pieśń po raz pierwszy została hymnem w 1922 roku. Od 1952 roku podczas uroczystości państwowych śpiewa się tylko trzecią zwrotkę, a od 1991 roku to właśnie ona, i tylko ona, jest hymnem zjednoczonych Niemiec.
Tekst hymnu po niemiecku i po polsku
Oto śpiewany tekst w wersji publikowanej przez niemiecki rząd federalny. Dwa ostatnie wersy śpiewa się dwa razy.
| Po niemiecku | Znaczenie |
|---|---|
| Einigkeit und Recht und Freiheit | Jedność, prawo i wolność |
| für das deutsche Vaterland! | dla niemieckiej ojczyzny! |
| Danach lasst uns alle streben, | Dążmy do tego wszyscy, |
| brüderlich mit Herz und Hand! | po bratersku, sercem i ręką! |
| Po niemiecku | Znaczenie |
|---|---|
| Einigkeit und Recht und Freiheit | Jedność, prawo i wolność |
| sind des Glückes Unterpfand: | są rękojmią szczęścia: |
| Blüh im Glanze dieses Glückes, | Rozkwitaj w blasku tego szczęścia, |
| blühe, deutsches Vaterland! | rozkwitaj, niemiecka ojczyzno! |
| Blüh im Glanze dieses Glückes, | Rozkwitaj w blasku tego szczęścia, |
| blühe, deutsches Vaterland! | rozkwitaj, niemiecka ojczyzno! |
Cały hymn to jedna ośmiowersowa zwrotka. Wymienia trzy wartości, wzywa wszystkich do wspólnej pracy dla nich i kończy się życzeniem: niech kraj dzięki nim rozkwita. Nie ma w niej wroga, bitwy ani władcy i to jeden z powodów, dla których wybrano właśnie ją.
A co z „Deutschland über alles”?
Das Lied der Deutschen ma trzy zwrotki. Wiele osób poza Niemcami zna pierwszy wers pierwszej z nich, Deutschland, Deutschland über alles, i zastanawia się, dlaczego Niemcy go nie śpiewają.
W 1841 roku państwo niemieckie nie istniało. Ludzie mówiący po niemiecku żyli w wielu osobnych królestwach, księstwach i wolnych miastach, każde z własnym władcą i granicami. Wers wzywał, by ponad wierność własnemu państewku i jego księciu stawiać zjednoczone Niemcy. Był to apel o jedność wewnątrz kraju, a nie roszczenie do stania ponad innymi narodami.
Po 1933 roku narodowi socjaliści użyli pierwszej zwrotki do uzasadnienia swojej wojny zaborczej i na oficjalnych uroczystościach grali ją razem z pieśnią swojej partii. Po wojnie tego znaczenia nie dało się już wymazać. Dlatego Republika Federalna zachowała pieśń, ale na hymn wybrała trzecią zwrotkę. Pierwsza i druga nie należą do hymnu i nie śpiewa się ich podczas oficjalnych uroczystości.
Historia hymnu
Hoffmann von Fallersleben napisał wiersz 26 sierpnia 1841 roku podczas pobytu na Helgolandzie, małej wyspie na Morzu Północnym, która należała wtedy do Wielkiej Brytanii. Jak wielu liberałów swojego pokolenia marzył o Niemczech zjednoczonych i zarazem wolnych, a jego trzy kluczowe słowa, jedność, prawo i wolność, mówią dokładnie to.
Nie zamówił nowej muzyki. Wybrał melodię, którą Haydn skomponował w 1797 roku do pieśni Gott erhalte Franz den Kaiser na cześć cesarza Austrii Franciszka. Niemiecki hymn śpiewa się więc do muzyki, która powstała w Wiedniu. Wiersz wydrukowano w Hamburgu 1 września 1841 roku, a 5 października hamburski chór męski po raz pierwszy wykonał go publicznie.
W czasie Wiosny Ludów, w latach 1848 i 1849, śpiewało go wielu ludzi, choć nie był jeszcze hymnem, a potem poszedł w zapomnienie. Wrócił pod koniec stulecia. 9 sierpnia 1890 roku, gdy Wielka Brytania przekazała Helgoland Cesarstwu Niemieckiemu, pieśń po raz pierwszy zabrzmiała podczas oficjalnej uroczystości, na tej samej wyspie, na której powstała.
11 sierpnia 1922 roku, w Dzień Konstytucji Republiki Weimarskiej, prezydent Friedrich Ebert ogłosił ją hymnem narodowym. Liczył, że pieśń o jedności i wolności zjedna młodej demokracji tych Niemców, którzy wciąż podchodzili do niej nieufnie.
Po drugiej wojnie światowej nowa Republika Federalna się wahała. Prezydent Theodor Heuss zlecił w 1950 roku napisanie nowego hymnu, ale ten się nie przyjął. W 1952 roku Heuss i kanclerz Konrad Adenauer rozstrzygnęli sprawę w wymianie listów: Das Lied der Deutschen pozostaje hymnem, a podczas uroczystości państwowych śpiewa się jego trzecią zwrotkę.
Po zjednoczeniu Niemiec prezydent Richard von Weizsäcker i kanclerz Helmut Kohl potwierdzili to w kolejnej wymianie listów, między 19 a 23 sierpnia 1991 roku. Od tamtej pory trzecia zwrotka jest hymnem Republiki Federalnej Niemiec, zarówno na wschodzie, jak i na zachodzie.
Słowa, których warto się nauczyć
die Einigkeit: jedność, zgoda. Przymiotnik einig (zgodny, zjednoczony) z przyrostkiem -keit. Rzeczowniki na -keit i -heit są zawsze rodzaju żeńskiego, podobnie jak nasze słowa na -ość: jedność, wolność. Na co dzień usłyszysz często Wir sind uns einig (Zgadzamy się).
das Recht: prawo, sprawiedliwość, uprawnienie. Menschenrechte to prawa człowieka. Z tej samej rodziny pochodzi zdanie, którego użyjesz codziennie: Du hast recht (Masz rację).
die Freiheit: wolność. frei plus -heit, więc znów rodzaj żeński. Ich habe heute frei znaczy „Mam dziś wolne”.
das Vaterland: ojczyzna. Tak jak polska ojczyzna pochodzi od ojca, niemieckie słowo kryje w sobie Vater. Dziś brzmi podniośle i staroświecko; w rozmowie mówi się raczej Heimat albo po prostu Deutschland. Zwróć uwagę na końcówki: das deutsch*e Vaterland* z rodzajnikiem, ale deutsch*es Vaterland* bez niego. Gdy brakuje rodzajnika, to przymiotnik pokazuje rodzaj.
danach streben: dążyć do tego. Czasownik streben łączy się z nach i celownikiem. Danach znaczy „do tego” i odsyła do jedności, prawa i wolności. Niemiecki tworzy takie słowa z da- i przyimka: damit (tym, z tym), darauf (na tym), daran (o tym, przy tym).
lasst uns: dążmy, zróbmy, czyli nasza forma na -my. To tryb rozkazujący od lassen, gdy zwracasz się do grupy osób per ihr. Do jednego przyjaciela powiesz Lass uns gehen! (Chodźmy!).
brüderlich: po bratersku. Bruder plus -lich, z umlautem, tak samo jak freundlich (uprzejmy) od Freund.
mit Herz und Hand: sercem i ręką, czyli uczuciem i czynem. Niemiecki lubi takie pary słów: Hand in Hand (ręka w rękę), mit Haut und Haaren (całkowicie, z kretesem).
das Glück: szczęście, i to w obu znaczeniach, jak po polsku: radość i fart. Viel Glück! (Powodzenia!) i zum Glück (na szczęście) to codzienne zwroty.
des Glückes: szczęścia. To dopełniacz z dłuższą końcówką -es; dziś pisze się zwykle des Glücks. Z przypadkami Polak czuje się tu jak w domu. W prozie dopełniacz stałby za rzeczownikiem: das Unterpfand des Glücks. Postawienie go przed rzeczownikiem to szyk poetycki.
das Unterpfand: rękojmia, zastaw. Słowo literackie, którego poza tym hymnem prawie nie spotkasz. Jego rdzeń żyje w das Pfand, czyli kaucji, którą w Niemczech odzyskujesz, oddając butelki w sklepie.
blühen, blüh, blühe: kwitnąć, rozkwitać. Blühe i blüh to tryb rozkazujący dla du: forma z -e jest starsza i bardziej uroczysta, krótka to ta, którą słyszy się dzisiaj. Die Rosen blühen (Róże kwitną).
der Glanz, im Glanze: blask, świetność. Im Glanze zachowuje dawną końcówkę celownika -e; współczesny niemiecki mówi im Glanz. Ta stara końcówka przetrwała w nach Hause (do domu) i zu Hause (w domu).
Dalej z niemieckim
W tych ośmiu wersach jest już końcówka przymiotnika, tryb rozkazujący, dopełniacz i słowo z da-. Żeby pójść dalej, masz nasze niemieckie listy słówek z nagraniami, za darmo i bez konta. A jeśli zastanawiasz się, ile pracy wymaga ten język, przeczytaj Czy niemiecki jest trudny dla Polaka?.
Nasza aplikacja Learn German prowadzi od pierwszych słów przez gramatykę i teksty dopasowane do poziomu aż do Kafki i Zweiga, z tłumaczeniem pod każdą linijką. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.