Hymn Rosji: tekst, tłumaczenie i historia
Hymn Rosji: słowa Siergieja Michałkowa, muzyka Aleksandra Aleksandrowa, przyjęty w 2000 roku. Trzy zwrotki i refren, przetłumaczone wers po wersie.
Hymn Rosji nosi oficjalną nazwę Государственный гимн Российской Федерации, czyli Hymn Państwowy Federacji Rosyjskiej. Zaczyna się od słów Россия, священная наша держава, „Rosjo, nasze święte państwo”. Muzykę napisał Aleksandr Aleksandrow: to melodia, którą skomponował do hymnu radzieckiego, po raz pierwszy wykonanego w 1944 roku. Słowa są autorstwa poety Siergieja Michałkowa. Melodia stała się hymnem na mocy federalnej ustawy konstytucyjnej z 25 grudnia 2000 roku, a tekst Michałkowa zatwierdził dekret prezydenta z 30 grudnia 2000 roku. Tekst ma trzy zwrotki, a po każdej śpiewa się ten sam refren. Na zawodach sportowych i podczas wielu uroczystości słychać zwykle wersję skróconą: pierwszą zwrotkę i refren.
Tekst po rosyjsku i po polsku
Poniżej oficjalny tekst w wersji publikowanej przez Kreml. Pod każdym rosyjskim wersem znajdziesz transkrypcję łacinką, a obok nasze tłumaczenie. Refren śpiewa się po każdej zwrotce.
Zwrotka 1
| Po rosyjsku | Znaczenie |
|---|---|
| Россия, священная наша держава, Rossija, swiaszczennaja nasza dierżawa, |
Rosjo, nasze święte państwo, |
| Россия, любимая наша страна. Rossija, lubimaja nasza strana. |
Rosjo, nasz ukochany kraju. |
| Могучая воля, великая слава, Moguczaja wola, wielikaja sława, |
Potężna wola, wielka chwała: |
| Твоё достоянье на все времена! Twojo dostojanje na wsie wriemiena! |
oto twoje dziedzictwo na wszystkie czasy! |
Refren
| Po rosyjsku | Znaczenie |
|---|---|
| Славься, Отечество наше свободное, Sławsia, Otieczestwo nasze swobodnoje, |
Bądź sławiona, nasza wolna Ojczyzno, |
| Братских народов союз вековой, Bratskich narodow sojuz wiekowoj, |
odwieczny związku bratnich narodów, |
| Предками данная мудрость народная! Priedkami dannaja mudrost narodnaja! |
mądrości ludu przekazana przez przodków! |
| Славься, страна! Мы гордимся тобой! Sławsia, strana! My gordimsia toboj! |
Bądź sławiony, kraju! Jesteśmy z ciebie dumni! |
Zwrotka 2
| Po rosyjsku | Znaczenie |
|---|---|
| От южных морей до полярного края Ot jużnych moriej do polarnogo kraja |
Od mórz południowych po krainę polarną |
| Раскинулись наши леса и поля. Raskinulis naszi liesa i pola. |
rozpościerają się nasze lasy i pola. |
| Одна ты на свете! Одна ты такая, Odna ty na swietie! Odna ty takaja, |
Jesteś jedyna na świecie! Nie ma drugiej takiej, |
| Хранимая Богом родная земля! Chranimaja Bogom rodnaja ziemla! |
ziemio ojczysta, strzeżona przez Boga! |
Zwrotka 3
| Po rosyjsku | Znaczenie |
|---|---|
| Широкий простор для мечты и для жизни Szyrokij prostor dla mieczty i dla żyzni |
Szeroką przestrzeń dla marzeń i dla życia |
| Грядущие нам открывают года. Griaduszczije nam otkrywajut goda. |
otwierają przed nami nadchodzące lata. |
| Нам силу даёт наша верность Отчизне. Nam siłu dajot nasza wiernost Otcziznie. |
Siłę daje nam nasza wierność Ojczyźnie. |
| Так было, так есть и так будет всегда! Tak było, tak jest i tak budiet wsiegda! |
Tak było, tak jest i tak będzie zawsze! |
Trzy zwrotki prowadzą od samego kraju do jego ziemi, a potem ku przyszłości. Pierwsza mówi o Rosji jako o państwie z długą historią, druga przemierza mapę od mórz na południu po Arktykę, trzecia patrzy naprzód i kończy się wersem, który w ośmiu słowach łączy przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Refren za każdym razem jest ten sam: wolna Ojczyzna, związek wielu narodów i mądrość przekazana przez poprzednie pokolenia.
Ostatni wers brzmi po polsku niemal tak samo jak po rosyjsku: Так было, так есть to dosłownie „tak było, tak jest”. To dobry przykład, jak blisko są oba języki.
Historia hymnu
Melodia jest starsza niż słowa. Aleksandr Aleksandrow, kompozytor i kierownik Zespołu Pieśni i Tańca Armii Czerwonej, napisał ją do hymnu Związku Radzieckiego. Radziecki tekst napisał Siergiej Michałkow wspólnie z dziennikarzem Gabrielem El-Registanem. Zatwierdzono go w grudniu 1943 roku, a w nocy na 1 stycznia 1944 roku po raz pierwszy nadało go radio.
Michałkow wracał do hymnu kilka razy. W 1977 roku zatwierdzono nową wersję radzieckiego tekstu, również jego autorstwa, w której nie było już imienia Stalina. Mimo to większość Rosjan zna Michałkowa przede wszystkim jako poetę dla dzieci. Całe pokolenia dorastały przy jego wierszach, zwłaszcza przy Дядя Стёпа (Wujek Stiopa), opowieści o dobrodusznym milicjancie olbrzymiego wzrostu.
Po rozpadzie Związku Radzieckiego Rosja wybrała inny hymn. Dekret z 11 grudnia 1993 roku uczynił hymnem państwowym melodię opartą na Pieśni patriotycznej Michaiła Glinki. Nie miała oficjalnych słów, więc na stadionach i podczas uroczystości można było jej tylko słuchać.
W grudniu 2000 roku Duma Państwowa i Rada Federacji przyjęły federalną ustawę konstytucyjną o hymnie, podpisaną 25 grudnia 2000 roku, i melodia Aleksandrowa wróciła. Grupa robocza rozpatrzyła propozycje tekstu, a 30 grudnia 2000 roku dekret prezydenta zatwierdził nowy tekst Michałkowa. Tego samego dnia nowy hymn po raz pierwszy oficjalnie wykonano podczas przyjęcia państwowego w Wielkim Pałacu Kremlowskim. W marcu 2001 roku tekst wpisano też do samej ustawy.
Ustawa określa również, jak wykonuje się hymn. Słucha się go na stojąco, a mężczyźni zdejmują nakrycia głowy. Państwowa telewizja i radio rozpoczynają nim i kończą dzień nadawania, a w noc sylwestrową hymn rozbrzmiewa zaraz po tym, jak kuranty na Wieży Spasskiej Kremla wybiją północ.
Słowa warte nauki
держава: państwo, mocarstwo. Podniosłe słowo o silnym kraju; великая держава to wielkie mocarstwo. Na co dzień mówi się страна (kraj) albo государство (państwo).
любимый: ukochany, ulubiony. Przyda ci się codziennie: мой любимый фильм (mój ulubiony film). Pochodzi od любить, kochać.
воля: wola. Сила воли to siła woli. W dawnej ruszczyźnie воля znaczyła też wolność i to znaczenie wciąż słychać w pieśniach i wierszach.
слава: chwała, sława. Слава богу! (Dzięki Bogu!) słychać na każdym kroku, a Слава to także zdrobnienie imion takich jak Вячеслав czy Ярослав.
достоянье: dziedzictwo, dobro. Zwykła forma to достояние; w poezji końcówka -ие często skraca się do -ье, żeby pasowała do rytmu. Национальное достояние to dobro narodowe.
славься: bądź sławiony. Tryb rozkazujący od славиться, z końcówką zwrotną -ся. Opera Glinki Życie za cara kończy się słynnym chórem, który zaczyna się od tego samego słowa.
Отечество, Отчизна: ojczyzna. Oba słowa pochodzą od отец (ojciec), tak jak polska „ojczyzna” od „ojca”. Święto 23 lutego nazywa się День защитника Отечества, Dzień Obrońcy Ojczyzny.
народ, народный: naród, lud; ludowy. Братских народов to dopełniacz liczby mnogiej, „bratnich narodów”. Народная песня to pieśń ludowa.
предками данная: dana przez przodków. Данная to imiesłów bierny czasu przeszłego od дать (dać), a предками stoi w narzędniku, który wskazuje wykonawcę czynności. W języku pisanym spotkasz to ciągle: книга, написанная Пушкиным, książka napisana przez Puszkina. Po polsku potrzebujemy tu „przez”, Rosjaninowi wystarczy sam narzędnik.
от ... до ...: od ... do ... Oba przyimki łączą się z dopełniaczem, zupełnie jak w polskim: от южных морей до полярного края. Na co dzień: от дома до работы, z domu do pracy.
на свете: na świecie. Свет znaczy i „światło”, i „świat”. W Одна ты на свете ты stoi po одна dla podkreślenia; szyk rosyjski pozwala na to tak samo swobodnie jak polski.
родная земля: ziemia ojczysta. Родной znaczy rodzinny, własny, bliski: родной язык to język ojczysty, родной город rodzinne miasto. Uwaga, fałszywy przyjaciel: rosyjskie родина to ojczyzna, a nie rodzina.
мечта: marzenie. Sen, który śnisz w nocy, to сон. Это моя мечта, to moje marzenie.
так было, так есть и так будет: tak było, tak jest i tak będzie. Trzy czasy czasownika быть (być) w jednym wersie. W czasie teraźniejszym rosyjski zwykle pomija есть; tutaj zostawiono je celowo, żeby nazwać wszystkie trzy czasy.
Dalej z rosyjskim
Szesnaście wersów hymnu zawiera już dopełniacz, narzędnik, imiesłów bierny i trzy czasy jednego czasownika. Żeby iść dalej, zajrzyj do naszych list słówek z nagraniami, za darmo i bez konta. A jeśli zastanawiasz się, ile wysiłku wymaga ten język, przeczytaj Czy rosyjski jest trudny?
Nasza aplikacja Learn Russian prowadzi od alfabetu i pierwszych słów przez teksty dopasowane do poziomu aż do Puszkina, Czechowa i Dostojewskiego, z tłumaczeniem pod każdą linijką. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.