Czy rosyjski jest trudny dla Polaka? Co jest łatwe, a co zdradliwe

Dla Polaka rosyjski nie jest trudny, przynajmniej na tle innych języków. Przypadki, aspekt czasownika, czasowniki ruchu i spora część słownictwa działają podobnie jak w polszczyźnie, więc startujesz z miejsca, do którego Anglik dochodzi latami. Czas zajmują trzy rzeczy: cyrylica na początku, ruchomy akcent przez cały czas i fałszywi przyjaciele, którzy czekają tam, gdzie czujesz się najpewniej.

Wiele osób w Polsce ma też już coś w zapasie. Starsze pokolenia uczyły się rosyjskiego obowiązkowo w szkole, a dziś rosyjski wciąż można zdawać na maturze jako język obcy. Jeśli kiedyś się go uczyłeś, powrót będzie szybszy, niż myślisz.

Co mówią liczby

Najczęściej cytowany ranking trudności języków pochodzi od Departamentu Stanu USA, który szkoli dyplomatów. Według jego danych rosyjski jest w kategorii III: około 44 tygodni nauki i 1012 godzin zajęć do poziomu, na którym można pracować w języku. Doliczając samodzielną naukę, to około 1760 godzin. W tej samej kategorii jest zresztą polski.

Ta tabela dotyczy jednak osób, których pierwszym językiem jest angielski. Dla Polaka nie ma oficjalnych wyliczeń, ale jedno jest pewne: większość tego, co w rosyjskim zabiera anglojęzycznym najwięcej czasu, ty już masz.

Co dla Polaka jest łatwe

Przypadki. Rosyjski ma sześć przypadków, polski siedem (wołacz w rosyjskim praktycznie zanikł, poza resztkami w rodzaju Боже!). Nie musisz rozumieć, po co rzeczownik zmienia końcówkę. Musisz tylko poznać nowe końcówki:

Przypadek	Po rosyjsku	Po polsku
Mianownik	Это книга.	To jest książka.
Biernik	Я читаю книгу.	Czytam książkę.
Dopełniacz	У меня нет книги.	Nie mam książki.
Celownik	Я рад этой книге.	Cieszę się z tej książki.
Narzędnik	Я доволен этой книгой.	Jestem zadowolony z tej książki.
Miejscownik	Мы говорим об этой книге.	Rozmawiamy o tej książce.

Zwróć uwagę: końcówki są podobne, ale rząd nie zawsze się zgadza. Po rosyjsku „zadowolony” łączy się z narzędnikiem (доволен книгой), po polsku z dopełniaczem z przyimkiem (z książki). Takie drobiazgi trzeba osłuchać.

Aspekt. Читать i прочитать to „czytać” i „przeczytać”. Я читал книгу to „czytałem książkę”, я прочитал книгу to „przeczytałem książkę”. Dla anglojęzycznych to jeden z najtrudniejszych tematów, dla ciebie oczywistość.

Czasowniki ruchu. Rosyjskie идти / ходить i ехать / ездить odpowiadają dokładnie polskim „iść / chodzić” i „jechać / jeździć”. Ten temat, który Anglików frustruje miesiącami, Polak przerabia w jeden wieczór.

Słownictwo. Вода, рука, голова, город, брат, сестра, мать, жить, знать, говорить: większość podstawowych słów rozpoznasz po jednym przeczytaniu, często dzięki regularnym odpowiednikom (город i gród, голова i głowa, молоко i mleko).

Brak przedimków. Jak w polskim: ani „the”, ani „a”.

Co dla Polaka jest trudne

Cyrylica

33 litery, z czego część wygląda znajomo, ale czyta się inaczej: В to „w”, Н to „n”, Р to „r”, С to „s”, У to „u”, Х to „ch”. Do tego litery bez polskich odpowiedników: Ы, Ъ, Ь, Э, Щ. Większość osób czyta powoli po kilku dniach i płynnie po kilku tygodniach. Zacznij od naszej strony z rosyjskim alfabetem i pierwszą lekcją słownictwa z nagraniami.

Akcent i redukcja samogłosek

Po polsku akcent pada prawie zawsze na przedostatnią sylabę. Po rosyjsku może paść na każdą, w tekście się go nie zaznacza, a do tego potrafi zmienić znaczenie: за́мок to zamek (budowla), a замо́к to zamek w drzwiach. Nieakcentowane „o” brzmi jak „a”: молоко́ czyta się mniej więcej „małako”. Polak, który czyta rosyjski tak, jak jest napisany, brzmi od razu obco. Tu nie ma skrótu: trzeba dużo słuchać.

Fałszywi przyjaciele

To jest prawdziwa pułapka dla Polaka, bo bliskość języków usypia czujność:

Po rosyjsku	Znaczy	A nie
запомнить	zapamiętać	zapomnieć (забыть)
неделя	tydzień	niedziela (воскресенье)
урод	brzydal, wybryk natury	uroda (красота)
позор	wstyd, hańba	pozór (видимость)
склеп	grobowiec, krypta	sklep (магазин)
дыня	melon	dynia (тыква)
стул	krzesło	stół (стол)

Kiedy słowo wygląda zbyt znajomo, sprawdź je raz w słowniku. Zwykle to wystarczy, żeby zapamiętać różnicę na zawsze.

Drobne różnice w budowie zdania

• Brak „być” w czasie teraźniejszym. Я студент to „jestem studentem”, dosłownie „ja student”.
• Posiadanie. Zamiast „mam” Rosjanin mówi zwykle у меня есть (dosłownie „u mnie jest”): У меня есть брат (Mam brata).
• Czas przeszły bez osoby. Po polsku końcówka mówi, kto działał: „czytałem”, „czytałeś”. Po rosyjsku читал jest dla wszystkich osób, więc zaimek jest potrzebny: я читал, ты читал, он читал.

Najtrudniejszy bywa środek

Założyciel FluenTech uczył się rosyjskiego jako rodzimy użytkownik tureckiego i z Duolingo utknął na poziomie początkującym. To częsty scenariusz: podstawy idą gładko, a potem jest długi odcinek między „rozumiem proste zdania” a „czytam prawdziwe teksty”. Polak często utyka w tym samym miejscu, tylko z innego powodu: rozumie tyle, że przestaje się uczyć.

Najlepiej pomaga kontakt z żywym językiem: czytanie, słuchanie i używanie gramatyki, której jeszcze nie opanowałeś do końca. Za czytaniem stoją dobre badania, a gdy będziesz gotów, podpowiadamy, od czego zacząć rosyjską klasykę.

Czy warto?

Jeśli masz powód, który jest dla ciebie ważny, tak. Praca, podróże, rodzina, matura albo literatura: rosyjski otwiera Dostojewskiego, Tołstoja i Puszkina w oryginale, a Polakowi otwiera je szybciej niż prawie komukolwiek innemu.

Zacznij za darmo od naszych list słówek z nagraniami i rosyjskich książek z tłumaczeniem, bez zakładania konta. Jeśli celem jest certyfikat, zajrzyj do przewodnika po egzaminie TORFL.

Jeśli wolisz prowadzoną ścieżkę, nasza aplikacja Learn Russian prowadzi od alfabetu przez czytanki dostosowane do poziomu aż do pełnych klasyków z tłumaczeniem pod każdą linijką. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.