Passé Composé ve Imparfait Farkı: Fransızcada Hangi Geçmiş Zaman?
Passé composé olanı anlatır, imparfait sahneyi kurar ve alışkanlıkları anlatır. Türkçedeki -di, -iyordu ve -erdi ile karşılaştırmalı, örnekli rehber.
Learn FrenchSesli kelimeler, testler ve kitaplarla ücretsiz uygulamaFransızcada gündelik konuşmanın iki ana geçmiş zamanı var. Kısaca: passé composé olup biten olayları anlatır ve hikayeyi ileri taşır, Türkçedeki "yedim", "geldi" gibi. Imparfait arka planı anlatır: o sırada ne olduğunu ve eskiden ne yapıldığını. Türkçedeki "yiyordum" ve "yerdim", Fransızcada çoğu zaman imparfait.
Türkçe bu ayrımı zaten yapıyor, bu yüzden Türkçe kulağınız çoğu cümlede doğru zamanı seçecek. Asıl dikkat isteyen yer, "-ydı" ile biten betimlemeler ve passé composé'nin yardımcı fiili.
Hızlı tablo
| Passé composé | Imparfait | |
|---|---|---|
| Ne yapar? | Bitmiş bir olayı bildirir | Arka planı ya da alışkanlığı anlatır |
| Türkçede çoğu zaman | -di: yedim, geldi | -iyordu, -erdi: yiyordum, yerdim |
| Tek olay | Hier, j'ai mangé une crêpe. (Dün bir krep yedim.) | |
| Alışkanlık | Enfant, je mangeais des crêpes le dimanche. (Çocukken pazarları krep yerdim.) | |
| Süren eylem | Je mangeais quand le téléphone a sonné. (Telefon çaldığında yemek yiyordum.) | |
| Saat, yaş, hava | Il était huit heures. J'avais dix ans. Il pleuvait. (Saat sekizdi. On yaşındaydım. Yağmur yağıyordu.) |
Passé composé ne zaman?
Belli bir zamanda bitmiş olay. Hier, j'ai appelé ma mère. (Dün annemi aradım.)
Art arda olaylar. Je me suis levé, j'ai pris une douche et je suis sorti. (Kalktım, duş aldım ve çıktım.) Her fiil hikayeyi bir adım ileri taşıyor.
Başlayan ya da biten bir şey. Le film a commencé à neuf heures. (Film dokuzda başladı.)
Kapanmış bir süre. J'ai habité à Lyon pendant trois ans. (Lyon'da üç yıl oturdum.) Süre ne kadar uzun olursa olsun, dönem bittiyse ve onu tek blok olarak görüyorsanız passé composé.
Imparfait ne zaman?
Geçmişteki alışkanlıklar. L'été, nous allions toujours à la plage. (Yazın hep denize giderdik.) Türkçede "-erdi" diyebiliyorsanız neredeyse her zaman imparfait.
Süren eylemler. Je lisais un livre. (Kitap okuyordum.)
Betimleme ve arka plan. La maison était grande et avait un jardin. (Ev büyüktü ve bir bahçesi vardı.)
Saat, yaş ve hava. Il était trois heures. Il faisait froid. (Saat üçtü. Hava soğuktu.)
Duygular ve ruh hali. J'étais fatigué et je ne voulais pas sortir. (Yorgundum ve çıkmak istemiyordum.)
Türkçe kulağın yanıldığı yer
"Ev büyüktü", "Hava soğuktu", "Yorgundum": Türkçede hepsi "-dı" ile bitiyor ve "yedim"e benziyor. Ama bunlar olay değil, durum. Fransızcada çoğu zaman imparfait: était, faisait, j'étais.
Bir cümlede ikisi birden
Hikaye anlatmanın en yaygın kalıbı: süren bir eylem (imparfait) bir olayla (passé composé) kesiliyor. Türkçede de aynen böyle kuruyoruz:
- Je dormais quand tu es arrivé. (Sen geldiğinde uyuyordum.)
- Nous marchions dans le parc et soudain il a commencé à pleuvoir. (Parkta yürüyorduk ve birden yağmur başladı.)
Bir film düşünün: imparfait dekor ve fon müziği, passé composé karakterlerin yaptıkları.
İpucu kelimeler
Bu kelimeler bir tarafa yatkın, ama son sözü anlam söyler.
- Passé composé: hier, l'année dernière, soudain, tout à coup, une fois, en 2010
- Imparfait: toujours, tous les jours, souvent, d'habitude, quand j'étais petit, pendant que
Anlamı değişen fiiller
Bazı fiiller iki zamanda farklı şeyler söylüyor:
| Fiil | Passé composé | Imparfait |
|---|---|---|
| connaître | J'ai connu Paul en 2015. Paul'le 2015'te tanıştım. | Je connaissais Paul. Paul'ü tanıyordum. |
| savoir | J'ai su la vérité. Gerçeği öğrendim. | Je savais la vérité. Gerçeği biliyordum. |
| vouloir | J'ai voulu t'appeler. Seni aramaya çalıştım. | Je voulais t'appeler. Seni aramak istiyordum. |
| pouvoir | J'ai pu finir. Bitirmeyi başardım. | Je pouvais finir. Bitirebilirdim (bitirip bitirmediğim belli değil). |
| avoir | J'ai eu peur. Korktum. | J'avais peur. Korkuyordum. |
Avoir mı, être mi?
Imparfait'nin her fiil için tek bir ek takımı var (-ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient), bu yüzden kurması daha kolay. Passé composé ise yardımcı fiil istiyor. Çoğu fiil avoir alır (j'ai mangé). Hareket ve durum değişikliği anlatan aller, venir, arriver, partir, naître, mourir gibi fiiller ve bütün dönüşlü fiiller ise être alır (je suis allé, elle s'est levée). Türkçede böyle bir seçim olmadığı için en çok burada hata yapılıyor. Tam liste ve uyum kuralları passé composé dersimizde.
Kendinizi deneyin
Passé composé mi imparfait mi? Sonra cevaplara bakın.
- Quand j'étais petit, je ___ (jouer) au foot tous les jours.
- Hier, j'___ (acheter) une nouvelle voiture.
- Il ___ (être) dix heures du soir.
- Pendant que je ___ (cuisiner), mon frère ___ (arriver).
- L'année dernière, nous ___ (voyager) au Canada.
- Ma grand-mère ___ (avoir) quatre-vingts ans.
Cevaplar: 1. jouais (alışkanlık). 2. ai acheté (bitmiş olay). 3. était (saat). 4. cuisinais, est arrivé (arka plan, sonra kesinti). 5. avons voyagé (bitmiş olay). 6. avait (yaş).
Devam edin
İki zamanın da çekim tabloları ve testleriyle kendi dersi var: passé composé ve imparfait.
Bu seçim, okuduğunuz hikaye sayısı arttıkça kolaylaşıyor. Learn French uygulamamız kelime ve dil bilgisinden seviyeli okumalara, oradan da her satırının altında çevirisi olan klasiklere kadar gidiyor. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.