Fusha mı Ammice mi? Hangi Arapçayı Öğrenmeli

Arapça öğrenmeye karar veren herkes bir noktada aynı soruyla karşılaşıyor: hangi Arapça? Arap dünyasında yazılan dil ile konuşulan dil aynı değil. Kitaplar, gazeteler, haberler, resmi konuşmalar ve sınavlar fusha ile, yani standart Arapçayla. Evde, çarşıda ve dizilerde ise ülkeden ülkeye değişen lehçeler, yani ammice konuşuluyor.

Kısa cevap: amacınız okumak, sınava girmek ya da birden fazla Arap ülkesiyle iş yapmaksa fusha ile başlayın. Belirli bir ülkede yaşayacaksanız fushanın yanına o ülkenin lehçesini ekleyin.

Fusha nedir?

Fusha (الفُصْحَى al-fushâ), "en açık, en düzgün dil" anlamına geliyor. Bugün kullanılan biçimine Modern Standart Arapça da deniyor. Kuran'ın ve klasik edebiyatın dili olan klasik Arapçayla aynı dil bilgisini paylaşıyor, kelime hazinesi ise modern hayata göre genişlemiş.

Fusha şunlarda kullanılıyor:

• Kitaplar, gazeteler, resmi yazışmalar ve tabelalar
• Televizyon haberleri ve resmi konuşmalar
• Farklı ülkelerden Arapların birbirini anlaması gerektiğinde
• YDS, YÖKDİL ve YKS-YDT Arapça gibi sınavlar

Fushayı kimse anadili olarak evde öğrenmiyor, okulda öğreniyor. Bu yüzden eğitimli her Arap onu anlıyor, ama günlük hayatta pek konuşmuyor.

Ammice ve başlıca lehçeler

Ammice (العَامِّيَّة al-'âmmiyya), "halkın dili" demek. Tek bir ammice yok, her bölgenin kendi lehçesi var. En yaygın gruplar:

Lehçe	Nerede	Bilinmesi gereken
Mısır	Mısır	Mısır filmleri, dizileri ve şarkıları sayesinde Arap dünyasında geniş çevrelerce anlaşılıyor
Şam (Levant)	Suriye, Lübnan, Ürdün, Filistin	Türk dizilerinin Arapça dublajlarıyla da tanınıyor, Türkiye'deki Suriyelilerin konuştuğu lehçe
Körfez	Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Katar	İş ve turizm için önemli
Irak	Irak	Kendine özgü, Körfez lehçesine yakın
Mağrip (Dârice)	Fas, Cezayir, Tunus	Doğudaki Arapların anlamakta en çok zorlandığı lehçe

Lehçeler arasındaki fark gündelik kelimelerde hemen görülüyor:

Türkçe	Fusha	Mısır	Şam	Körfez
Nasılsın?	كَيْفَ حَالُكَ؟ kayfa hâluk	إزيك؟ izzayyak	كيفك؟ kîfak	شلونك؟ şlônak
Şimdi	الآنَ al-âna	دلوقتي dilwa'tî	هلق halla'	الحين al-hîn
İstiyorum	أُرِيدُ urîdu	عايز 'âyiz	بدي biddî	أبغى abghâ

Tabloda lehçe sütunlarına hareke koymadık, çünkü lehçeler genelde harekesiz ve standart bir yazımı olmadan yazılıyor.

Neden fusha ile başlamak mantıklı?

Okumanın tek yolu fusha. Bir kitap, bir gazete ya da bir web sitesi okumak istiyorsanız karşınıza fusha çıkacak. Lehçeler daha çok konuşmada ve sosyal medyada yazılıyor.

Her yerde anlaşılıyor. Fasta öğrendiğiniz lehçe Irak'ta pek işe yaramaz. Fusha ise eğitimli her Arap'la ortak dil.

Lehçeler fushanın üstüne kuruluyor. Lehçelerin kelimelerinin çoğu fusha kökenli, ama telaffuzları değişmiş ve dil bilgileri sadeleşmiş. Fushayı bilen biri bir lehçeyi daha hızlı öğreniyor. Tersi ise daha zor: sadece lehçe bilen biri kitap okumaya geçerken neredeyse yeniden başlıyor.

Türkçe konuşanların avantajı fushada. Türkçedeki Arapça kelimeler çoğunlukla yazı dilinden, yani fusha ve klasik Arapçadan geliyor. İlim, talim, mahkeme, medrese, hikmet gibi kelimeler fushada hemen karşınıza çıkıyor.

Sınavlar fusha. YDS, YÖKDİL ve YKS-YDT Arapça tamamen fusha ve okumaya dayalı. Hazırlık için YDS Arapça rehberimize bakabilirsiniz.

Fushanın zayıf yanı

Dürüst olmak gerekirse, sadece fusha öğrenen biri Kahire'de taksiye bindiğinde şoförün her dediğini anlamayabilir. Siz fusha konuştuğunuzda sizi anlarlar, ama biraz resmi, kitap gibi konuştuğunuzu düşünürler. Bu, birçok öğrencinin yaşadığı bir şey ve normal.

Çözüm, sırayı doğru koymak: önce fusha ile alfabe, dil bilgisi ve temel kelime. Sonra, ihtiyacınız olan ülke belliyse onun lehçesini dinleyerek eklemek.

Kime hangisi?

Amacınız	Öneri
Kitap, gazete, akademik metin okumak	Fusha
YDS, YÖKDİL, YKS-YDT	Fusha
Kuran ve dini metinleri anlamak	Fusha (klasik Arapçaya en yakın)
Osmanlıca ile birlikte çalışmak	Fusha
Birçok Arap ülkesiyle iş	Fusha, sonra en çok çalıştığınız ülkenin lehçesi
Belirli bir ülkede yaşamak	Fusha temeli, ardından hemen o ülkenin lehçesi
Sadece Arap dizileri izlemek	Doğrudan o dizinin lehçesi de olur

Nereden başlamalı?

Ücretsiz Arapça dil bilgisi derslerimiz ve sesli kelime listelerimiz fusha üzerine. El- takısından inne ve kardeşlerine kadar 18 konuyu kapsıyor.

Learn Arabic uygulamamız da fusha öğretiyor: alfabeden başlayıp Halil Cibran'ın ve Menfeluti'nin metinlerini aslından okuyabileceğiniz seviyeye kadar. 1 Aralık'ta App Store ve Google Play'de çıkıyor. Çıktığı gün haber almak için bekleme listesine katılın.