Arap Alfabesi Nasıl Öğrenilir? Dört Haftalık Plan

Arap alfabesi, Arapçanın en çok korkulan ama en çabuk aşılan kısmı. 28 harf var, sağdan sola yazılıyor, büyük harf yok. Harflerin çoğu kelimedeki yerine göre biraz şekil değiştiriyor, ama bunun basit bir mantığı var. Her gün yarım saat ayıran biri dört hafta içinde harekeli kelimeleri okuyabilir. Aşağıda bunun için haftalık bir plan var.

Harfleri seslerle birlikte görmek için Arap alfabesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Başlamadan önce bilmeniz gereken üç şey

1. Harfler şekil aileleri halinde geliyor. Arap alfabesinde birçok harf aynı gövdeyi paylaşıyor, onları ayıran tek şey noktalar. ب ت ث ن ve kelime içindeki ي aynı çanak şeklini kullanıyor: altında bir nokta b, üstünde iki nokta t, üstünde üç nokta th. Yani 28 harfi değil, kabaca 15 şekli ve noktaların yerini öğreniyorsunuz.

2. Harfler birbirine bağlanıyor. El yazısındaki gibi kelimedeki harfler birleşiyor. Bu yüzden bir harfin dört biçimi olabiliyor: tek başına, başta, ortada ve sonda. Ama biçimler birbirinden çok farklı değil. ب harfine bakın:

Tek başına	Başta	Ortada	Sonda
ب	بـ	ـبـ	ـب

Altı harf ise kendinden sonraki harfe hiç bağlanmıyor: ا د ذ ر ز و. Bu altı harfi bilmek, kelimelerdeki "boşlukları" anlamanızı sağlıyor. دَرْس dars (ders) kelimesinde د ile ر bağlanmıyor, bu yüzden harfler ayrı duruyor.

3. Kısa ünlüler işaretle gösteriliyor. Arapçada uzun ünlüler (â, î, û) harfle yazılıyor, kısa ünlüler (a, i, u) ise harfin üstüne ya da altına konan harekelerle. Başlangıç metinleri harekeli, gazeteler ve kitaplar harekesiz. Önce harekeli okumayı öğrenip sonra harekesizliğe geçmek en doğal yol.

1. hafta: ilk harfler ve harekeler

Önce sık kullanılan ve kolay bağlanan harflerle başlayın: ا ب ت ن ي م ل. Bunlarla bile birçok kelime okunabiliyor.

Aynı hafta üç temel harekeyi öğrenin:

İşaret	Adı	Ses	Örnek
بَ	fetha	a	بَ ba
بِ	kesra	i	بِ bi
بُ	damme	u	بُ bu
بْ	sükun	ünlü yok	بِنْت bint, n üzerinde

Türkçede kesra genelde "esre", damme "ötre" diye bilinir. Hangi adı kullandığınız fark etmez, önemli olan sesi.

Haftanın sonunda okuyabileceğiniz kelimeler: بَيْت bayt (ev), بِنْت bint (kız), بَاب bâb (kapı), لَيْل layl (gece). بَاب kelimesindeki ا uzun bir â okunuyor. بَيْت ve لَيْل kelimelerinde ise sükunlu ي, "ay" sesini veriyor.

2. hafta: şekil aileleri

Bu hafta harfleri ailelerine göre gruplayın. Her aileyi bir günde çalışmak yeterli:

Aile	Harfler	Ayırt eden
Çanak	ب ت ث ن	noktaların sayısı ve yeri
Kanca	ج ح خ	nokta altta, yok, üstte
Köşe	د ذ	nokta
Kuyruk	ر ز	nokta
Diş	س ش	üstteki üç nokta
Halka	ص ض	nokta
Dik	ط ظ	nokta
Göz	ع غ	nokta
Halkalı	ف ق	bir ya da iki nokta

Kalanlar (ك ل م ه و) kendi başına duruyor. Bir de iki özel karakter var: kelime sonunda "t" ya da "a" okunan ة (yuvarlak te), ve kendi başına bir gırtlak durması olan ء (hemze).

3. hafta: sesler

Harfleri tanımak bir şey, doğru telaffuz etmek başka. Türkçe konuşanları en çok zorlayan sesler:

• ح ile ه: ilki gırtlağın ortasından, nefes sıkılarak çıkıyor, ikincisi Türkçedeki h.
• ع: gırtlak sıkılarak çıkan, Türkçede karşılığı olmayan bir ses.
• ق: ك sesinden çok daha geride, gırtlağa yakın bir k.
• ص ض ط ظ: "kalın" harfler. Dil geriye çekilip ağız içi genişletilerek söyleniyor ve yanlarındaki ünlüleri de kalınlaştırıyor.
• ث ve ذ: İngilizcedeki "think" ve "this" sesleri.

Bu hafta okumaktan çok dinleyin. Her yeni kelimeyi sesli bir kaynaktan duyup tekrar edin. Arapça kelime listelerimizdeki her kelimenin sesi var.

4. hafta: şedde, tenvin ve harekesiz ilk adımlar

Son hafta kalan işaretler:

• Şedde ( ّ ): harfi ikiler. مَدْرَسَة madrasa (okul) ile مُدَرِّس mudarris (öğretmen) arasındaki fark bu işaret.
• Tenvin ( ً ٍ ٌ ): kelime sonuna "n" ekliyor. كِتَابٌ kitâbun, "bir kitap".
• Lam elif (لا): ل ve ا yan yana gelince özel bir birleşik biçim alıyor.
• El- takısı: الـ ile başlayan kelimelerde bazen ل okunmuyor. Bu, şemsi ve kameri harfler konusu ve ilk haftalardaki en sık okuma hatası.

Haftanın sonunda harekeli bir metin seçip harekelerine bakmadan okumayı deneyin, sonra kontrol edin. Hata yapmanız normal: harekesiz okuma, kelime bilginiz arttıkça kendiliğinden gelişiyor.

Kuran'dan okuyabiliyorsanız

Türkiye'de birçok kişi Arap harflerini çocukken Kuran kursunda öğrenmiş. Bu büyük bir avantaj: harfleri ve harekeleri zaten tanıyorsunuz. Yalnızca iki fark var. Mushaf tamamen harekeli, günlük metinler ise harekesiz. Ayrıca harfleri seslendirebilmek kelimeleri anlamak demek değil. Sizin için asıl iş, kelime ve dil bilgisi.

Alfabeyi kalıcı yapmak için

• Elinizle yazın. Okuyarak tanıdığınız harfi yazarak hatırlarsınız. Özellikle bağlanan biçimleri birkaç kez yazın.
• Tanıdık kelimelerle çalışın. كِتَاب kitâb, قَلَم qalam, دَرْس dars, صَبَاح sabâh. Anlamını bildiğiniz kelimeleri okumak, harfleri pekiştirmenin en hızlı yolu.
• Kendi adınızı yazın. Birçok Türk adı Arapçadan geliyor: Ahmet أَحْمَد, Mehmet مُحَمَّد, Fatma فَاطِمَة, Zeynep زَيْنَب.

Alfabe bittiğinde sıradaki adım el- takısı ve isim cümleleri. İkisi de ücretsiz dil bilgisi derslerimizde.

Learn Arabic uygulamamız da alfabeyle başlıyor: harfler, biçimleri ve harekeler, her biri sesiyle. Ardından kelimeler, dil bilgisi ve okumalar geliyor. Uygulama 1 Aralık'ta App Store ve Google Play'de, çıktığı gün haber almak için bekleme listesine katılın.