Almaniyanın milli himni: sözləri, mənası və tarixi
Almaniya himninin sözləri və mənası: Das Lied der Deutschen şeirinin üçüncü bəndi sətir-sətir, Haydnın musiqisi və Deutschland über alles.
Almaniyanın milli himni Das Lied der Deutschen ("Almanların nəğməsi") şeirinin üçüncü bəndidir. Bu nəğməyə qısaca Deutschlandlied də deyirlər. Himn Einigkeit und Recht und Freiheit, yəni "Birlik, hüquq və azadlıq" sözləri ilə başlayır. Sözləri şair August Heinrich Hoffmann von Fallersleben 1841-ci ildə Helqoland adasında yazıb, musiqisi isə Joseph Haydnın 1797-ci ildə bəstələdiyi melodiyadır. Nəğmə ilk dəfə 1922-ci ildə milli himn oldu. 1952-ci ildən rəsmi mərasimlərdə yalnız üçüncü bənd oxunur, 1991-ci ildən isə birləşmiş Almaniyanın himni məhz bu bənddir.
Himnin sözləri və Azərbaycan dilində mənası
Aşağıdakı mətn Almaniya Federal Hökumətinin dərc etdiyi rəsmi mətndir. Son iki misra iki dəfə oxunur.
| Almanca | Mənası |
|---|---|
| Einigkeit und Recht und Freiheit | Birlik, hüquq və azadlıq |
| für das deutsche Vaterland! | alman vətəni üçün! |
| Danach lasst uns alle streben, | Gəlin, hamımız buna can ataq, |
| brüderlich mit Herz und Hand! | qardaşcasına, ürəyimizlə, əlimizlə! |
| Almanca | Mənası |
|---|---|
| Einigkeit und Recht und Freiheit | Birlik, hüquq və azadlıq |
| sind des Glückes Unterpfand: | səadətin təminatıdır: |
| Blüh im Glanze dieses Glückes, | Bu səadətin parıltısında çiçəklən, |
| blühe, deutsches Vaterland! | çiçəklən, alman vətəni! |
| Blüh im Glanze dieses Glückes, | Bu səadətin parıltısında çiçəklən, |
| blühe, deutsches Vaterland! | çiçəklən, alman vətəni! |
Bütün himn səkkiz misralıq bir bənddən ibarətdir. Himn üç dəyəri sadalayır, hamını bu dəyərlər uğrunda birlikdə çalışmağa çağırır və bir arzu ilə bitir: qoy ölkə bu dəyərlər sayəsində çiçəklənsin. Burada nə düşmən var, nə döyüş, nə də hökmdar. Bu bəndin seçilməsinin bir səbəbi də budur.
Bəs "Deutschland über alles" nə deməkdir?
Das Lied der Deutschen üç bənddən ibarətdir. Almaniyadan kənarda çoxları birinci bəndin ilk misrasını, Deutschland, Deutschland über alles sözlərini tanıyır və almanların bunu niyə oxumadığını soruşur.
1841-ci ildə vahid alman dövləti yox idi. Almanca danışanlar hər birinin öz hökmdarı və sərhədi olan çoxsaylı krallıq, hersoqluq və azad şəhərlərə səpələnmişdi. Bu misra insanlardan birləşmiş Almaniyanı öz kiçik dövlətlərinə və knyazlarına olan sədaqətdən üstün tutmağı istəyirdi. Yəni ölkə daxilində birliyə çağırış idi, başqa xalqlardan üstün olmaq iddiası yox.
1933-cü ildən sonra nasional-sosialistlər işğalçı müharibələrinə haqq qazandırmaq üçün birinci bənddən istifadə etdilər və rəsmi mərasimlərdə onu öz partiyalarının mahnısı ilə birlikdə səsləndirdilər. Müharibədən sonra bu mənanı silmək mümkün deyildi. Ona görə də Federativ Respublika nəğməni saxladı, amma himn kimi üçüncü bəndi seçdi. Birinci və ikinci bənd himnin hissəsi deyil və rəsmi mərasimlərdə oxunmur.
Himnin tarixi
Hoffmann von Fallersleben şeiri 26 avqust 1841-ci ildə, o vaxt Britaniyaya məxsus olan Şimal dənizindəki kiçik Helqoland adasında olarkən yazdı. Öz nəslinin bir çox liberalı kimi o da həm birləşmiş, həm də azad Almaniya arzulayırdı. Onun seçdiyi üç söz, birlik, hüquq və azadlıq, məhz bunu ifadə edir.
Şair yeni musiqi bəstələtmədi. Haydnın 1797-ci ildə Avstriya imperatoru Frans üçün yazdığı Gott erhalte Franz den Kaiser himninin melodiyasını seçdi. Yəni alman himni Vyanada yaranmış musiqi ilə oxunur. Şeir 1 sentyabr 1841-ci ildə Hamburqda çap olundu, 5 oktyabrda isə Hamburqun kişi xoru onu ilk dəfə ictimaiyyət qarşısında ifa etdi.
1848 və 1849-cu illərin inqilabları zamanı nəğməni çoxları oxuyurdu, amma o hələ himn deyildi və sonra az qala unuduldu. Əsrin sonuna doğru yenidən sevilməyə başladı. 9 avqust 1890-cı ildə Britaniya Helqolandı Alman İmperiyasına təhvil verəndə nəğmə ilk dəfə rəsmi mərasimdə, özü də yazıldığı adada səsləndi.
11 avqust 1922-ci ildə, Veymar Respublikasının Konstitusiya Günündə prezident Friedrich Ebert nəğməni milli himn elan etdi. O, birlik və azadlıqdan danışan bir nəğmənin gənc demokratiyaya hələ şübhə ilə baxan almanların rəğbətini qazanacağına ümid edirdi.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra yeni Federativ Respublika tərəddüd etdi. Prezident Theodor Heuss 1950-ci ildə yeni himn yazdırdı, amma o, xalq arasında kök salmadı. 1952-ci ildə Heuss kansler Konrad Adenauer ilə məktublaşma yolu ilə məsələni həll etdi: Das Lied der Deutschen himn olaraq qalacaq, dövlət mərasimlərində isə üçüncü bənd oxunacaqdı.
Almaniyanın yenidən birləşməsindən sonra prezident Richard von Weizsäcker və kansler Helmut Kohl 19-23 avqust 1991-ci il tarixli məktublaşmada bunu təsdiqlədilər. O vaxtdan üçüncü bənd şərqi və qərbi ilə bütün Almaniya Federativ Respublikasının milli himnidir.
Himndən öyrənməyə dəyər sözlər
die Einigkeit: birlik, həmrəylik. einig (razı, birləşmiş) sifətinə -keit şəkilçisi artırılıb. Bizdəki -lıq, -lik şəkilçisinə bənzəyir, amma bir fərqlə: -keit və -heit ilə bitən isimlər həmişə qadın cinsindədir, yəni die alır. Gündəlik həyatda tez-tez Wir sind uns einig (Razılaşdıq, fikrimiz birdir) cümləsini eşidəcəksiniz.
das Recht: hüquq, ədalət, haqq. Menschenrechte insan hüquqları deməkdir. Eyni sözlə hər gün işlədəcəyiniz bir ifadə də var: Du hast recht (Haqlısan).
die Freiheit: azadlıq. frei (azad, boş) və -heit, yəni yenə qadın cinsi. Ich habe heute frei "Bu gün istirahət günümdür" deməkdir.
das Vaterland: vətən. Sözbəsöz "ata ölkəsi", bizdəki "ata yurdu" ifadəsi kimi. Bu gün təntənəli və köhnə səslənir, danışıqda daha çox Heimat və ya sadəcə Deutschland deyirlər. İki misradakı sonluqlara baxın: artikldən sonra das deutsch*e Vaterland*, artikl olmadan isə deutsch*es Vaterland*. Artikl olmayanda onun vəzifəsini sifət öz üzərinə götürür.
danach streben: buna can atmaq. Fel streben nach şəklində və Dativ halı ilə işlənir. Danach "buna doğru" deməkdir və birlik, hüquq və azadlığa işarə edir. Alman dili belə sözləri da- və bir önlükdən düzəldir: damit, darauf, daran.
lasst uns: gəlin, -aq/-ək. Bu, lassen felinin bir qrupa müraciət edərkən işlənən əmr formasıdır. Bir dosta isə Lass uns gehen! (Gəl gedək!) deyirsiniz.
brüderlich: qardaşcasına. Bruder (qardaş) və -lich, üstəlik ü ilə. Freund sözündən gələn freundlich (mehriban) sözü də eyni cür qurulub.
mit Herz und Hand: ürəklə və əllə, yəni həm hisslə, həm də əməllə. Alman dili belə cüt ifadələri çox sevir: Hand in Hand (əl-ələ), mit Haut und Haaren (tamamilə, bütün varlığı ilə).
das Glück: xoşbəxtlik, səadət, həm də uğur, bəxt. Viel Glück! (Uğurlar!) və zum Glück (xoşbəxtlikdən) gündəlik ifadələrdir.
des Glückes: səadətin. Bu, Genitiv, yəni yiyəlik halıdır, -es şəkilçisinin uzun forması ilə. Bu gün çox vaxt des Glücks yazılır. Adi nəsrdə isimdən sonra gələrdi: das Unterpfand des Glücks. Himndə isə, bizim dildəki kimi, qabağa keçib: bu, şeirə xas söz sırasıdır.
das Unterpfand: girov, təminat. Bu, nəğmədən kənarda az rast gələcəyiniz ədəbi sözdür. Onun kökü isə Almaniyada yaşayan hər kəsin tanıdığı das Pfand sözündə yaşayır: şüşələri marketə qaytaranda geri aldığınız depozit.
blühen, blüh, blühe: çiçəkləmək, inkişaf etmək. Blühe və blüh hər ikisi du üçün əmr formasıdır: -e ilə bitən forma daha köhnə və təntənəlidir, qısa forma isə bu gün eşitdiyinizdir. Die Rosen blühen (Güllər açır).
der Glanz, im Glanze: parıltı, əzəmət. Im Glanze köhnə Dativ sonluğu -e-ni qoruyur; müasir alman dilində im Glanz deyilir. Bu köhnə sonluq nach Hause (evə) və zu Hause (evdə) ifadələrində hələ də yaşayır.
Alman dilini öyrənməyə davam edin
Himnin cəmi səkkiz misrasında sifət sonluğu da, əmr forması da, yiyəlik halı da, da- ilə qurulan söz də var. Bu biliyi genişləndirmək üçün hesab açmadan pulsuz səsləndirilmiş alman dili söz siyahılarımıza baxa bilərsiniz. Alman dilinin nə qədər zəhmət tələb etdiyini bilmək istəyirsinizsə, Alman dili çətindirmi? yazımızı oxuyun.
Learn German tətbiqimiz sizi söz ehtiyatı və qrammatikadan səviyyəyə uyğun oxu mətnlərinə, oradan da hər sətrin altında tərcüməsi olan Kafka və Tsveyqə qədər aparır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.