Kürk Mantolu Madonna

Şimdiye kadar tesadüf ettiğim insanlardan bir tanesi benim üzerimde belki en büyük tesiri yapmıştır.

Of all the people I've met so far, one has perhaps had the greatest influence on me.

Aradan aylar geçtiği halde bir türlü bu tesirden kurtulamadım.

Even after months, I still haven't been able to shake off the effect.

Ne zaman kendimle başbaşa kalsam, Raif Efendinin saf yüzü, biraz dünyadan uzak, buna rağmen bir insana tesadüf ettikleri zaman şaşkınca tebessüm etmek istiyen bakışları gözlerimin önünde canlanıyor. Halbuki o hiç de fevkalâde bir adam değildi.

Whenever I'm alone with my thoughts, Raif Efendi's innocent face comes to mind, a little detached from the world, yet with a look that seemed to want to smile in surprise whenever he encountered someone. Yet he wasn't an extraordinary man at all.

Hattâ pek alelâde, hiçbir hususiyeti olmayan, her gün etrafımızda yüzlercesini görüp de bakmadan geçtiğimiz insanlardan biri idi.

In fact, he was just one of those ordinary, unremarkable people, hundreds of whom we see around us every day and pass by without even noticing.

Hayatının bildiğimiz ve bilmediğimiz taraflarında insana merak verecek bir cihet olmadığı muhakkaktı.

There was certainly nothing in his life, both the parts we knew and the parts we didn't know, that would arouse curiosity.

Böyle kimseleri gördüğümüz zaman çok kere kendi kendimize sorarız: «Acaba bunlar neden yaşıyorlar? Yaşamakta ne buluyorlar?

When we see such people, we often ask ourselves: "Why are they alive? What do they find in life?"

Hangi mantık, hangi hikmet bunların yeryüzünde dolaşıp nefes almalarını emrediyor?» Fakat bunu düşünürken yalnız o adamların dışlarına bakarız; onların da birer kafaları, bunun içinde, isteseler de, istemeseler de işlemeğe mahkûm birer dimağları bulunduğunu, bunun neticesi olarak kendilerine göre bir iç âlemleri olacağını hiç aklımıza getirmeyiz.

What logic, what wisdom dictates that they should walk the earth and breathe? But when we think about this, we only look at the outward appearance of those men; it never occurs to us that they too have heads, and within those heads, minds that are destined to function whether they want to or not, and that as a result, they have an inner world of their own.

Bu âlemin tezahürlerini dışarı vermediklerine bakıp onların mânen yaşamadıklarına hükmedecek yerde, en basit bir beşer tecessüsü ile, bu meçhul âlemi merak etsek, belki hiç ummadığımız şeyler görmemiz, beklemediğimiz zenginliklerle karşılaşmamız mümkün olur.

Instead of concluding that they do not live spiritually because they do not outwardly manifest the effects of this world, if we were to indulge in even the simplest human curiosity and wonder about this unknown world, perhaps we could see things we never expected and encounter riches we did not anticipate.

Fakat insanlar nedense daha ziyade ne bulacaklarını tahmin ettikleri şeyleri araştırmayı tercih ediyorlar.

But for some reason, people tend to prefer searching for things they can predict what they will find.

Dibinde bir ejderhanın yaşadığı bilinen bir kuyuya inecek bir kahraman bulmak, muhakkak ki, dibinde ne olduğu hiç bilinmiyen bir kuyuya inmek cesaretini gösterecek bir insan bulmaktan daha kolaydır.

Finding a hero willing to descend into a well known to be inhabited by a dragon is certainly easier than finding someone brave enough to descend into a well whose contents are completely unknown.

Benim de Raif Efendiyi daha yakından tanımam sadece bir tesadüf eseridir.

My getting to know Raif Efendi better was purely a coincidence.

Bir bankadaki küçük memuriyetimden çıkarıldıktan sonra - neden çıkarıldığımı hâlâ bilmiyorum, bana sadece tasarruf için dediler, fakat haftasına yerime adam aldılar - Ankarada uzun müddet iş aradım.

After being dismissed from my minor job at a bank – I still don't know why, they just said it was for cost-saving, but they hired someone to replace me within a week – I looked for a job in Ankara for a long time.

Beş on kuruş param, yaz aylarını sürünmeden geçirmemi temin etti, fakat yaklaşan kış, arkadaş odalarında, sedir üzerinde yatmanın sonu gelmesini icabettiriyordu. Bir hafta sonra bitecek olan lokanta karnesini yenileyecek kadar bile param kalmamıştı.

My meager savings of a few pennies had allowed me to get through the summer without hardship, but the approaching winter meant the end of sleeping on divans in friends' rooms. I didn't even have enough money left to renew my restaurant pass, which was due to expire in a week.

Sonu çıkmıyacağını bile bile girdiğim bir çok kabul imtihanlarının hakikaten sonu çıkmayınca nedense gene üzülüyor; arkadaşlardan habersiz olarak, tezgâhtarlık için müracaat ettiğim mağazalardan red cevabı alınca yeis içinde geceyarılarına kadar dolaşıyordum.

Even though I knew there would be no outcome, I would take many entrance exams, and when those exams really did lead nowhere, I would still get upset for some reason; and when I received rejection letters from the stores where I applied for sales assistant positions without telling my friends, I would wander around in despair until midnight.

Bir kaç tanıdık tarafından arasıra davet edildiğim içki sofralarında dahi vaziyetimin ümitsizliğini unutamıyordum.

Even at the occasional drinking gatherings I was invited to by a few acquaintances, I couldn't forget the hopelessness of my situation.

İşin garibi, sıkıntımın arttığı ve ihtiyaçlarımın beni bugünden yarına çıkarması bile imkânsız hale geldiği nisbette, benim de çekingenliğim, mahcupluğum artıyordu.

The strange thing was, as my troubles increased and my needs became so overwhelming that they couldn't even get me from one day to the next, my shyness and embarrassment also increased.

Evvelce bana iş bulmaları için müracaat ettiğim ve hiç de fena muamele görmediğim bazı tanıdıklara sokakta rasladığım zaman başımı önüme eğip hızla geçiyordum; evvelce bana yemek yedirmelerini serbestçe rica ettiğim ve sıkılmadan ödünç para aldığım arkadaşlarıma karşı bile değişmiştim.

I used to hang my head and quickly pass by acquaintances on the street whom I had approached for help finding me work and from whom I had never been treated badly; I had even changed my attitude towards friends from whom I had freely asked for meals and borrowed money without hesitation.

«Vaziyetin nasıl?» diye sordukları zaman, acemi bir gülümseme ile: «Fena değil... Tektük muvakkat işler buluyorum!» diye cevap veriyor ve hemen kaçıyordum. İnsanlara nekadar çok muhtaç olursam onlardan kaçmak ihtiyacım da o kadar artıyordu.

When they asked, "How are you doing?" I would reply with an awkward smile, "Not bad... I'm finding occasional temporary jobs!" and then I would immediately run away. The more I needed people, the greater my need to avoid them.

Bir gün, akşamüstü, istasyonla Sergievi arasındaki tenha yolda ağır ağır yürüyor, Ankaranın harikulâde sonbaharını doya doya içime çekerek ruhumda nikbin bir hava yaratmak istiyordum.

One day, in the late afternoon, I was strolling slowly along the secluded path between the station and Sergievi, hoping to soak in the magnificent autumn air of Ankara and create an optimistic atmosphere within myself.

Halkevinin camlarında aksederek beyaz mermer binayı kan rengi deliklere boğan güneş, akasya ağaçlarının ve çam fidanlarının üzerinde yükselen ve buğu mudur, toz mudur, ne olduğu belli olmıyan duman, her hangi bir inşaattan dönen ve parça parça elbiselerinin içinde sessiz ve biraz kambur yürüyen ameleler, üstünde yer yer otomobil lâstiği izleri uzanan asfalt...

The sun, reflecting off the windows of the community center and casting blood-red holes in the white marble building; the smoke rising above the acacia trees and pine saplings—whether it was mist or dust, it was unclear—the laborers returning from some construction site, walking silently and somewhat hunched over in their tattered clothes; the asphalt with occasional tire tracks...

Bunların hepsi mevcudiyetlerinden memnun görünüyorlardı. Her şey, her şeyi olduğu gibi kabul etmekteydi. Şu halde bana da yapacak başka bir şey kalmıyordu. Tam bu sırada yanımdan hızla bir otomobil geçti.

They all seemed content with their situation. Everything was accepted as it was. So there was nothing else I could do. Just then, a car sped past me.

Başımı çevirip baktığım zaman camın arkasındaki çehreyi tanıdığımı zannettim. Nitekim araba beş, on adım gittikten sonra durdu, kapısı açıldı; mektep arkadaşlarımdan Hamdi, başını uzatmış, beni çağırıyordu

When I turned my head to look, I thought I recognized the face behind the window. Indeed, after five or ten steps, the car stopped, the door opened; Hamdi, one of my school friends, leaned out and called me.

Sokuldum.

I snuggled closer.

«Nereye gidiyorsun?» diye sordu.

"Where are you going?" he asked.

«Hiç, geziniyorum!»

"Nothing, I'm just wandering around!"

«Gel, bize gidelim!»

"Come, let's go to our place!"

Cevabımı beklemeden bana yanında yer açtı. Yolda anlattığına göre, çalıştığı şirketin bazı fabrikalarını dolaşmaktan geliyordu:

Without waiting for my answer, he made room for me beside him. According to what he told me on the way, he was coming from visiting some of the factories of the company he worked for.

«Geleceğimi eve telgrafla bildirmiştim, her halde hazırlık yapmışlardır. Yoksa seni davet etmiye cesaret edemezdim!» dedi..

"I had informed my home of my arrival by telegram, so they must have made preparations. Otherwise, I wouldn't have dared to invite you!" he said.

Güldüm.

I laughed.

Evvelce sık sık görüştüğüm Hamdiyi, bankadan ayrıldığımdan beri görmemiştim. Makine vesaire komisyonculuğu yapan, ayni zamanda orman ve kereste işleriyle uğraşan bir şirkette müdür muavini olduğunu ve oldukça iyi bir para aldığını biliyordum.

I hadn't seen Hamdi, with whom I used to meet frequently, since I left the bank. I knew he was the assistant manager at a company that dealt in machinery and other brokerage, and also worked in forestry and timber, and that he earned quite a good salary.

İşsiz zamanımda kendisine müracaat etmeyişim de hemen hemen bunun içindi: iş bulmasını rica etmiye değil de, para yardımı yapmasını istemiye geldim zanneder diye çekinmiştim.

I didn't approach him when I was unemployed for almost the same reason: I was afraid he would think I was asking for financial help rather than help finding him a job.

«Hep bankada mısın?» diye sordu.

"Are you always at the bank?" he asked.

«Hayır, ayrıldım!” dedim.

"No, I left!" I said.

Hayret etti:

He was surprised:

«Nereye girdin?»

"Where did you go in?"

İstemiye istemiye cevap verdim:

I answered reluctantly:

«Açıktayım!»

"I'm exposed!"

Beni baştan aşağı bir süzdü, kılık kıyafetime baktı, evine davet ettiğine pişman olmamış olmalı ki, elini dostça bir tebessümle omuzuma vurarak:

He looked me up and down, examined my clothes, and apparently didn't regret inviting me to his home, because he patted me on the shoulder with a friendly smile and said:

«Bu akşam konuşup bir çare buluruz, aldırma!» dedi.

"We'll talk and find a solution tonight, don't worry!" he said.

Halinden memnun ve kendinden emin görünüyordu. Demek artık tanıdıklara yardım lüksünü bile yapacak hale gelmişti. Gıpta ettim.

He seemed content and self-assured. It seemed he had reached a point where he could even afford the luxury of helping acquaintances. I envied him.

Küçük, fakat şirin bir evde oturuyordu. Biraz çirkin, fakat canayakın bir karısı vardı. Hiç çekinmeden yanımda öpüştüler. Hamdi beni yalnız bırakarak yıkanmıya gitti.

He lived in a small but charming house. He had a somewhat unattractive, but friendly wife. They kissed openly in front of me. Hamdi left me alone to take a bath.

Beni karısına tanıtmadığı için, ne yapacağımı bilmeden, misafir odasının ortasında dikilip kaldım. Karısı da kapının yanında duruyor ve belli etmeden beni süzüyordu. Bir müddet düşündü. Galiba zihninden «Buyurun, oturun!» demek geçti.

Because he hadn't introduced me to his wife, I stood there in the middle of the guest room, not knowing what to do. His wife was standing by the door, subtly observing me. She thought for a while. I think the thought crossed her mind to say, "Please, sit down!"

Fakat sonra buna lüzum görmiyerek yavaşça dışarı süzüldü.

But then, seeing no need for that, he slowly slipped out.

Her zaman ihmalkâr olmıyan, hattâ bu gibi kaidelere fazlaca dikkat eden ve hayattaki muvaffakiyetinin bir kısmını da bu dikkatine borçlu olan Hamdinin beni böyle ortada bırakıvermesinin sebebini düşündüm.

I wondered why Hamdi, who was never negligent, in fact paid close attention to such rules and owed part of his success in life to this attention to detail, would leave me in such a predicament.

Mühimce mevkilere geçen adamların esaslı âdetlerinden biri de galiba eski - ve kendilerinden geri kalmış - arkadaşlarına karşı gösterdikleri bu biraz da şuurlu dalgınlıktı.

It seems that one of the defining habits of men who rise to important positions is this somewhat conscious indifference they display towards their older – and lesser-known – comrades.

Sonra, o zamana kadar «siz» diye hitap ettikleri dostlarına birdenbire ahpapça «sen» diyecek kadar alçak gönüllü ve babacan oluvermek, karşısındakinin sözünü yarıda kesip resgele mânasız bir şey sormak ve bunu gayet tabiî olarak, hattâ çok kere şefkat ve merhamet dolu bir tebessümle birlikte yapmak...

Then, suddenly becoming so humble and paternalistic as to address friends they had previously called "you" (formal) with a friendly "you" (informal), interrupting someone to ask a random, meaningless question, and doing so quite naturally, often with a smile full of compassion and mercy...

Bütün bunlarla son günlerde o kadar çok karşılaşmıştım ki, Hamdiye kızmak ve gücenmek aklıma bile gelmedi. Sadece, kalkıp kimseye haber vermeden gitmeyi ve bu sıkıntılı vaziyetten kurtulmayı düşündüm.

I had encountered so many of these things lately that it didn't even occur to me to be angry or offended by Hamdiye. I simply thought about getting up and leaving without telling anyone, and escaping this difficult situation.

Fakat bu sırada beyaz önlüklü, başörtülü, yaşlı bir köylü kadın, yamalı siyah çoraplariyle, hiç ses çıkarmadan kahve getirdi. Üzeri sırma çiçekli lâcivert koltuklardan birine oturdum, etrafıma baktım.

But then, an elderly peasant woman in a white apron and headscarf, with patched black stockings, brought coffee without a sound. I sat down in one of the navy blue armchairs with gold floral embroidery and looked around.

Duvarlarda aile ve artist fotoğrafları, kenarda, hanıma ait olduğu anlaşılan bir kitap rafında, yirmi beş kuruşluk birkaç romanla moda mecmuaları vardı.

The walls were adorned with family and artist photographs, and in the corner, on a bookshelf that appeared to belong to the lady of the house, were a few novels costing twenty-five kuruş each, along with fashion magazines.

Bir sigara iskemlesinin altına dizilmiş bulunan birkaç albüm, misafirler tarafından bir hayli hırpalanmışa benziyordu

Several albums lined up under a smoking chair looked quite battered by the guests.

Ne yapacağımı bilmediğim için onlardan birini aldım, daha açmadan Hamdi kapıda göründü. Bir eliyle ıslak saçlarını tarıyor, ötekiyle açık yakalı beyaz frenk gömleğinin düğmelerini ilikliyordu.

Not knowing what to do with it, I picked one up, and before I could even open it, Hamdi appeared at the door. With one hand he was running his hand through his wet hair, and with the other he was buttoning his white, open-collared shirt.

«E, nasılsın bakalım, anlat!» diye sordu.

"So, how are you? Tell me about yourself!" he asked.

«Hiç!... Söyledim ya!.»

"Nothing!... I already told you!"

Bana rasgeldiğinden memnun görünüyordu. İhtimal, eriştiği mertebeleri gösterebildiğine, yahut da, benim halimi düşünerek, benim gibi olmadığına seviniyordu.

He seemed pleased to have met me. Perhaps he was happy to show off the status he had attained, or perhaps, considering my situation, he was glad that he was not like me.

Nedense, hayatta bir müddet beraber yürüdüğümüz insanların başına bir felâket geldiğini, herhangi bir sıkıntıya düştüklerini görünce bu belâları kendi başımızdan savmış gibi ferahlık duyar ve o zavallılara, sanki bize de gelebilecek belâları kendi üstlerine çektikleri için, alâka ve merhamet göstermek isteriz.

For some reason, when we see misfortune befall or hardship befall people with whom we have walked the path of life for a while, we feel a sense of relief as if we have averted these calamities from ourselves, and we want to show concern and compassion for those unfortunate souls, as if they have drawn upon themselves the misfortunes that could have befallen us.

Hamdi de bana ayni hislerle hitabeder gibiydi:

Hamdi seemed to be addressing me with the same sentiments:

«Yazı filân yazıyor musun?» dedi.

"Do you write anything?" he asked.

«Arasıra... Şiir, hikâye!»

"Occasionally... Poetry, stories!"

«Bir faydası oluyor mu bari?»

"Does it even do any good?"

Gene güldüm. O, «Bırak böyle şeyleri canım!» diyerek pratik hayatın muvaffakiyetlerinden, edebiyat gibi boş şeylerin mektep sıralarından sonra ancak zararlı olabileceğinden bahsetti.

I laughed again. He said, "Leave such things alone, dear!" and spoke about the successes of practical life, how frivolous things like literature could only be harmful after school.

Kendisine cevap verilebileceğini, münakaşa edilebileceğini asla aklına getirmeden, küçük bir çocuğa nasihat verir gibi konuşuyor ve bu cesareti hayattaki muvaffakiyetinden aldığım tavırlariyle göstermekten de hiç çekinmiyordu.

He spoke as if giving advice to a small child, never imagining that he could be answered or debated, and he never hesitated to demonstrate this courage through the attitudes I had inherited from his success in life.

Yüzümde, pek ahmakça olduğunu adamakıllı hissetiğim bir gülümseme ile hayran hayran ona bakıyor ve bu halimle kendisine daha çok cesaret veriyordum.

With a smile on my face that I knew quite foolishly wore, I gazed at him admiringly, and in doing so, I only gave him more courage.

«Yarın sabah bana uğra», diyordu. «Bakalım, bir şeyler düşünürüz. Sen zeki çocuksundur, bilirim; pek çalışkan değildin ama, bunun ehemmiyeti yok. Hayat ve zaruretler insana birçok şeyler öğretir... Unutma... Erkenden gel beni gör!»

"Come see me tomorrow morning," he said. "We'll figure something out. I know you're a clever boy; you weren't very studious, but that doesn't matter. Life and necessities teach people many things... Don't forget... Come see me early!"

Bunları söylerken mektepte kendisinin de ileri gelen tembellerden olduğunu tamamen unutmuşa benziyordu. Yayut da, bunu burada yüzüne vuramıyacağımdan emin olduğu için pervasızca konuşuyordu

While saying these things, he seemed to have completely forgotten that he himself was one of the leading slackers in school. And Yayut spoke so brazenly, certain that I couldn't confront him about it here.

Yerinden kalkar gibi bir hareket yaptı, hemen doğruldum ve elimi uzatarak:

He made a movement as if he was about to get up, I immediately straightened up and extended my hand:

«Bana müsaade!» dedim.

"Excuse me!" I said.

«Neden canım, daha erken... Ama sen bilirsin!»

"Why, dear, it's too early... But it's up to you!"

Beni yemeğe çağırdığını unutmuştum. Bu anda hatırladım. Fakat o tamamen unutmuş görünüyordu. Kapıya kadar geldim. Şapkamı alırken

I had forgotten he'd invited me to dinner. I remembered at that moment. But he seemed to have completely forgotten. I walked to the door, picking up my hat.

«Hanımefendiye hürmetler!» dedim.

"My respects to the lady!" I said.

«Olur, olur, sen yarın bana uğra! Üzülme canım!» diyerek sırtımı okşadı.

"Okay, okay, come see me tomorrow! Don't worry, darling!" she said, stroking my back.

Dışarı çıktığım zaman ortalık adamakıllı kararmış, sokak lâmbaları yanmıştı. Derin bir nefes aldım. Hava, biraz tozla karışık da olsa, bana fevkalâde temiz ve ferahlatıcı geldi. Ağır ağır yürüdüm.

When I went outside, it was quite dark, and the streetlights were on. I took a deep breath. The air, though mixed with a little dust, felt extraordinarily clean and refreshing. I walked slowly.