Kürk Mantolu Madonna

Şimdiye kadar tesadüf ettiğim insanlardan bir tanesi benim üzerimde belki en büyük tesiri yapmıştır.

De todas as pessoas que conheci até agora, talvez uma tenha tido a maior influência sobre mim.

Aradan aylar geçtiği halde bir türlü bu tesirden kurtulamadım.

Mesmo depois de meses, ainda não consegui me livrar completamente dos efeitos.

Ne zaman kendimle başbaşa kalsam, Raif Efendinin saf yüzü, biraz dünyadan uzak, buna rağmen bir insana tesadüf ettikleri zaman şaşkınca tebessüm etmek istiyen bakışları gözlerimin önünde canlanıyor. Halbuki o hiç de fevkalâde bir adam değildi.

Sempre que estou sozinho com meus pensamentos, o rosto inocente de Raif Efendi me vem à mente, um pouco distante do mundo, mas com um olhar que parecia querer sorrir de surpresa sempre que encontrava alguém. No entanto, ele não era um homem extraordinário.

Hattâ pek alelâde, hiçbir hususiyeti olmayan, her gün etrafımızda yüzlercesini görüp de bakmadan geçtiğimiz insanlardan biri idi.

Na verdade, ele era apenas uma dessas pessoas comuns e sem nada de especial, centenas das quais vemos ao nosso redor todos os dias e pelas quais passamos sem sequer notar.

Hayatının bildiğimiz ve bilmediğimiz taraflarında insana merak verecek bir cihet olmadığı muhakkaktı.

Certamente não havia nada em sua vida, nem nas partes que conhecíamos nem nas que desconhecíamos, que despertasse curiosidade.

Böyle kimseleri gördüğümüz zaman çok kere kendi kendimize sorarız: «Acaba bunlar neden yaşıyorlar? Yaşamakta ne buluyorlar?

Quando vemos pessoas assim, muitas vezes nos perguntamos: "Por que elas estão vivas? O que elas encontram na vida?"

Hangi mantık, hangi hikmet bunların yeryüzünde dolaşıp nefes almalarını emrediyor?» Fakat bunu düşünürken yalnız o adamların dışlarına bakarız; onların da birer kafaları, bunun içinde, isteseler de, istemeseler de işlemeğe mahkûm birer dimağları bulunduğunu, bunun neticesi olarak kendilerine göre bir iç âlemleri olacağını hiç aklımıza getirmeyiz.

Que lógica, que sabedoria dita que eles deveriam caminhar sobre a Terra e respirar? Mas quando pensamos nisso, olhamos apenas para a aparência externa desses homens; nunca nos ocorre que eles também têm cabeças, e dentro dessas cabeças, mentes destinadas a funcionar quer queiram ou não, e que, como resultado, possuem um mundo interior próprio.

Bu âlemin tezahürlerini dışarı vermediklerine bakıp onların mânen yaşamadıklarına hükmedecek yerde, en basit bir beşer tecessüsü ile, bu meçhul âlemi merak etsek, belki hiç ummadığımız şeyler görmemiz, beklemediğimiz zenginliklerle karşılaşmamız mümkün olur.

Em vez de concluirmos que eles não vivem espiritualmente porque não manifestam exteriormente os efeitos deste mundo, se nos entregássemos ao menos à mais simples curiosidade humana e ao deslumbramento com este mundo desconhecido, talvez pudéssemos ver coisas que nunca esperamos e encontrar riquezas que não previmos.

Fakat insanlar nedense daha ziyade ne bulacaklarını tahmin ettikleri şeyleri araştırmayı tercih ediyorlar.

Mas, por algum motivo, as pessoas tendem a preferir procurar coisas cujo resultado podem prever.

Dibinde bir ejderhanın yaşadığı bilinen bir kuyuya inecek bir kahraman bulmak, muhakkak ki, dibinde ne olduğu hiç bilinmiyen bir kuyuya inmek cesaretini gösterecek bir insan bulmaktan daha kolaydır.

Encontrar um herói disposto a descer a um poço sabidamente habitado por um dragão é certamente mais fácil do que encontrar alguém corajoso o suficiente para descer a um poço cujo conteúdo é completamente desconhecido.

Benim de Raif Efendiyi daha yakından tanımam sadece bir tesadüf eseridir.

Meu contato mais próximo com Raif Efendi foi pura coincidência.

Bir bankadaki küçük memuriyetimden çıkarıldıktan sonra - neden çıkarıldığımı hâlâ bilmiyorum, bana sadece tasarruf için dediler, fakat haftasına yerime adam aldılar - Ankarada uzun müddet iş aradım.

Após ser demitido do meu emprego de nível básico em um banco – ainda não sei porquê, disseram apenas que era para reduzir custos, mas contrataram alguém para me substituir em uma semana – procurei emprego em Ancara por muito tempo.

Beş on kuruş param, yaz aylarını sürünmeden geçirmemi temin etti, fakat yaklaşan kış, arkadaş odalarında, sedir üzerinde yatmanın sonu gelmesini icabettiriyordu. Bir hafta sonra bitecek olan lokanta karnesini yenileyecek kadar bile param kalmamıştı.

Minhas parcas economias, de alguns centavos, me permitiram passar o verão sem dificuldades, mas a chegada do inverno significava o fim de dormir em camas de solteiro nos quartos dos meus amigos. Eu nem tinha dinheiro suficiente para renovar meu passe de restaurante, que expiraria em uma semana.

Sonu çıkmıyacağını bile bile girdiğim bir çok kabul imtihanlarının hakikaten sonu çıkmayınca nedense gene üzülüyor; arkadaşlardan habersiz olarak, tezgâhtarlık için müracaat ettiğim mağazalardan red cevabı alınca yeis içinde geceyarılarına kadar dolaşıyordum.

Mesmo sabendo que não haveria resultado, eu fazia vários vestibulares, e quando esses vestibulares realmente não levavam a lugar nenhum, eu ainda ficava chateada por algum motivo; e quando recebia cartas de rejeição das lojas onde me candidatei a vagas de vendedora sem avisar meus amigos, eu vagava desesperada até meia-noite.

Bir kaç tanıdık tarafından arasıra davet edildiğim içki sofralarında dahi vaziyetimin ümitsizliğini unutamıyordum.

Mesmo nos encontros ocasionais para beber, para os quais alguns conhecidos me convidavam, eu não conseguia esquecer o desespero da minha situação.

İşin garibi, sıkıntımın arttığı ve ihtiyaçlarımın beni bugünden yarına çıkarması bile imkânsız hale geldiği nisbette, benim de çekingenliğim, mahcupluğum artıyordu.

O mais estranho é que, à medida que meus problemas aumentavam e minhas necessidades se tornavam tão avassaladoras que não conseguiam me sustentar de um dia para o outro, minha timidez e constrangimento também aumentavam.

Evvelce bana iş bulmaları için müracaat ettiğim ve hiç de fena muamele görmediğim bazı tanıdıklara sokakta rasladığım zaman başımı önüme eğip hızla geçiyordum; evvelce bana yemek yedirmelerini serbestçe rica ettiğim ve sıkılmadan ödünç para aldığım arkadaşlarıma karşı bile değişmiştim.

Eu costumava andar de cabeça baixa e passar rapidamente por conhecidos na rua a quem eu havia recorrido para pedir ajuda na busca de emprego e de quem nunca havia sido maltratado; eu até havia mudado minha atitude em relação a amigos a quem eu pedia refeições e dinheiro emprestado sem hesitar.

«Vaziyetin nasıl?» diye sordukları zaman, acemi bir gülümseme ile: «Fena değil... Tektük muvakkat işler buluyorum!» diye cevap veriyor ve hemen kaçıyordum. İnsanlara nekadar çok muhtaç olursam onlardan kaçmak ihtiyacım da o kadar artıyordu.

Quando me perguntavam: "Como você está?", eu respondia com um sorriso sem graça: "Nada mal... Estou conseguindo uns trabalhos temporários!" e saía correndo imediatamente. Quanto mais eu precisava das pessoas, maior era a minha necessidade de evitá-las.

Bir gün, akşamüstü, istasyonla Sergievi arasındaki tenha yolda ağır ağır yürüyor, Ankaranın harikulâde sonbaharını doya doya içime çekerek ruhumda nikbin bir hava yaratmak istiyordum.

Certo dia, ao final da tarde, eu caminhava lentamente pela trilha isolada entre a estação e Sergievi, na esperança de absorver o magnífico ar outonal de Ancara e criar uma atmosfera otimista dentro de mim.

Halkevinin camlarında aksederek beyaz mermer binayı kan rengi deliklere boğan güneş, akasya ağaçlarının ve çam fidanlarının üzerinde yükselen ve buğu mudur, toz mudur, ne olduğu belli olmıyan duman, her hangi bir inşaattan dönen ve parça parça elbiselerinin içinde sessiz ve biraz kambur yürüyen ameleler, üstünde yer yer otomobil lâstiği izleri uzanan asfalt...

O sol, refletindo nas janelas do centro comunitário e projetando buracos vermelho-sangue no edifício de mármore branco; a fumaça subindo acima das acácias e dos pinheiros jovens — se era neblina ou poeira, não dava para saber — os operários voltando de alguma obra, caminhando em silêncio e meio curvados em suas roupas esfarrapadas; o asfalto com ocasionais marcas de pneus...

Bunların hepsi mevcudiyetlerinden memnun görünüyorlardı. Her şey, her şeyi olduğu gibi kabul etmekteydi. Şu halde bana da yapacak başka bir şey kalmıyordu. Tam bu sırada yanımdan hızla bir otomobil geçti.

Todos pareciam satisfeitos com a situação. Tudo era aceito como estava. Então não havia mais nada que eu pudesse fazer. Nesse instante, um carro passou em alta velocidade por mim.

Başımı çevirip baktığım zaman camın arkasındaki çehreyi tanıdığımı zannettim. Nitekim araba beş, on adım gittikten sonra durdu, kapısı açıldı; mektep arkadaşlarımdan Hamdi, başını uzatmış, beni çağırıyordu

Quando virei a cabeça para olhar, achei que reconheci o rosto do outro lado da janela. De fato, depois de cinco ou dez passos, o carro parou, a porta se abriu; Hamdi, um dos meus amigos da escola, se inclinou para fora e me chamou.

Sokuldum.

Eu me aconcheguei mais perto.

«Nereye gidiyorsun?» diye sordu.

"Para onde você vai?", perguntou ele.

«Hiç, geziniyorum!»

"Nada, só estou dando uma volta!"

«Gel, bize gidelim!»

"Venham, vamos para a nossa casa!"

Cevabımı beklemeden bana yanında yer açtı. Yolda anlattığına göre, çalıştığı şirketin bazı fabrikalarını dolaşmaktan geliyordu:

Sem esperar por minha resposta, ele me deu espaço para sentar ao seu lado. Segundo o que me contou no caminho, ele estava voltando de uma visita a algumas fábricas da empresa onde trabalhava.

«Geleceğimi eve telgrafla bildirmiştim, her halde hazırlık yapmışlardır. Yoksa seni davet etmiye cesaret edemezdim!» dedi..

"Eu havia informado minha família da minha chegada por telegrama, então eles devem ter feito os preparativos. Caso contrário, eu não teria ousado convidá-lo!", disse ele.

Güldüm.

Eu ri.

Evvelce sık sık görüştüğüm Hamdiyi, bankadan ayrıldığımdan beri görmemiştim. Makine vesaire komisyonculuğu yapan, ayni zamanda orman ve kereste işleriyle uğraşan bir şirkette müdür muavini olduğunu ve oldukça iyi bir para aldığını biliyordum.

Eu não via Hamdi, com quem costumava me encontrar frequentemente, desde que saí do banco. Sabia que ele era gerente assistente em uma empresa que negociava máquinas e outros produtos, e também trabalhava com silvicultura e madeira, e que ganhava um salário bastante bom.

İşsiz zamanımda kendisine müracaat etmeyişim de hemen hemen bunun içindi: iş bulmasını rica etmiye değil de, para yardımı yapmasını istemiye geldim zanneder diye çekinmiştim.

Eu não o procurei quando estava desempregada quase pelo mesmo motivo: tinha medo de que ele pensasse que eu estava pedindo ajuda financeira em vez de ajuda para encontrar um emprego para ele.

«Hep bankada mısın?» diye sordu.

"Você está sempre no banco?", perguntou ele.

«Hayır, ayrıldım!” dedim.

"Não, eu fui embora!" eu disse.

Hayret etti:

Ele ficou surpreso:

«Nereye girdin?»

"Por onde você entrou?"

İstemiye istemiye cevap verdim:

Respondi com relutância:

«Açıktayım!»

"Estou exposto!"

Beni baştan aşağı bir süzdü, kılık kıyafetime baktı, evine davet ettiğine pişman olmamış olmalı ki, elini dostça bir tebessümle omuzuma vurarak:

Ele me olhou de cima a baixo, examinou minhas roupas e, aparentemente, não se arrependeu de me convidar para sua casa, pois deu um tapinha no meu ombro com um sorriso amigável e disse:

«Bu akşam konuşup bir çare buluruz, aldırma!» dedi.

"Vamos conversar e encontrar uma solução esta noite, não se preocupe!", disse ele.

Halinden memnun ve kendinden emin görünüyordu. Demek artık tanıdıklara yardım lüksünü bile yapacak hale gelmişti. Gıpta ettim.

Ele parecia satisfeito e seguro de si. Parecia que tinha chegado a um ponto em que podia até se dar ao luxo de ajudar conhecidos. Eu o invejava.

Küçük, fakat şirin bir evde oturuyordu. Biraz çirkin, fakat canayakın bir karısı vardı. Hiç çekinmeden yanımda öpüştüler. Hamdi beni yalnız bırakarak yıkanmıya gitti.

Ele morava numa casa pequena, mas charmosa. Tinha uma esposa um tanto sem graça, mas simpática. Eles se beijavam abertamente na minha frente. Hamdi me deixou sozinha para tomar banho.

Beni karısına tanıtmadığı için, ne yapacağımı bilmeden, misafir odasının ortasında dikilip kaldım. Karısı da kapının yanında duruyor ve belli etmeden beni süzüyordu. Bir müddet düşündü. Galiba zihninden «Buyurun, oturun!» demek geçti.

Como ele não me apresentou à esposa, fiquei parada no meio da sala de hóspedes, sem saber o que fazer. A esposa dele estava perto da porta, me observando discretamente. Ela pensou por um instante. Acho que lhe passou pela cabeça dizer: "Por favor, sente-se!"

Fakat sonra buna lüzum görmiyerek yavaşça dışarı süzüldü.

Mas então, não vendo necessidade disso, ele saiu lentamente.

Her zaman ihmalkâr olmıyan, hattâ bu gibi kaidelere fazlaca dikkat eden ve hayattaki muvaffakiyetinin bir kısmını da bu dikkatine borçlu olan Hamdinin beni böyle ortada bırakıvermesinin sebebini düşündüm.

Eu me perguntava por que Hamdi, que nunca foi negligente, que na verdade prestava muita atenção a essas regras e devia parte do seu sucesso na vida a essa atenção aos detalhes, me deixaria em tal situação.

Mühimce mevkilere geçen adamların esaslı âdetlerinden biri de galiba eski - ve kendilerinden geri kalmış - arkadaşlarına karşı gösterdikleri bu biraz da şuurlu dalgınlıktı.

Parece que um dos hábitos característicos dos homens que ascendem a posições importantes é essa indiferença, de certa forma consciente, que demonstram em relação aos seus camaradas mais velhos – e menos conhecidos.

Sonra, o zamana kadar «siz» diye hitap ettikleri dostlarına birdenbire ahpapça «sen» diyecek kadar alçak gönüllü ve babacan oluvermek, karşısındakinin sözünü yarıda kesip resgele mânasız bir şey sormak ve bunu gayet tabiî olarak, hattâ çok kere şefkat ve merhamet dolu bir tebessümle birlikte yapmak...

Então, de repente, tornando-se tão humilde e paternalista a ponto de se dirigir a amigos que antes chamavam de "você" (formal) com um amigável "você" (informal), interrompendo alguém para fazer uma pergunta aleatória e sem sentido, e fazendo isso com bastante naturalidade, muitas vezes com um sorriso cheio de compaixão e misericórdia...

Bütün bunlarla son günlerde o kadar çok karşılaşmıştım ki, Hamdiye kızmak ve gücenmek aklıma bile gelmedi. Sadece, kalkıp kimseye haber vermeden gitmeyi ve bu sıkıntılı vaziyetten kurtulmayı düşündüm.

Ultimamente, tenho me deparado com tantas situações assim que nem me passou pela cabeça ficar com raiva ou ofendida com Hamdiye. Simplesmente pensei em me levantar e ir embora sem avisar ninguém, escapando dessa situação difícil.

Fakat bu sırada beyaz önlüklü, başörtülü, yaşlı bir köylü kadın, yamalı siyah çoraplariyle, hiç ses çıkarmadan kahve getirdi. Üzeri sırma çiçekli lâcivert koltuklardan birine oturdum, etrafıma baktım.

Mas então, uma camponesa idosa de avental branco, lenço na cabeça e meias pretas remendadas trouxe o café sem fazer barulho. Sentei-me em uma das poltronas azul-marinho com bordados florais dourados e olhei ao redor.

Duvarlarda aile ve artist fotoğrafları, kenarda, hanıma ait olduğu anlaşılan bir kitap rafında, yirmi beş kuruşluk birkaç romanla moda mecmuaları vardı.

As paredes estavam adornadas com fotografias de família e de artistas, e num canto, numa estante que parecia pertencer à dona da casa, havia alguns romances que custavam vinte e cinco kuruş cada, juntamente com revistas de moda.

Bir sigara iskemlesinin altına dizilmiş bulunan birkaç albüm, misafirler tarafından bir hayli hırpalanmışa benziyordu

Vários álbuns enfileirados sob uma cadeira de fumantes pareciam bastante desgastados pelos convidados.

Ne yapacağımı bilmediğim için onlardan birini aldım, daha açmadan Hamdi kapıda göründü. Bir eliyle ıslak saçlarını tarıyor, ötekiyle açık yakalı beyaz frenk gömleğinin düğmelerini ilikliyordu.

Sem saber o que fazer com ele, peguei um, e antes mesmo que eu pudesse abri-lo, Hamdi apareceu na porta. Com uma das mãos, ele passava a mão pelos cabelos molhados e, com a outra, abotoava a camisa branca de colarinho aberto.

«E, nasılsın bakalım, anlat!» diye sordu.

"Então, como vai? Conte-me sobre você!", perguntou ele.

«Hiç!... Söyledim ya!.»

"Nada!... Eu já te disse!"

Bana rasgeldiğinden memnun görünüyordu. İhtimal, eriştiği mertebeleri gösterebildiğine, yahut da, benim halimi düşünerek, benim gibi olmadığına seviniyordu.

Ele pareceu satisfeito por ter me conhecido. Talvez estivesse feliz em exibir o status que havia alcançado, ou talvez, considerando minha situação, estivesse contente por não ser como eu.

Nedense, hayatta bir müddet beraber yürüdüğümüz insanların başına bir felâket geldiğini, herhangi bir sıkıntıya düştüklerini görünce bu belâları kendi başımızdan savmış gibi ferahlık duyar ve o zavallılara, sanki bize de gelebilecek belâları kendi üstlerine çektikleri için, alâka ve merhamet göstermek isteriz.

Por alguma razão, quando vemos infortúnios ou dificuldades atingirem pessoas com quem compartilhamos a jornada da vida por um tempo, sentimos um alívio como se tivéssemos evitado essas calamidades para nós mesmos, e queremos demonstrar preocupação e compaixão por essas almas desafortunadas, como se elas tivessem atraído para si as desgraças que poderiam ter nos atingido.

Hamdi de bana ayni hislerle hitabeder gibiydi:

Hamdi parecia estar se dirigindo a mim com os mesmos sentimentos:

«Yazı filân yazıyor musun?» dedi.

"Você escreve alguma coisa?", perguntou ele.

«Arasıra... Şiir, hikâye!»

"Ocasionalmente... Poesia, histórias!"

«Bir faydası oluyor mu bari?»

"Será que isso adianta alguma coisa?"

Gene güldüm. O, «Bırak böyle şeyleri canım!» diyerek pratik hayatın muvaffakiyetlerinden, edebiyat gibi boş şeylerin mektep sıralarından sonra ancak zararlı olabileceğinden bahsetti.

Eu ri novamente. Ele disse: "Deixe essas coisas de lado, querida!" e falou sobre os sucessos da vida prática, como coisas fúteis como literatura só poderiam ser prejudiciais depois da escola.

Kendisine cevap verilebileceğini, münakaşa edilebileceğini asla aklına getirmeden, küçük bir çocuğa nasihat verir gibi konuşuyor ve bu cesareti hayattaki muvaffakiyetinden aldığım tavırlariyle göstermekten de hiç çekinmiyordu.

Ele falava como se estivesse dando conselhos a uma criança pequena, sem jamais imaginar que pudesse ser respondido ou contestado, e nunca hesitou em demonstrar essa coragem por meio das atitudes que herdei de seu sucesso na vida.

Yüzümde, pek ahmakça olduğunu adamakıllı hissetiğim bir gülümseme ile hayran hayran ona bakıyor ve bu halimle kendisine daha çok cesaret veriyordum.

Com um sorriso no rosto que eu sabia ser bastante tolo, olhei para ele com admiração e, ao fazer isso, só lhe dei mais coragem.

«Yarın sabah bana uğra», diyordu. «Bakalım, bir şeyler düşünürüz. Sen zeki çocuksundur, bilirim; pek çalışkan değildin ama, bunun ehemmiyeti yok. Hayat ve zaruretler insana birçok şeyler öğretir... Unutma... Erkenden gel beni gör!»

"Venha me ver amanhã de manhã", disse ele. "Vamos dar um jeito. Eu sei que você é um menino inteligente; você não era muito estudioso, mas isso não importa. A vida e as necessidades ensinam muitas coisas às pessoas... Não se esqueça... Venha me ver cedo!"

Bunları söylerken mektepte kendisinin de ileri gelen tembellerden olduğunu tamamen unutmuşa benziyordu. Yayut da, bunu burada yüzüne vuramıyacağımdan emin olduğu için pervasızca konuşuyordu

Ao dizer essas coisas, ele parecia ter esquecido completamente que ele próprio era um dos alunos mais preguiçosos da escola. E Yayut falava com tanta desfaçatez, certo de que eu não conseguiria confrontá-lo sobre isso ali.

Yerinden kalkar gibi bir hareket yaptı, hemen doğruldum ve elimi uzatarak:

Ele fez um movimento como se fosse se levantar, eu imediatamente me endireitei e estendi a mão:

«Bana müsaade!» dedim.

"Com licença!" eu disse.

«Neden canım, daha erken... Ama sen bilirsin!»

"Ora, querida, ainda é muito cedo... Mas a decisão é sua!"

Beni yemeğe çağırdığını unutmuştum. Bu anda hatırladım. Fakat o tamamen unutmuş görünüyordu. Kapıya kadar geldim. Şapkamı alırken

Eu havia me esquecido que ele me convidara para jantar. Lembrei-me naquele instante. Mas ele parecia ter esquecido completamente. Caminhei até a porta, pegando meu chapéu.

«Hanımefendiye hürmetler!» dedim.

"Meus respeitos à senhora!", eu disse.

«Olur, olur, sen yarın bana uğra! Üzülme canım!» diyerek sırtımı okşadı.

"Está bem, está bem, venha me ver amanhã! Não se preocupe, querida!", disse ela, acariciando minhas costas.

Dışarı çıktığım zaman ortalık adamakıllı kararmış, sokak lâmbaları yanmıştı. Derin bir nefes aldım. Hava, biraz tozla karışık da olsa, bana fevkalâde temiz ve ferahlatıcı geldi. Ağır ağır yürüdüm.

Quando saí, estava bastante escuro e os postes de luz estavam acesos. Respirei fundo. O ar, embora um pouco empoeirado, estava extraordinariamente limpo e refrescante. Caminhei devagar.