Kürk Mantolu Madonna

Şimdiye kadar tesadüf ettiğim insanlardan bir tanesi benim üzerimde belki en büyük tesiri yapmıştır.

Di tutte le persone che ho incontrato finora, una in particolare ha avuto forse la maggiore influenza su di me.

Aradan aylar geçtiği halde bir türlü bu tesirden kurtulamadım.

Anche dopo mesi, non sono ancora riuscito a liberarmi degli effetti.

Ne zaman kendimle başbaşa kalsam, Raif Efendinin saf yüzü, biraz dünyadan uzak, buna rağmen bir insana tesadüf ettikleri zaman şaşkınca tebessüm etmek istiyen bakışları gözlerimin önünde canlanıyor. Halbuki o hiç de fevkalâde bir adam değildi.

Ogni volta che sono solo con i miei pensieri, mi torna in mente il volto innocente di Raif Efendi, un po' distaccato dal mondo, eppure con uno sguardo che sembrava voler sorridere di sorpresa ogni volta che incontrava qualcuno. Eppure non era affatto un uomo straordinario.

Hattâ pek alelâde, hiçbir hususiyeti olmayan, her gün etrafımızda yüzlercesini görüp de bakmadan geçtiğimiz insanlardan biri idi.

In realtà, era solo una di quelle persone comuni, insignificanti, di cui ne vediamo centinaia intorno a noi ogni giorno e che incontriamo senza nemmeno notarle.

Hayatının bildiğimiz ve bilmediğimiz taraflarında insana merak verecek bir cihet olmadığı muhakkaktı.

Non c'era certamente nulla nella sua vita, né tra le parti che conoscevamo né tra quelle che non conoscevamo, che potesse destare curiosità.

Böyle kimseleri gördüğümüz zaman çok kere kendi kendimize sorarız: «Acaba bunlar neden yaşıyorlar? Yaşamakta ne buluyorlar?

Quando vediamo persone del genere, spesso ci chiediamo: "Perché sono vive? Cosa trovano nella vita?"

Hangi mantık, hangi hikmet bunların yeryüzünde dolaşıp nefes almalarını emrediyor?» Fakat bunu düşünürken yalnız o adamların dışlarına bakarız; onların da birer kafaları, bunun içinde, isteseler de, istemeseler de işlemeğe mahkûm birer dimağları bulunduğunu, bunun neticesi olarak kendilerine göre bir iç âlemleri olacağını hiç aklımıza getirmeyiz.

Quale logica, quale saggezza impone che camminino sulla terra e respirino? Ma quando pensiamo a questo, guardiamo solo all'aspetto esteriore di quegli uomini; non ci viene mai in mente che anche loro hanno una testa, e dentro quelle teste, una mente destinata a funzionare che lo vogliano o no, e che di conseguenza, hanno un mondo interiore tutto loro.

Bu âlemin tezahürlerini dışarı vermediklerine bakıp onların mânen yaşamadıklarına hükmedecek yerde, en basit bir beşer tecessüsü ile, bu meçhul âlemi merak etsek, belki hiç ummadığımız şeyler görmemiz, beklemediğimiz zenginliklerle karşılaşmamız mümkün olur.

Invece di concludere che non vivono spiritualmente perché non manifestano esteriormente gli effetti di questo mondo, se ci abbandonassimo anche alla più semplice curiosità umana e ci meravigliassimo di questo mondo sconosciuto, forse potremmo vedere cose che non ci saremmo mai aspettati e scoprire ricchezze inaspettate.

Fakat insanlar nedense daha ziyade ne bulacaklarını tahmin ettikleri şeyleri araştırmayı tercih ediyorlar.

Ma per qualche ragione, le persone tendono a preferire la ricerca di cose di cui possono prevedere il risultato.

Dibinde bir ejderhanın yaşadığı bilinen bir kuyuya inecek bir kahraman bulmak, muhakkak ki, dibinde ne olduğu hiç bilinmiyen bir kuyuya inmek cesaretini gösterecek bir insan bulmaktan daha kolaydır.

Trovare un eroe disposto a scendere in un pozzo noto per essere abitato da un drago è certamente più facile che trovare qualcuno abbastanza coraggioso da scendere in un pozzo di cui non si conosce affatto il contenuto.

Benim de Raif Efendiyi daha yakından tanımam sadece bir tesadüf eseridir.

La mia conoscenza più approfondita di Raif Efendi è stata puramente casuale.

Bir bankadaki küçük memuriyetimden çıkarıldıktan sonra - neden çıkarıldığımı hâlâ bilmiyorum, bana sadece tasarruf için dediler, fakat haftasına yerime adam aldılar - Ankarada uzun müddet iş aradım.

Dopo essere stato licenziato dal mio piccolo lavoro in banca – ancora non so perché, hanno solo detto che era per risparmiare sui costi, ma hanno assunto qualcuno per sostituirmi nel giro di una settimana – ho cercato lavoro ad Ankara per molto tempo.

Beş on kuruş param, yaz aylarını sürünmeden geçirmemi temin etti, fakat yaklaşan kış, arkadaş odalarında, sedir üzerinde yatmanın sonu gelmesini icabettiriyordu. Bir hafta sonra bitecek olan lokanta karnesini yenileyecek kadar bile param kalmamıştı.

I miei miseri risparmi, pochi centesimi, mi avevano permesso di superare l'estate senza difficoltà, ma l'inverno alle porte significava la fine delle notti passate a dormire sui divani nelle camere degli amici. Non mi erano rimasti nemmeno abbastanza soldi per rinnovare l'abbonamento ai ristoranti, che sarebbe scaduto di lì a una settimana.

Sonu çıkmıyacağını bile bile girdiğim bir çok kabul imtihanlarının hakikaten sonu çıkmayınca nedense gene üzülüyor; arkadaşlardan habersiz olarak, tezgâhtarlık için müracaat ettiğim mağazalardan red cevabı alınca yeis içinde geceyarılarına kadar dolaşıyordum.

Pur sapendo che non ci sarebbe stato alcun risultato, partecipavo a moltissimi esami di ammissione e, quando anche questi si rivelavano infruttuosi, per qualche ragione mi arrabbiavo lo stesso; e quando ricevevo lettere di rifiuto dai negozi in cui mi ero candidata come commessa, senza dirlo ai miei amici, vagavo disperata fino a mezzanotte.

Bir kaç tanıdık tarafından arasıra davet edildiğim içki sofralarında dahi vaziyetimin ümitsizliğini unutamıyordum.

Persino durante le occasionali bevute a cui venivo invitato da alcuni conoscenti, non riuscivo a dimenticare la disperazione della mia situazione.

İşin garibi, sıkıntımın arttığı ve ihtiyaçlarımın beni bugünden yarına çıkarması bile imkânsız hale geldiği nisbette, benim de çekingenliğim, mahcupluğum artıyordu.

La cosa strana era che, man mano che i miei problemi aumentavano e i miei bisogni diventavano così pressanti da non permettermi nemmeno di arrivare da un giorno all'altro, aumentavano anche la mia timidezza e il mio imbarazzo.

Evvelce bana iş bulmaları için müracaat ettiğim ve hiç de fena muamele görmediğim bazı tanıdıklara sokakta rasladığım zaman başımı önüme eğip hızla geçiyordum; evvelce bana yemek yedirmelerini serbestçe rica ettiğim ve sıkılmadan ödünç para aldığım arkadaşlarıma karşı bile değişmiştim.

Ero solito abbassare la testa e passare velocemente accanto ai conoscenti che avevo contattato per chiedere aiuto nella ricerca di lavoro e dai quali non ero mai stato trattato male; avevo persino cambiato atteggiamento nei confronti degli amici ai quali avevo chiesto liberamente da mangiare e a cui avevo prestato denaro senza esitazione.

«Vaziyetin nasıl?» diye sordukları zaman, acemi bir gülümseme ile: «Fena değil... Tektük muvakkat işler buluyorum!» diye cevap veriyor ve hemen kaçıyordum. İnsanlara nekadar çok muhtaç olursam onlardan kaçmak ihtiyacım da o kadar artıyordu.

Quando mi chiedevano "Come stai?", rispondevo con un sorriso imbarazzato: "Non male... trovo lavoretti occasionali!" e poi scappavo via immediatamente. Più avevo bisogno delle persone, più sentivo il bisogno di evitarle.

Bir gün, akşamüstü, istasyonla Sergievi arasındaki tenha yolda ağır ağır yürüyor, Ankaranın harikulâde sonbaharını doya doya içime çekerek ruhumda nikbin bir hava yaratmak istiyordum.

Un giorno, nel tardo pomeriggio, passeggiavo lentamente lungo il sentiero appartato tra la stazione e Sergievi, sperando di immergermi nella magnifica aria autunnale di Ankara e di creare dentro di me un'atmosfera ottimistica.

Halkevinin camlarında aksederek beyaz mermer binayı kan rengi deliklere boğan güneş, akasya ağaçlarının ve çam fidanlarının üzerinde yükselen ve buğu mudur, toz mudur, ne olduğu belli olmıyan duman, her hangi bir inşaattan dönen ve parça parça elbiselerinin içinde sessiz ve biraz kambur yürüyen ameleler, üstünde yer yer otomobil lâstiği izleri uzanan asfalt...

Il sole, che si rifletteva sulle finestre del centro comunitario proiettando aloni rosso sangue sull'edificio di marmo bianco; il fumo che si levava sopra le acacie e i giovani pini – non era chiaro se fosse nebbia o polvere – gli operai che tornavano da qualche cantiere, camminando in silenzio e un po' curvi nei loro abiti laceri; l'asfalto con occasionali tracce di pneumatici...

Bunların hepsi mevcudiyetlerinden memnun görünüyorlardı. Her şey, her şeyi olduğu gibi kabul etmekteydi. Şu halde bana da yapacak başka bir şey kalmıyordu. Tam bu sırada yanımdan hızla bir otomobil geçti.

Sembravano tutti contenti della loro situazione. Accettavano tutto così com'era. Quindi non c'era altro che potessi fare. Proprio in quel momento, un'auto mi sfrecciò accanto.

Başımı çevirip baktığım zaman camın arkasındaki çehreyi tanıdığımı zannettim. Nitekim araba beş, on adım gittikten sonra durdu, kapısı açıldı; mektep arkadaşlarımdan Hamdi, başını uzatmış, beni çağırıyordu

Quando mi voltai per guardare, mi sembrò di riconoscere il volto dietro il finestrino. Infatti, dopo cinque o dieci passi, l'auto si fermò, la portiera si aprì; Hamdi, un mio compagno di scuola, si sporse e mi chiamò.

Sokuldum.

Mi sono accoccolato più vicino.

«Nereye gidiyorsun?» diye sordu.

"Dove stai andando?" chiese.

«Hiç, geziniyorum!»

"Niente di che, sto solo gironzolando!"

«Gel, bize gidelim!»

"Dai, andiamo a casa nostra!"

Cevabımı beklemeden bana yanında yer açtı. Yolda anlattığına göre, çalıştığı şirketin bazı fabrikalarını dolaşmaktan geliyordu:

Senza attendere la mia risposta, mi ha fatto spazio accanto a sé. A quanto mi aveva detto durante il tragitto, stava tornando da una visita ad alcuni stabilimenti dell'azienda per cui lavorava.

«Geleceğimi eve telgrafla bildirmiştim, her halde hazırlık yapmışlardır. Yoksa seni davet etmiye cesaret edemezdim!» dedi..

"Avevo informato la mia famiglia del mio arrivo tramite telegramma, quindi avranno sicuramente preso provvedimenti. Altrimenti non avrei osato invitarvi!" disse.

Güldüm.

Ho riso.

Evvelce sık sık görüştüğüm Hamdiyi, bankadan ayrıldığımdan beri görmemiştim. Makine vesaire komisyonculuğu yapan, ayni zamanda orman ve kereste işleriyle uğraşan bir şirkette müdür muavini olduğunu ve oldukça iyi bir para aldığını biliyordum.

Non vedevo Hamdi, con cui mi incontravo spesso, da quando avevo lasciato la banca. Sapevo che era vicedirettore di un'azienda che si occupava di macchinari e intermediazione, e che lavorava anche nel settore forestale e del legname, e che guadagnava un ottimo stipendio.

İşsiz zamanımda kendisine müracaat etmeyişim de hemen hemen bunun içindi: iş bulmasını rica etmiye değil de, para yardımı yapmasını istemiye geldim zanneder diye çekinmiştim.

Non l'ho contattato quando ero disoccupato quasi per lo stesso motivo: temevo che pensasse che gli stessi chiedendo un aiuto finanziario anziché un aiuto per trovargli un lavoro.

«Hep bankada mısın?» diye sordu.

"Sei sempre in banca?" chiese.

«Hayır, ayrıldım!” dedim.

"No, me ne sono andato!" dissi.

Hayret etti:

Rimase sorpreso:

«Nereye girdin?»

"Dove sei entrato?"

İstemiye istemiye cevap verdim:

Ho risposto con riluttanza:

«Açıktayım!»

"Sono allo scoperto!"

Beni baştan aşağı bir süzdü, kılık kıyafetime baktı, evine davet ettiğine pişman olmamış olmalı ki, elini dostça bir tebessümle omuzuma vurarak:

Mi guardò da capo a piedi, esaminò i miei vestiti e, a quanto pare, non si pentì di avermi invitato a casa sua, perché mi diede una pacca sulla spalla con un sorriso amichevole e disse:

«Bu akşam konuşup bir çare buluruz, aldırma!» dedi.

"Parleremo e troveremo una soluzione stasera, non preoccuparti!" disse.

Halinden memnun ve kendinden emin görünüyordu. Demek artık tanıdıklara yardım lüksünü bile yapacak hale gelmişti. Gıpta ettim.

Appariva sereno e sicuro di sé. Sembrava avesse raggiunto un punto in cui poteva persino permettersi il lusso di aiutare dei conoscenti. Lo invidiavo.

Küçük, fakat şirin bir evde oturuyordu. Biraz çirkin, fakat canayakın bir karısı vardı. Hiç çekinmeden yanımda öpüştüler. Hamdi beni yalnız bırakarak yıkanmıya gitti.

Viveva in una casa piccola ma graziosa. Aveva una moglie non proprio attraente, ma gentile. Si baciavano apertamente davanti a me. Hamdi mi lasciò solo per fare il bagno.

Beni karısına tanıtmadığı için, ne yapacağımı bilmeden, misafir odasının ortasında dikilip kaldım. Karısı da kapının yanında duruyor ve belli etmeden beni süzüyordu. Bir müddet düşündü. Galiba zihninden «Buyurun, oturun!» demek geçti.

Poiché non mi aveva presentato sua moglie, rimasi lì in mezzo alla camera degli ospiti, senza sapere cosa fare. Sua moglie era in piedi vicino alla porta, osservandomi discretamente. Rifletté per un po'. Credo che le sia passato per la mente di dire: "Per favore, siediti!".

Fakat sonra buna lüzum görmiyerek yavaşça dışarı süzüldü.

Ma poi, non vedendone la necessità, si allontanò lentamente.

Her zaman ihmalkâr olmıyan, hattâ bu gibi kaidelere fazlaca dikkat eden ve hayattaki muvaffakiyetinin bir kısmını da bu dikkatine borçlu olan Hamdinin beni böyle ortada bırakıvermesinin sebebini düşündüm.

Mi chiedevo perché Hamdi, che non era mai stato negligente, anzi, che prestava molta attenzione a tali regole e che doveva parte del suo successo nella vita proprio a questa cura per i dettagli, mi avesse lasciato in una situazione simile.

Mühimce mevkilere geçen adamların esaslı âdetlerinden biri de galiba eski - ve kendilerinden geri kalmış - arkadaşlarına karşı gösterdikleri bu biraz da şuurlu dalgınlıktı.

Sembra che una delle caratteristiche distintive degli uomini che raggiungono posizioni di rilievo sia questa sorta di indifferenza consapevole che mostrano nei confronti dei loro colleghi più anziani e meno conosciuti.

Sonra, o zamana kadar «siz» diye hitap ettikleri dostlarına birdenbire ahpapça «sen» diyecek kadar alçak gönüllü ve babacan oluvermek, karşısındakinin sözünü yarıda kesip resgele mânasız bir şey sormak ve bunu gayet tabiî olarak, hattâ çok kere şefkat ve merhamet dolu bir tebessümle birlikte yapmak...

Poi, improvvisamente, diventando così umile e paternalistico da rivolgersi ad amici che prima chiamava "tu" (formale) con un amichevole "tu" (informale), interrompendo qualcuno per porre una domanda casuale e insignificante, e facendolo in modo del tutto naturale, spesso con un sorriso pieno di compassione e misericordia...

Bütün bunlarla son günlerde o kadar çok karşılaşmıştım ki, Hamdiye kızmak ve gücenmek aklıma bile gelmedi. Sadece, kalkıp kimseye haber vermeden gitmeyi ve bu sıkıntılı vaziyetten kurtulmayı düşündüm.

Ultimamente mi erano capitate così tante cose del genere che non mi è nemmeno venuto in mente di arrabbiarmi o offendermi con Hamdiye. Ho semplicemente pensato di alzarmi e andarmene senza dire niente a nessuno, per sfuggire a questa situazione difficile.

Fakat bu sırada beyaz önlüklü, başörtülü, yaşlı bir köylü kadın, yamalı siyah çoraplariyle, hiç ses çıkarmadan kahve getirdi. Üzeri sırma çiçekli lâcivert koltuklardan birine oturdum, etrafıma baktım.

Poi, una contadina anziana con un grembiule e un foulard bianchi, e calze nere rattoppate, portò il caffè senza dire una parola. Mi sedetti su una delle poltrone blu scuro con ricami floreali dorati e mi guardai intorno.

Duvarlarda aile ve artist fotoğrafları, kenarda, hanıma ait olduğu anlaşılan bir kitap rafında, yirmi beş kuruşluk birkaç romanla moda mecmuaları vardı.

Le pareti erano decorate con fotografie di famiglia e di artisti, e in un angolo, su una libreria che sembrava appartenere alla padrona di casa, c'erano alcuni romanzi del valore di venticinque kuruş ciascuno, insieme a riviste di moda.

Bir sigara iskemlesinin altına dizilmiş bulunan birkaç albüm, misafirler tarafından bir hayli hırpalanmışa benziyordu

Diversi album allineati sotto una poltrona da fumo apparivano piuttosto malconci a causa degli ospiti.

Ne yapacağımı bilmediğim için onlardan birini aldım, daha açmadan Hamdi kapıda göründü. Bir eliyle ıslak saçlarını tarıyor, ötekiyle açık yakalı beyaz frenk gömleğinin düğmelerini ilikliyordu.

Non sapendo cosa farne, ne presi uno e, prima ancora che potessi aprirlo, Hamdi apparve sulla porta. Con una mano si passava i capelli bagnati e con l'altra si abbottonava la camicia bianca con il colletto aperto.

«E, nasılsın bakalım, anlat!» diye sordu.

"Allora, come stai? Raccontami qualcosa di te!" chiese.

«Hiç!... Söyledim ya!.»

"Niente!... Te l'ho già detto!"

Bana rasgeldiğinden memnun görünüyordu. İhtimal, eriştiği mertebeleri gösterebildiğine, yahut da, benim halimi düşünerek, benim gibi olmadığına seviniyordu.

Sembrava contento di avermi incontrato. Forse era felice di ostentare lo status che aveva raggiunto, o forse, considerando la mia situazione, era contento di non essere come me.

Nedense, hayatta bir müddet beraber yürüdüğümüz insanların başına bir felâket geldiğini, herhangi bir sıkıntıya düştüklerini görünce bu belâları kendi başımızdan savmış gibi ferahlık duyar ve o zavallılara, sanki bize de gelebilecek belâları kendi üstlerine çektikleri için, alâka ve merhamet göstermek isteriz.

Per qualche ragione, quando vediamo la sfortuna o le difficoltà abbattersi su persone con cui abbiamo condiviso un tratto di vita, proviamo un senso di sollievo, come se avessimo evitato noi stessi queste calamità, e desideriamo mostrare preoccupazione e compassione per quelle anime sfortunate, come se avessero attirato su di sé le disgrazie che avrebbero potuto colpire noi.

Hamdi de bana ayni hislerle hitabeder gibiydi:

Hamdi sembrava rivolgersi a me con gli stessi sentimenti:

«Yazı filân yazıyor musun?» dedi.

"Scrivi qualcosa?" chiese.

«Arasıra... Şiir, hikâye!»

"Ogni tanto... poesie, racconti!"

«Bir faydası oluyor mu bari?»

"Serve davvero a qualcosa?"

Gene güldüm. O, «Bırak böyle şeyleri canım!» diyerek pratik hayatın muvaffakiyetlerinden, edebiyat gibi boş şeylerin mektep sıralarından sonra ancak zararlı olabileceğinden bahsetti.

Scoppiai di nuovo a ridere. Lui disse: "Lascia stare queste cose, cara!" e parlò dei successi della vita pratica, di come cose frivole come la letteratura potessero essere dannose dopo la scuola.

Kendisine cevap verilebileceğini, münakaşa edilebileceğini asla aklına getirmeden, küçük bir çocuğa nasihat verir gibi konuşuyor ve bu cesareti hayattaki muvaffakiyetinden aldığım tavırlariyle göstermekten de hiç çekinmiyordu.

Parlava come se stesse dando consigli a un bambino piccolo, senza mai immaginare che qualcuno potesse rispondergli o contraddirlo, e non esitava mai a dimostrare questo coraggio attraverso gli atteggiamenti che avevo ereditato dal suo successo nella vita.

Yüzümde, pek ahmakça olduğunu adamakıllı hissetiğim bir gülümseme ile hayran hayran ona bakıyor ve bu halimle kendisine daha çok cesaret veriyordum.

Con un sorriso che sapevo essere piuttosto sciocco, lo guardai con ammirazione e, così facendo, non feci altro che infondergli maggiore coraggio.

«Yarın sabah bana uğra», diyordu. «Bakalım, bir şeyler düşünürüz. Sen zeki çocuksundur, bilirim; pek çalışkan değildin ama, bunun ehemmiyeti yok. Hayat ve zaruretler insana birçok şeyler öğretir... Unutma... Erkenden gel beni gör!»

"Vieni a trovarmi domani mattina", disse. "Troveremo una soluzione. So che sei un ragazzo intelligente; non eri molto studioso, ma non importa. La vita e le necessità insegnano molte cose... Non dimenticare... Vieni a trovarmi presto!"

Bunları söylerken mektepte kendisinin de ileri gelen tembellerden olduğunu tamamen unutmuşa benziyordu. Yayut da, bunu burada yüzüne vuramıyacağımdan emin olduğu için pervasızca konuşuyordu

Mentre diceva queste cose, sembrava essersi completamente dimenticato di essere lui stesso uno dei più grandi scansafatiche della scuola. E Yayut parlava con una tale sfrontatezza, convinto che non avrei potuto affrontarlo sull'argomento lì.

Yerinden kalkar gibi bir hareket yaptı, hemen doğruldum ve elimi uzatarak:

Fece un gesto come se stesse per alzarsi, io mi raddrizzai immediatamente e gli porsi la mano:

«Bana müsaade!» dedim.

"Mi scusi!" dissi.

«Neden canım, daha erken... Ama sen bilirsin!»

"Oh, cara, è troppo presto... Ma la decisione spetta a te!"

Beni yemeğe çağırdığını unutmuştum. Bu anda hatırladım. Fakat o tamamen unutmuş görünüyordu. Kapıya kadar geldim. Şapkamı alırken

Avevo dimenticato che mi aveva invitato a cena. Me ne sono ricordato in quel momento. Ma lui sembrava essersene completamente dimenticato. Mi sono diretto verso la porta, raccogliendo il cappello.

«Hanımefendiye hürmetler!» dedim.

"I miei più sinceri rispetti alla signora!" dissi.

«Olur, olur, sen yarın bana uğra! Üzülme canım!» diyerek sırtımı okşadı.

"Va bene, va bene, vieni a trovarmi domani! Non preoccuparti, tesoro!" disse, accarezzandomi la schiena.

Dışarı çıktığım zaman ortalık adamakıllı kararmış, sokak lâmbaları yanmıştı. Derin bir nefes aldım. Hava, biraz tozla karışık da olsa, bana fevkalâde temiz ve ferahlatıcı geldi. Ağır ağır yürüdüm.

Quando uscii, era piuttosto buio e i lampioni erano accesi. Feci un respiro profondo. L'aria, sebbene un po' polverosa, era straordinariamente pulita e rinfrescante. Camminai lentamente.