Anna Karenina in het Russisch lezen: zo pak je het aan

Anna Karenina is een zwaar boek om in het Russisch te lezen, maar niet om de redenen die de meeste leerders verwachten. Het verhaal is helder en de verteller legt bijna alles uit. Wat je uitput, is de lengte, de lange zinnen, het Frans en Levins hoofdstukken over landbouw en jacht. Weet je dat van tevoren en verdeel je je krachten, dan kun je het uitlezen met gemiddeld Russisch en een vertaling naast de tekst.

Hoe lang is het?

Heel lang. In onze app telt de Russische tekst zo'n 281.000 woorden, in acht delen en 239 hoofdstukken. Dat is ruim anderhalf keer zo lang als Misdaad en straf.

Deel	Woorden	Hoofdstukken
1	39.900	34
2	41.400	35
3	40.600	32
4	28.500	23
5	39.900	33
6	39.900	32
7	34.000	31
8	16.400	19

Een moedertaalspreker die voor zijn plezier leest, doet er misschien twintig uur over. Een leerder die eerst het Russisch leest en dan de vertaling checkt, gaat veel langzamer. Bij ongeveer 50 woorden per minuut, een realistisch tempo op gemiddeld niveau, kost de hele roman zo'n 95 uur. Met een half uur per dag ben je er in ongeveer zes maanden. Klinkt dat als veel, bedenk dan dat elk deel op zichzelf een bevredigend stuk verhaal is, en dat je sneller gaat naarmate de woordenschat zich herhaalt.

Wat Tolstojs Russisch moeilijk maakt

Lange zinnen

Toen we de openingen van zeven Russische klassiekers maten, had Anna Karenina de langste zinnen: gemiddeld 21 woorden, en meer dan een derde boven de 25. Een zin als deze, over hoe Stiva aan zijn baan kwam, is typerend:

Место это он получил чрез мужа сестры Анны, Алексея Александровича Каренина, занимавшего одно из важнейших мест в министерстве, к которому принадлежало присутствие; но если бы Каренин не назначил своего шурина на это место, то чрез сотню других лиц, братьев, сестер, родных, двоюродных, дядей, теток, Стива Облонский получил бы это место или другое подобное, тысяч в шесть жалованья, которые ему были нужны, так как дела его, несмотря на достаточное состояние жены, были расстроены.

Deze betrekking had hij gekregen via de man van zijn zus Anna, Aleksej Aleksandrovitsj Karenin, die een van de belangrijkste posten op het ministerie bekleedde; maar als Karenin zijn zwager niet had benoemd, dan had Stiva Oblonski via honderd andere mensen, broers, zussen, verwanten, neven, ooms en tantes, deze betrekking of een vergelijkbare gekregen, met zo'n zesduizend per jaar aan salaris, die hij nodig had, omdat zijn zaken er ondanks het aanzienlijke vermogen van zijn vrouw slecht voor stonden.

Dat zijn 72 woorden. De truc is dezelfde als bij elke lange Russische zin: zoek eerst het onderwerp en het hoofdwerkwoord (он получил, "hij kreeg") en hang de rest daaraan op. De zin is opgebouwd uit eenvoudige stukken: een deelwoord (занимавшего, "die bekleedde"), een voorwaardelijke zin met если бы en een opsomming. Een voordeel voor Nederlandstaligen: je bent gewend het werkwoord aan het eind van een bijzin op te vangen, dus lange constructies schrikken je minder af.

Frans in de dialogen

Tolstojs aristocraten schakelen over op Frans wanneer het ze uitkomt, en de Russische tekst drukt dat onvertaald af. Onze tekst telt zo'n honderd regels met hele zinsdelen in het Frans, plus wat Engels en Duits. Vronski's moeder begroet hem zo op het station:

Ну, а ты, говорят... vous filez le parfait amour. Tant mieux, mon cher, tant mieux.

En jij, hoor ik... je bent tot over je oren verliefd. Des te beter, lieverd, des te beter.

Je hebt geen Frans nodig om het boek te lezen. De meeste zinnetjes zijn korte beleefdheidsclichés, en uit de context blijkt wat ze betekenen. Met wat schoolfrans kom je al een eind. Een vertaling onder elke regel helpt hier het meest.

Aristocratische en ouderwetse woorden

Titels, rangen, bedienden en omgangsvormen komen op elke bladzijde voor. Sommige spellingen en uitgangen zijn ook ouder dan het moderne Russisch: чрез voor через ("via, door"), en instrumentalisuitgangen als одною рукой waar je nu одной zou schrijven. In het begin vallen ze op, na een paar hoofdstukken zie je ze niet meer.

Levins hoofdstukken over landbouw en jacht

Levins helft van het boek neemt je mee naar hooilanden, bossen en de boekhouding van het landgoed. Hier gaan de meeste leerders langzamer, omdat de woordenschat specialistisch is:

...Левин употребил свое средство успокоения — взял у мужика косу и стал косить.

...Levin greep naar zijn vaste middel om tot rust te komen: hij nam een zeis van een van de boeren over en begon te maaien.

Woorden als коса (zeis), покос (hooiland) en вальдшнеп (houtsnip) staan niet in je lesboek. Ze komen wel vaak terug, dus leer ze één keer.

Wat het makkelijker maakt dan je denkt

Een heldere verteller. Tolstoj vertelt je wat mensen denken, waarom ze iets doen en wat ze erbij voelen. Je hoeft zelden te raden. Voor een leerder is dat een geschenk: mis je een zin, dan legt de volgende alinea het meestal uit.

Gewone scènes. Een ontbijt, een bal, een ijsbaan, een paardenrace, een diner, een ruzie tussen man en vrouw. De situaties zijn herkenbaar, dus je kunt veel van de woordenschat voorspellen en de handeling volgen, ook als een zin je ontglipt.

Veel dialoog. Gesprekken in Anna Karenina zijn meestal veel makkelijker dan de vertelling eromheen. Korte zinnen, alledaagse werkwoorden en volop ну, да en что же.

Herhaling. Over 281.000 woorden komen dezelfde namen, titels en wendingen steeds terug. Aan het eind van deel 1 ken je de kernwoordenschat van het hele boek.

Eerst Tolstoj of eerst Dostojevski?

Tolstojs zinnen zijn meestal langer en kalmer; die van Dostojevski zijn koortsig, vol mensen die zichzelf onderbreken. Veel leerders vinden Dostojevski's kortere romans makkelijker om mee te beginnen, en Misdaad en straf had in onze meting kortere zinnen dan Anna Karenina. Zie onze vergelijking Tolstoj of Dostojevski voor de andere kant.

Woorden die je voortdurend tegenkomt

Russisch	Betekenis
барин / барыня	meneer / mevrouw (zoals bedienden het zeggen)
мужик / баба	boer / boerin
князь / княгиня / княжна	vorst / vorstin (echtgenote) / prinses (dochter)
граф / графиня	graaf / gravin
свет	de society (ook "licht" en "wereld")
имение	landgoed
приказчик	rentmeester
лакей	lakei
гувернантка	gouvernante
земство, земский	plattelandsraad, van de plattelandsraad
развод	echtscheiding
ревность	jaloezie
покос, коса, косить	hooiland, zeis, maaien
тяга	de avondtrek van houtsnippen (bij de jacht)
вдруг	plotseling

Свет verdient een aparte opmerking. In deze roman betekent het bijna altijd "de society", zoals in Stiva's introductie: Стива, как его звали в свете, "Stiva, zoals hij in de society heette". Als Anna haar plaats в свете verliest, verliest ze haar wereld.

Een leesplan per deel

Lees de eerste zin langzaam, en houd ons overzicht van de personages open voor de namen. Neem daarna één deel tegelijk.

Deel 1 (ongeveer 4 weken bij een half uur per dag). Moskou. Stiva's verhouding, Levins aanzoek, het bal, Anna en Vronski ontmoeten elkaar op het station. Vooral society-scènes en dialoog: de beste plek om je woordenschat op te bouwen.

Deel 2 (4 weken). Kitty wordt ziek, de verhouding begint, Levin gaat met Stiva op houtsnippenjacht, Vronski rijdt een steeplechase op zijn merrie Frou-Frou. Hier komen je eerste jachthoofdstukken.

Deel 3 (4 weken). Het lastigste deel qua woordenschat. Levin maait met zijn boeren en discussieert over landbouw. Zet door: de maaihoofdstukken behoren tot de mooiste van het boek.

Deel 4 (3 weken). Het kortste van de grote delen en het dramatischste. Het gaat snel, dus hier gaat je leestempo omhoog.

Deel 5 (4 weken). Een bruiloft, een sterfbed, Italië en een bezoek dat Anna niet hoort te brengen. Wat discussie over schilderkunst, maar vooral sterke emotionele scènes.

Deel 6 (4 weken). Zomer op het land en de provinciale verkiezingen met Levin. De verkiezingshoofdstukken bevatten politieke en juridische woorden; die mag je losser lezen.

Deel 7 (3 weken). Weer Moskou, en de lange, gebroken innerlijke monoloog van Anna's laatste dag. De zinnen worden korter en vreemder. Lees langzaam.

Deel 8 (2 weken). Kort en beschouwend: oorlogsvrijwilligers en Levins zoektocht naar geloof. Een rustig slot na deel 7.

Dat komt neer op ongeveer zes maanden. Sleept een deel, dan mag je de vertelling losser lezen en je op de dialogen richten. Uitlezen is belangrijker dan elk woord vangen.

Grammatica om eerst op te frissen

Drie onderwerpen betalen zich op elke bladzijde terug: deelwoorden en gerundia, aspecten van het werkwoord en de instrumentalis, inclusief de oudere uitgangen op -ою en -ею die je overal tegenkomt.

Lees het in het Russisch

De eerste bladzijden van Anna Karenina staan gratis op onze site, in het Russisch met een vertaling onder elke regel. Probeer een paar bladzijden en kijk hoe je Russisch het houdt. Je kunt ook al onze Russische boeken bekijken.

Eén lang boek langzaam in het Russisch gelezen leert je meer dan een dozijn korte boeken die je in vertaling doorbladert. Onze app Learn Russian heeft Anna Karenina volledig, met een vertaling onder elke regel, plus de woordenschat en grammatica om daar te komen. Downloaden is gratis; voor sommige boeken en extra inhoud heb je diamanten nodig, die je verdient tijdens het leren, of Premium.