Passé composé of imparfait: welke Franse verleden tijd kies je?

De passé composé vertelt wat er gebeurde en afgerond werd, en zet het verhaal een stap verder. De imparfait schetst de achtergrond: wat er aan de gang was, hoe iets eruitzag en wat vroeger gewoon was. Voor Nederlandstaligen is er goed en slecht nieuws. Goed: de passé composé lijkt sterk op onze voltooid tegenwoordige tijd, j'ai mangé is "ik heb gegeten". Slecht: onze onvoltooid verleden tijd ("ik at") kan beide kanten op, dus die helpt je niet bij de keuze.

Het overzicht

	Passé composé	Imparfait
Wat het doet	Meldt een afgeronde gebeurtenis	Beschrijft de achtergrond of een gewoonte
In het Nederlands vaak	ik heb gegeten, ze is aangekomen	ik was aan het eten, ik at altijd
Eén gebeurtenis	Hier, j'ai mangé une crêpe. (Gisteren heb ik een crêpe gegeten.)
Gewoonte		Enfant, je mangeais des crêpes le dimanche. (Als kind at ik op zondag altijd crêpes.)
Bezig zijn		Je mangeais quand le téléphone a sonné. (Ik was aan het eten toen de telefoon ging.)
Tijd, leeftijd, weer		Il était huit heures. J'avais dix ans. Il pleuvait.

Waarom ons "ik at" je niet helpt

In het Nederlands vertel je een verhaal vaak in de onvoltooid verleden tijd: "Hij stond op, nam een douche en ging naar buiten." Diezelfde tijd gebruik je voor gewoontes ("Vroeger at ik elke dag brood") en voor achtergrond ("Het regende"). Het Frans splitst dat op:

• Il s'est levé, a pris une douche et est sorti. (Hij stond op, nam een douche en ging naar buiten.) Gebeurtenissen: passé composé.
• Avant, je mangeais du pain tous les jours. (Vroeger at ik elke dag brood.) Gewoonte: imparfait.
• Il pleuvait. (Het regende.) Achtergrond: imparfait.

Een handige test: past "was aan het", "zat te" of "vroeger altijd" in je Nederlandse zin? Dan is het imparfait. Is het een gebeurtenis die je ook met "heb/ben ... ge-" kunt zeggen? Dan is het passé composé.

De passé composé gebruik je voor

Een afgeronde gebeurtenis op een bepaald moment. Hier, j'ai appelé ma mère. (Gisteren heb ik mijn moeder gebeld.)

Een reeks gebeurtenissen na elkaar. Je me suis levé, j'ai pris une douche et je suis sorti. (Ik stond op, nam een douche en ging de deur uit.) Elk werkwoord zet het verhaal verder.

Iets wat begon of eindigde. Le film a commencé à neuf heures. (De film begon om negen uur.)

Een afgesloten periode. J'ai habité à Lyon pendant trois ans. (Ik heb drie jaar in Lyon gewoond.) De lengte maakt niet uit: is de periode voorbij en zie je hem als één blok, dan is het passé composé.

De imparfait gebruik je voor

Gewoontes en herhaling in het verleden. L'été, nous allions toujours à la plage. (Zomers gingen we altijd naar het strand.)

Handelingen die aan de gang waren. Je lisais un livre. (Ik was een boek aan het lezen.)

Beschrijving en achtergrond. La maison était grande et avait un jardin. (Het huis was groot en had een tuin.)

Tijd, leeftijd en weer. Il était trois heures. Il faisait froid. (Het was drie uur. Het was koud.)

Gevoelens en gemoedstoestand. J'étais fatigué et je ne voulais pas sortir. (Ik was moe en wilde niet uitgaan.)

Beide in één zin

Het vaakste patroon in een verhaal: een handeling die aan de gang is (imparfait) wordt onderbroken door een gebeurtenis (passé composé).

• Je dormais quand tu es arrivé. (Ik lag te slapen toen je aankwam.)
• Nous marchions dans le parc et soudain il a commencé à pleuvoir. (We liepen in het park en plotseling begon het te regenen.)

Denk aan een film: de imparfait is het decor en de achtergrondmuziek, de passé composé is wat de personages doen.

Signaalwoorden

Deze woorden wijzen meestal één kant op, al wint de betekenis altijd van het lijstje.

• Passé composé: hier, l'année dernière, soudain, tout à coup, une fois, en 2010
• Imparfait: toujours, tous les jours, souvent, d'habitude, quand j'étais petit, pendant que

Werkwoorden die van betekenis veranderen

Een paar werkwoorden betekenen iets anders in de twee tijden. Leer ze als paar:

Werkwoord	Passé composé	Imparfait
connaître	J'ai connu Paul en 2015. Ik heb Paul in 2015 leren kennen.	Je connaissais Paul. Ik kende Paul.
savoir	J'ai su la vérité. Ik kwam achter de waarheid.	Je savais la vérité. Ik wist de waarheid.
vouloir	J'ai voulu t'appeler. Ik heb geprobeerd je te bellen.	Je voulais t'appeler. Ik wilde je bellen.
pouvoir	J'ai pu finir. Het is me gelukt om af te maken.	Je pouvais finir. Ik kon het afmaken (of het gebeurde, blijft open).
avoir	J'ai eu peur. Ik schrok.	J'avais peur. Ik was bang.

Avoir of être: lijkt op hebben of zijn, maar niet helemaal

De passé composé heeft een hulpwerkwoord nodig, net als onze voltooide tijd. De meeste werkwoorden nemen avoir, werkwoorden van beweging en verandering nemen être. Vaak klopt je Nederlandse gevoel:

• je suis allé (ik ben gegaan), elle est venue (ze is gekomen), il est mort (hij is gestorven), je suis resté (ik ben gebleven)

Maar let op deze uitzonderingen:

• j'ai été (ik ben geweest): être zelf neemt avoir.
• j'ai commencé (ik ben begonnen).
• je me suis lavé (ik heb me gewassen): wederkerende werkwoorden nemen altijd être.

De volledige lijst en de regels voor de overeenkomst staan in onze les over de passé composé. De imparfait is makkelijker te vormen: één reeks uitgangen voor elk werkwoord (-ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient).

Test jezelf

Kies de passé composé of de imparfait. De antwoorden staan eronder.

1. Quand j'étais petit, je ___ (jouer) au foot tous les jours.
2. Hier, j'___ (acheter) une nouvelle voiture.
3. Il ___ (être) dix heures du soir.
4. Pendant que je ___ (cuisiner), mon frère ___ (arriver).
5. L'année dernière, nous ___ (voyager) au Canada.
6. Ma grand-mère ___ (avoir) quatre-vingts ans.

Antwoorden: 1. jouais (gewoonte). 2. ai acheté (afgeronde gebeurtenis). 3. était (tijd). 4. cuisinais, est arrivé (achtergrond, dan onderbreking). 5. avons voyagé (afgeronde gebeurtenis). 6. avait (leeftijd).

Verder oefenen

Beide tijden hebben een eigen les met vervoegingstabellen en een quiz: de passé composé en de imparfait. Haal je savoir en connaître nog door elkaar, lees dan savoir of connaître. Het Italiaans werkt bijna hetzelfde: zie passato prossimo of imperfetto.

De keuze wordt makkelijker naarmate je meer verhalen leest, omdat je het verschil tussen decor en handeling gaat voelen. Onze app Learn French brengt je van woordenschat en grammatica via teksten op jouw niveau naar complete klassiekers met een vertaling onder elke regel. Downloaden is gratis; voor sommige boeken en extra inhoud heb je diamanten nodig, die je verdient tijdens het leren, of Premium.