Standaardarabisch of dialect: wat leer je eerst?
Standaardarabisch (fusha) voor boeken en nieuws, dialecten als Marokkaans, Egyptisch en Levantijns voor het dagelijks leven. Wat je waarvoor nodig hebt, en waarom fusha de beste start is als je wilt lezen.
Wil je Arabisch lezen, begin dan met standaardarabisch. Wil je vooral praten met mensen uit één bepaald land, dan heb je vroeg of laat ook hun dialect nodig. De meeste leerders komen uiteindelijk bij allebei uit, en de volgorde standaardarabisch eerst heeft één groot voordeel: alles wat je dan leert, geldt in elk Arabisch land.
Eén taal, twee lagen
Arabisch kent twee lagen naast elkaar. Taalkundigen noemen dat diglossie.
Standaardarabisch (اَلْفُصْحَى al-fuṣḥā) is de taal van boeken, kranten, het journaal, toespraken, contracten en verkeersborden. Van Marokko tot Oman is het dezelfde taal. De grammatica gaat terug op het klassieke Arabisch, waarin Kalila en Dimna ruim twaalf eeuwen geleden werd geschreven.
Dialecten spreek je thuis, op de markt, met vrienden en in de meeste series. Ze hebben eenvoudigere uitgangen, eigen woorden en een eigen uitspraak. Ze worden weinig geschreven, behalve in appjes en op sociale media, vaak ook in Latijnse letters met cijfers erin: een 3 voor de ع, een 7 voor de ح.
Niemand groeit op met standaardarabisch als huistaal. Maar iedereen die naar school is geweest, leest en verstaat het.
De grote dialectgroepen
| Groep | Waar | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Marokkaans (Darija) | Marokko | Het Arabisch dat je in Nederland en België het vaakst hoort |
| Algerijns, Tunesisch, Libisch | Noord-Afrika | Verwant aan het Marokkaans, samen de Maghrebijnse dialecten |
| Egyptisch | Egypte | Door films, series en muziek in de hele Arabische wereld verstaan |
| Levantijns | Syrië, Libanon, Jordanië, Palestina | Veel gekozen door leerders, en in Nederland en België vaker te horen sinds 2015 |
| Golfarabisch | Saudi-Arabië, Koeweit, Emiraten, Qatar, Bahrein, Oman | Eigen woordenschat, sommige oude vormen bewaard |
Hoe groot de verschillen zijn, zie je aan een paar alledaagse woorden:
| Nederlands | Standaardarabisch | Marokkaans | Egyptisch | Levantijns |
|---|---|---|---|---|
| wat? | مَاذَا mādhā | شنو shnu | إيه ēh | شو shū |
| nu | الآن al-ān | دابا dāba | دلوقتي dilwaʾti | هلق hallaʾ |
| ik wil | أُرِيدُ urīdu | بغيت bghīt | عايز ʿāyiz | بدي biddī |
De Nederlandse en Belgische situatie
In Nederland en België is Marokkaans Arabisch het dialect dat je het meest tegenkomt. Twee dingen zijn goed om te weten:
- Niet elke Marokkaan spreekt Arabisch. Veel Marokkaanse Nederlanders en Belgen hebben hun wortels in het Rifgebergte en spreken thuis Tarifit (Riffijns), een Berbertaal die helemaal geen Arabisch is.
- Darija ligt ver van de boekentaal. Het Marokkaans heeft veel woorden uit het Berbers, Frans en Spaans en slikt klinkers in. Iemand uit Damascus heeft ook moeite met een Marokkaan uit Casablanca, als die gewoon dialect spreekt.
Wil je praten met je Marokkaanse schoonfamilie, dan is het slim om naast het standaardarabisch al vroeg wat Darija op te pikken. Het zijn twee doelen, en dat mag.
Waarvoor standaardarabisch genoeg is
- Lezen. Boeken, kranten, websites, ondertitels, menukaarten: allemaal standaardarabisch.
- Nieuws. Het journaal in elk Arabisch land is in fusha.
- Begrepen worden. Spreek je standaardarabisch, dan verstaat iedereen die naar school is geweest je. Het klinkt wat formeel, alsof je bij de bakker in schrijftaal bestelt, maar mensen waarderen het.
- Studie en examens. Arabistiek aan universiteiten en Arabische taalexamens bouwen op standaardarabisch.
- De Koran en klassieke teksten. De taal van de Koran is klassiek Arabisch, nauw verwant aan het standaardarabisch. Wie fusha kent, heeft hier een grote voorsprong.
Waarom fusha eerst
- Het is overal hetzelfde. Leer je eerst Egyptisch en verhuis je dan naar Rabat, dan begin je deels opnieuw. Fusha neem je overal mee.
- Het is de schrijftaal. Dialecten hebben geen vaste spelling. Wie wil lezen, kan niet om fusha heen.
- Dialecten bouwen erop. Wie standaardarabisch kent, leert een dialect sneller, want de wortels zijn bekend en je leert alleen de afwijkingen. Andersom is lastiger, want fusha heeft meer grammatica, zoals naamvalsuitgangen en de dualis.
- Het opent de literatuur. Gibran, Manfaluti en Kalila en Dimna zijn geschreven in standaard- of klassiek Arabisch. Meer in Arabisch leren met boeken.
Groeten en beleefdheidsfrasen kun je trouwens meteen in allebei leren. De belangrijkste staan in Arabische begroetingen.
Zo begin je
Onze gratis pagina's leren je standaardarabisch, zonder account: het alfabet, 18 grammaticalessen en woordenlijsten met audio.
Ook onze app Learn Arabic leert je standaardarabisch, van de eerste letter tot klassiekers als De gebroken vleugels van Gibran in het origineel. Hij komt op 1 december uit. Zet je op de wachtlijst, dan krijg je een mail op de dag dat hij uitkomt.
Learn Arabic komt op 1 december
De app is bijna klaar: het Arabische alfabet vanaf nul, grammatica, ruim 2500 woorden met uitspraak en klassiekers als De gebroken vleugels van Khalil Gibran in het origineel. Laat je e-mailadres achter, dan hoor je het zodra hij uit is.
Eén mail als de app uit is. Verder niets.