Arabski i Jedwabny Szlak: od bitwy nad Tałasem do Pekinu
Bitwa nad Tałasem w 751 roku, papier w Samarkandzie, arabskie nagrobki w Quanzhou i chińska arabistyka od 1946 roku: historia, która uczy arabskiego.
Jedwabny Szlak kojarzy się z karawanami, jedwabiem i Marco Polo. Mniej osób wie, że przez ponad tysiąc lat był też szlakiem języka arabskiego. Arabscy kupcy, jeńcy, tłumacze i uczeni łączyli Basrę i Samarkandę z portami Chin. Ta historia zaczyna się od jednej przegranej bitwy, a kończy na uniwersytecie w Pekinie.
Bitwa nad Tałasem i jeniec, który pisał
W 751 roku w Azji Środkowej, nad rzeką Tałas, wojska chińskiej dynastii Tang starły się z armią kalifatu, który Chińczycy nazywali „Dashi”. Chińczycy przegrali. Wśród jeńców był Du Huan. Przez ponad dziesięć lat żył na ziemiach pod władzą Arabów, a około 762 roku wrócił statkiem do Kantonu i opisał to, co widział. Jego książka zaginęła, ale fragmenty przetrwały, bo przytoczył je jego krewny Du You w encyklopedii Tongdian. To jedna z najstarszych chińskich relacji naocznego świadka o świecie arabskim.
W tym samym czasie na drugim końcu szlaku, w Basrze na terenie dzisiejszego Iraku, Ibn al-Mukaffa przekładał na arabski zbiór bajek, który przywędrował z Indii przez Persję. Tak powstała Kalila i Dimna. Jej dzieje i jedną z bajek w oryginale znajdziesz w tekście o Kalili i Dimnie.
Tradycja mówi też, że to po bitwie nad Tałasem sztuka wyrobu papieru trafiła do Samarkandy, a stamtąd do świata arabskiego. Każda arabska książka, którą dziś otwierasz, zawdzięcza więc coś wynalazkowi, który przywędrował z Chin.
Morski Jedwabny Szlak i kamienie z Quanzhou
Za dynastii Song i Yuan arabscy i perscy kupcy przypływali morzem do Kantonu i Quanzhou, a wielu z nich osiadło tam na stałe. W Quanzhou do dziś zachowało się mnóstwo islamskich nagrobków z arabskimi inskrypcjami. W 2021 roku miasto trafiło na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako „Quanzhou: światowe centrum handlu morskiego Chin czasów Song i Yuan”. Na kamieniach sprzed ośmiu wieków widać ten sam alfabet, od którego dziś zaczyna każdy początkujący.
Tysiąc i jedna noc po chińsku
W czasach Ming i Qing Chińczycy nazywali kraje arabskie „Tianfang”. Stąd chiński tytuł Księgi tysiąca i jednej nocy: „Opowieści nocne z Tianfang”. Ten tytuł stał się nawet chińskim idiomem: tak mówi się o czymś zupełnie nieprawdopodobnym. Podobnie jak u nas, pierwszym kontaktem wielu czytelników z literaturą arabską byli Ali Baba, Sindbad i Aladyn.
Pekin, rok 1946
Współczesna arabistyka w Chinach zaczyna się w 1946 roku. Wtedy na Wydziale Języków Orientalnych Uniwersytetu Pekińskiego otwarto pierwszy w kraju uniwersytecki kierunek arabistyki. Prowadził go uczony Ma Jian, który później przełożył na chiński Koran. Z czasem arabski trafił na wiele innych chińskich uczelni, które kształcą tłumaczy, dyplomatów i specjalistów od handlu.
Co z tego ma dzisiejszy uczeń
- Arabski to język o światowym zasięgu. Jest jednym z sześciu oficjalnych języków ONZ i językiem 22 państw Ligi Państw Arabskich. W Chinach, na drugim końcu szlaku, uczy się go od pokoleń.
- Historia to dobry punkt wyjścia. Droga, jedwab, kupiec, port: słowa z dziejów szlaku przydadzą się już w pierwszych rozmowach. Słownictwo znajdziesz na liście historia i społeczeństwo i w dziale o kulturze arabskiej.
- Trudny, ale osiągalny. Instytut Służby Zagranicznej USA umieszcza arabski razem z chińskim w najtrudniejszej kategorii dla osób anglojęzycznych. Polak ma jednak swoje atuty, choćby nasze „ch”, bliskie arabskiej literze خ. Więcej w tekstach czy arabski jest trudny i ile trwa nauka arabskiego.
Od czego zacząć
Od liter. Strona alfabet arabski zestawia 28 liter i znaki samogłosek, a plan nauki znajdziesz w tekście jak nauczyć się alfabetu arabskiego. Potem lekcje gramatyki i słówka z nagraniami, wszystko bez zakładania konta.
Nasza aplikacja Learn Arabic prowadzi od alfabetu przez 18 lekcji gramatyki i teksty dopasowane do poziomu aż do Kalili i Dimny w oryginale. Premiera 1 grudnia. Zapisz się na listę oczekujących i dołącz do rozmowy, która toczy się wzdłuż Jedwabnego Szlaku od dwunastu wieków.
Learn Arabic wychodzi 1 grudnia
Aplikacja jest prawie gotowa: alfabet arabski od zera, gramatyka, ponad 2500 słówek z nagraniami i klasyka w oryginale, np. „Połamane skrzydła” Kahlila Gibrana. Zostaw e-mail, a damy ci znać w dniu premiery.
Wyślemy tylko jeden e-mail, w dniu premiery.