Alfabet arabski

Alfabet arabski ma 28 liter i pisze się go od prawej do lewej. Wszystkie są spółgłoskami: długie samogłoski zapisuje się literami ا, و i ي, a krótkie to małe znaki nad literą albo pod nią. Większość liter łączy się z następną i trochę przy tym zmienia kształt, ale rdzeń zostaje ten sam, więc uczysz się 28 kształtów, a nie 112. Polak ma tu fory: ch z „chleb”, twarde r i ł z „łódź” brzmią w arabskim prawie tak samo. Poniżej znajdziesz każdą literę z jej formami, wymową i słowem do przeczytania. Kliknij głośnik, żeby posłuchać.

Wszystkie 28 liter

Czytaj formy jak słowo: pierwsza litera przybiera formę początkową, potem idzie środkowa i końcowa. Kreseczka (ـ) pokazuje, z której strony litera łączy się z sąsiadką.

Litera	Formy	Brzmi jak	Przykład
اأَلِفaliflitera księżycowa	اosobno اpoczątek ـاśrodek ـاkoniec Nigdy nie łączy się z następną	długie a, jak w przeciągniętym „mama”. Na początku wyrazu dźwiga hamzę i czyta się a, i albo uā · [aː]	بَابbāb: drzwi
ببَاءbāʾlitera księżycowa	بosobno بـpoczątek ـبـśrodek ـبkoniec	b jak w „brat”. W arabskim nie ma pb · [b]	بَلَدbalad: kraj
تتَاءtāʾlitera słoneczna	تosobno تـpoczątek ـتـśrodek ـتkoniec	t jak w „tak”t · [t]	تُفَّاحtuffāḥ: jabłka
ثثَاءthāʾlitera słoneczna	ثosobno ثـpoczątek ـثـśrodek ـثkoniec	bezdźwięczne angielskie th, jak w „think”th · [θ]	ثُومthūm: czosnek
ججِيمjīmlitera księżycowa	جosobno جـpoczątek ـجـśrodek ـجkoniec	dż jak w „dżem”j · [d͡ʒ]	جُبْنjubn: ser
ححَاءḥāʾlitera księżycowa	حosobno حـpoczątek ـحـśrodek ـحkoniec	mocne, zdyszane h z głębi gardła, bez chrypienia, jakby chuchać na okulary, żeby je wyczyścić. To nie to samo co هḥ · [ħ]	حَلِيبḥalīb: mleko
خخَاءkhāʾlitera księżycowa	خosobno خـpoczątek ـخـśrodek ـخkoniec	ch jak w „chleb”, mocno zachrypniętekh · [x]	خُبْزkhubz: chleb
ددَالdāllitera słoneczna	دosobno دpoczątek ـدśrodek ـدkoniec Nigdy nie łączy się z następną	d jak w „dom”d · [d]	دُبّdubb: niedźwiedź
ذذَالdhāllitera słoneczna	ذosobno ذpoczątek ـذśrodek ـذkoniec Nigdy nie łączy się z następną	dźwięczne angielskie th, jak w „this”dh · [ð]	ذَكِيّdhakiyy: mądry
ررَاءrāʾlitera słoneczna	رosobno رpoczątek ـرśrodek ـرkoniec Nigdy nie łączy się z następną	polskie r jak w „rak”, drżącer · [r]	رَجُلrajul: mężczyzna
ززَايzāylitera słoneczna	زosobno زpoczątek ـزśrodek ـزkoniec Nigdy nie łączy się z następną	z jak w „zupa”z · [z]	زَيْتُونzaytūn: oliwki
سسِينsīnlitera słoneczna	سosobno سـpoczątek ـسـśrodek ـسkoniec	s jak w „sok”s · [s]	سَمَكsamak: ryba
ششِينshīnlitera słoneczna	شosobno شـpoczątek ـشـśrodek ـشkoniec	miękkie sz, coś pomiędzy sz a śsh · [ʃ]	شَمْسshams: słońce
صصَادṣādlitera słoneczna	صosobno صـpoczątek ـصـśrodek ـصkoniec	ciężkie s: tył języka unosi się, a następujące po nim a brzmi ciemniej, prawie jak oṣ · [sˤ]	صَدِيقṣadīq: przyjaciel
ضضَادḍādlitera słoneczna	ضosobno ضـpoczątek ـضـśrodek ـضkoniec	ciężkie d, robione jak ص. Arabowie nazywają swój język „językiem ḍād”, bo ta głoska jest tak rzadkaḍ · [dˤ]	ضَيْفḍayf: gość
ططَاءṭāʾlitera słoneczna	طosobno طـpoczątek ـطـśrodek ـطkoniec	ciężkie t, z językiem podciągniętym do tyłuṭ · [tˤ]	طَبِيبṭabīb: lekarz
ظظَاءẓāʾlitera słoneczna	ظosobno ظـpoczątek ـظـśrodek ـظkoniec	ciężkie th z „this”. Wielu mówi je jak ciężkie zẓ · [ðˤ]	ظَرْفẓarf: koperta
ععَيْنʿaynlitera księżycowa	عosobno عـpoczątek ـعـśrodek ـعkoniec	nie ma go w polskim: ściśnij gardło jak przy odruchu wymiotnym i dalej dawaj głos. Często słychać go głównie w sąsiedniej samogłosceʿ · [ʕ]	عَيْنʿayn: oko
غغَيْنghaynlitera księżycowa	غosobno غـpoczątek ـغـśrodek ـغkoniec	gardłowe r jak we francuskim „Paris”, z charkotemgh · [ɣ]	غُرْفَةghurfa: pokój
ففَاءfāʾlitera księżycowa	فosobno فـpoczątek ـفـśrodek ـفkoniec	f jak w „foka”f · [f]	فِيلfīl: słoń
ققَافqāflitera księżycowa	قosobno قـpoczątek ـقـśrodek ـقkoniec	k wymawiane bardzo głęboko w gardle, przy języczku. Brzmi głuchoq · [q]	قَلْبqalb: serce
ككَافkāflitera księżycowa	كosobno كـpoczątek ـكـśrodek ـكkoniec	k jak w „kot”k · [k]	كِتَابkitāb: książka
للَامlāmlitera słoneczna	لosobno لـpoczątek ـلـśrodek ـلkoniec	l jak w „lato”, nigdy ł. W słowie الله (Allah) brzmi ciemniejl · [l]	لَحْمlaḥm: mięso
ممِيمmīmlitera księżycowa	مosobno مـpoczątek ـمـśrodek ـمkoniec	m jak w „mama”m · [m]	مَاءmāʾ: woda
ننُونnūnlitera słoneczna	نosobno نـpoczątek ـنـśrodek ـنkoniec	n jak w „nos”n · [n]	نَهْرnahr: rzeka
ههَاءhāʾlitera księżycowa	هosobno هـpoczątek ـهـśrodek ـهkoniec	lekkie h jak w angielskim „hello”, słabsze od polskiego h; słychać je też na końcu wyrazuh · [h]	هَاتِفhātif: telefon
ووَاوwāwlitera księżycowa	وosobno وpoczątek ـوśrodek ـوkoniec Nigdy nie łączy się z następną	ł jak w „łódź”, albo długie uw, ū · [w, uː]	وَلَدwalad: chłopiec
ييَاءyāʾlitera księżycowa	يosobno يـpoczątek ـيـśrodek ـيkoniec	j jak w „jak”, albo długie iy, ī · [j, iː]	يَدyad: ręka

Znaki samogłosek i litery specjalne

Krótkie samogłoski to nie litery, tylko małe znaki (harakat). Podręczniki, książki dla dzieci i Koran je zapisują; gazety, szyldy i wiadomości prawie nigdy, a czytelnik dopowiada je sobie, bo zna słowo.

Znak	Do czego służy	Przykład
بَbaفَتْحَةfatḥa	Kreska nad literą: krótkie a.	قَمَرqamar: księżyc
بِbiكَسْرَةkasra	Ta sama kreska pod literą: krótkie i.	جِسْرjisr: most
بُbuضَمَّةḍamma	Małe و nad literą: krótkie u.	حُلْوḥulw: słodki
بْbسُكُونsukūn	Kółeczko: po tej literze nie ma samogłoski, sylaba się zamyka.	كَلْبkalb: pies
بّbbشَدَّةshadda	Małe w: litera jest podwojona, wymawiasz ją dwa razy dłużej. Znak samogłoski stoi nad nim.	سُكَّرsukkar: cukier
بًا بٍ بٌban, bin, bunتَنْوِينtanwīn	Podwójny znak samogłoski na końcu wyrazu dodaje n: -an, -in, -un. Forma -an zwykle stoi na dodatkowym ا.	شُكْرًاshukran: dziękuję
ء أ إ ؤ ئʾهَمْزَةhamza	Zwarcie krtaniowe, krótka przerwa jak w „o-o!”. Siedzi na ا, و albo ي lub stoi sama.	رَأْسraʾs: głowa
ة ـةa, atتَاء مَرْبُوطَةtāʾ marbūṭa	ه z dwiema kropkami ت, tylko na końcu wyrazu. Zwykle końcówka żeńska, czytana -a; gdy zaraz po niej idzie kolejne słowo, robi się z niej -at.	مَدْرَسَةmadrasa: szkoła
ى ـىāأَلِف مَقْصُورَةalif maqṣūra	ي bez kropek, tylko na końcu wyrazu. Czyta się jak ا, czyli długie a.	مَقْهَىmaqhā: kawiarnia

Litery słoneczne i księżycowe

Rodzajnik określony to الـ (al-), pisany razem ze słowem. Przed 14 literami, słonecznymi, l znika, a następna litera się podwaja: الشَّمْس czyta się asz-szams, „słońce”. Przed pozostałymi 14, księżycowymi, l słychać: الْقَمَر to al-kamar, „księżyc”. Stąd te nazwy. Litery słoneczne wymawia się czubkiem języka, jak t, d, s, n i samo l.

Litery słoneczne

الشَّمْسash-shams: słońce

Litery księżycowe

الْقَمَرal-qamar: księżyc

Naucz się go w czterech krokach

1. Jeden kształt, różne kropki

ب, ت, ث, ن i ي na początku i w środku wyrazu to ten sam mały ząbek. Różnią się tylko kropkami: jedna pod spodem to b, dwie u góry to t, trzy u góry to th, jedna u góry to n, dwie pod spodem to j. Z tą rodziną przeczytasz już بَيْت (dom) i بِنْت (dziewczynka).

2. Sześć liter, które nie łączą się dalej

ا, د, ذ, ر, ز i و łączą się z literą przed sobą, ale nigdy z tą po sobie. Dlatego w wyrazie zostaje mała przerwa, która nie jest odstępem między słowami. ذ to د z kropką, a ز to ر z kropką.

3. Nowe kształty, znane dźwięki

ج, س, ش, ف, ك, ل, م i ه to głoski, które już znasz, więc uczysz się tylko kształtu. Najbardziej zmienia się ه: هـ na początku, ـهـ w środku, ـه na końcu.

4. Głoski gardłowe i litery ciężkie

ح, خ, ع, غ i ق idą z gardła, a ص, ض, ط i ظ to ciężkie odmiany s, d, t i th. Chodzą parami, które różnią się tylko kropką: ح i خ, ع i غ, ص i ض, ط i ظ. Jedną już masz: خ to twoje ch. Resztę zostaw na koniec i często jej słuchaj.

Cztery rzeczy, które ułatwiają czytanie

Zacznij od tekstów ze wszystkimi znakami samogłosek i rezygnuj z nich, gdy poznajesz słowa. Kiedy wiesz, że كتاب to kitāb (książka), znaki nie są ci już potrzebne.
ل, po którym idzie ا, zawsze pisze się jako jeden kształt: لا. To słowo „nie” i zobaczysz je wszędzie.
Słowo pisze się jednym ruchem, bez odrywania długopisu, a kropki stawia się na końcu. Dlatego litery wyglądają na tak zrośnięte: czytasz linię, a nie osobne kratki.
Liczby biegną od lewej do prawej nawet w środku arabskiego tekstu: w ١٢ (12) jedynka stoi po lewej. Nasze cyfry od 0 do 9 trafiły zresztą do Europy właśnie przez arabski.

Z bloga

Learn Arabic już 1 grudnia

Aplikacja jest prawie gotowa: alfabet arabski od zera, gramatyka, ponad 2500 słówek z nagraniami i klasyka w oryginale, np. „Złamane skrzydła” Khalila Gibrana. Zostaw e-mail, a damy ci znać w dniu premiery.

Jeden e-mail w dniu premiery. Nic więcej.

Pytania o alfabet arabski

Ile liter ma alfabet arabski?

28 i wszystkie to spółgłoski. Trzy z nich (ا, و, ي) zapisują też długie samogłoski ā, ū i ī. Niektóre zestawienia liczą hamzę (ء) jako 29. literę; ة i ى to odmiany ت i ي, a nie osobne litery.

Czy w arabskim są samogłoski?

Tak, ale krótkie (a, i, u) to małe znaki nad literami lub pod nimi i na co dzień zwykle się ich nie pisze. Długie zapisuje się literami ا, و i ي.

Ile trwa nauka alfabetu arabskiego?

Przy krótkiej codziennej praktyce większość osób czyta teksty ze znakami samogłosek po tygodniu lub dwóch. Cztery formy to mniej pracy, niż się wydaje: zwykle to ten sam kształt z ogonkiem albo bez.

Które litery arabskie się nie łączą?

Sześć: ا, د, ذ, ر, ز i و. Łączą się z literą przed sobą, ale nigdy z następną, dlatego mają tylko dwie formy zamiast czterech.