Czy arabski jest trudny? Co naprawdę sprawia kłopot, a co tylko straszy

Tak, arabski jest trudny, ale nie tam, gdzie większość ludzi się spodziewa. Alfabet, który z daleka wygląda jak ornament, opanujesz w kilka tygodni. Czasów jest mniej niż w angielskim, a słowa tworzy się według regularnych wzorów. Prawdziwy wysiłek idzie na słownictwo, pismo bez samogłosek, kilka głosek z gardła i to, że Arabowie piszą w jednym wariancie języka, a mówią w innym.

Dla porządku: Departament Stanu USA umieszcza arabski w najtrudniejszej, IV kategorii dla anglojęzycznych, razem z japońskim, koreańskim i chińskim. Szczegóły i liczby godzin są w tekście Ile trwa nauka arabskiego?

Co jest naprawdę trudne

Pismo bez krótkich samogłosek

Arabski zapisuje spółgłoski i długie samogłoski. Krótkie a, i, u to małe kreski nad i pod literami, tak zwane harakat, a w zwykłych tekstach się ich nie stawia. Wyobraź sobie polską gazetę pisaną tak: „dzś pdł dszcz”. Z kontekstu zgadniesz, ale na początku to męczy.

Zapis bez samogłosek	Możliwe odczytania
كتب	كَتَبَ kataba (napisał), كُتُب kutub (książki), كُتِبَ kutiba (został napisany)
علم	عِلْم ʿilm (wiedza), عَلَم ʿalam (flaga), عَلِمَ ʿalima (wiedział)

Dlatego zaczyna się od tekstów ze znakami samogłosek i odstawia je stopniowo.

Trzy głoski, których polski nie zna

Polakowi jest tu łatwiej niż Anglikowi: خ to nasze „ch”, a ر to nasze „r”. Zostają jednak:

• ع (ʿajn): dźwięk ze ściśniętego gardła, bez odpowiednika w żadnym europejskim języku.
• **ح (ḥā')**: mocne, szorstkie „h” z gardła, inne niż خ i inne niż lekkie ه (hā').
• ق (qāf): „k” wymawiane głęboko z tyłu, przy języczku.

Do tego spółgłoski „emfatyczne”, jak ص, ض, ط, ظ, które brzmią ciemniej od zwykłych س, د, ت, ذ. Wymowę opanujesz w kilka tygodni ćwiczeń, ale słyszenie tych różnic w szybkiej mowie zajmuje dłużej.

Liczba mnoga, której trzeba się uczyć

Część rzeczowników ma regularną liczbę mnogą z końcówką. Wiele jednak tworzy tak zwaną liczbę mnogą łamaną, zmieniając samogłoski wewnątrz słowa: كِتَاب (kitāb, książka) to كُتُب (kutub), a وَلَد (walad, chłopiec) to أَوْلَاد (awlād). Wzorów jest kilkanaście najczęstszych i każdą liczbę mnogą najlepiej poznawać razem z liczbą pojedynczą. Więcej w lekcji o liczbie mnogiej.

Liczba podwójna

Arabski ma osobną formę na „dwa”: كِتَابَانِ (kitābāni, dwie książki). Polszczyzna też ją kiedyś miała, a ślady zostały w formach „rękoma” i „oczyma”. Arabski używa jej do dziś, w rzeczownikach, przymiotnikach i czasownikach. Zobacz lekcję o liczbie podwójnej.

Język pisany i mówiony

Książki, wiadomości i przemówienia są we współczesnym arabskim standardowym (fuṣḥā). Na targu w Kairze i w syryjskim serialu usłyszysz dialekt. Ich różnice są większe niż między polszczyzną z Krakowa i z Gdańska, w słownictwie, wymowie i części gramatyki. Jak to rozegrać, piszemy w tekście Arabski standardowy czy dialekt?

Słownictwo

Polski i arabski prawie nie mają wspólnych słów. Poza garstką zapożyczeń, takich jak cukier czy kawa, uczysz się każdego słowa od zera. To ta część, w której nie ma drogi na skróty.

Co jest łatwiejsze, niż się wydaje

Alfabet

28 liter, z których wiele różni się tylko kropkami: ب, ت, ث to ten sam kształt z jedną, dwiema i trzema kropkami. Polak, który odróżnia „z” od „ż”, wie, że kropka zmienia literę. Większość uczących się czyta wszystkie litery po kilku tygodniach. Plan znajdziesz w tekście Jak nauczyć się alfabetu arabskiego.

Dwa czasy zamiast kilkunastu

Arabski czasownik ma w zasadzie dwie formy: przeszłą (czas przeszły) i nieprzeszłą (czas teraźniejszy). Przyszłość tworzy się, dodając سَـ (sa-) albo سَوْفَ (sawfa) przed formą teraźniejszą: يَكْتُبُ (jaktubu, pisze), سَيَكْتُبُ (sajaktubu, napisze). To cała przyszłość.

Zdania bez „jest”

W czasie teraźniejszym arabski nie potrzebuje czasownika „być”: الْبَيْتُ كَبِيرٌ (al-bajtu kabīrun) to „dom jest duży”, dosłownie „dom duży”. To zdanie imienne, jedna z pierwszych rzeczy, które poznasz.

Rdzenie i wzorce

Większość słów zbudowana jest z rdzenia, zwykle trzech spółgłosek, wstawionego w stały wzór. Z ك ت ب (k-t-b, pisanie) powstają kataba (napisał), kātib (pisarz), maktab (biuro, biurko) i maktaba (biblioteka). Gdy poznasz wzór na „miejsce” czy „wykonawcę”, nowe słowa zaczynają się tłumaczyć same. Rozpisujemy to w tekście o rdzeniach i wzorcach.

Jeden rodzajnik

Arabski ma tylko rodzajnik określony, الـ (al-), który nie odmienia się przez rodzaj i liczbę. Nieokreśloności nie zaznacza się osobnym słowem. Jedyna pułapka to wymowa przed tak zwanymi literami słonecznymi, opisana w tekście o literach słonecznych i księżycowych.

Bilans

Trudne	Łatwiejsze, niż się wydaje
Pismo bez samogłosek	Alfabet: kilka tygodni
ع, ح, ق i spółgłoski emfatyczne	خ i ر, które Polak już ma
Liczba mnoga łamana	Dwa czasy, przyszłość z jednym przedrostkiem
Język standardowy i dialekty	Brak „jest” w czasie teraźniejszym
Słownictwo prawie od zera	Rdzenie, które z czasem tłumaczą nowe słowa

Od czego zacząć

Zacznij od darmowych lekcji gramatyki arabskiej, na przykład od rodzajnika i rodzaju rzeczowników, i od słówek z nagraniami. Nie musisz zakładać konta.

Aplikacja Learn Arabic, która ukaże się 1 grudnia, łączy wszystko po kolei: alfabet ze znakami samogłosek, 18 lekcji gramatyki, słówka z nagraniami i teksty od A1 do B2. Chcesz sprawdzić, jak trudny jest arabski dla ciebie? Zapisz się na listę oczekujących, a damy ci znać w dniu premiery.