Alman dilində wissen və kennen fərqi: bilmək, yoxsa tanımaq?

Wissen fakt və məlumat bilmək üçündür, kennen isə insanı, yeri və ya bir şeyi tanımaq, onunla tanış olmaq üçün. İlk baxışda Azərbaycan dili burada kömək edir: “tanımaq” həmişə kennen, “bilmək” çox vaxt wissen olur. Amma “bilmək” sözünün bir neçə tələsi var: “bu mahnını bilirəm” alman dilində kennen ilə, “almanca bilirəm” isə können ilə deyilir. Sadə yoxlama: “bilmək” sözündən sonra bir məlumat gəlirsə (harada, nə vaxt, niyə, ki), wissen. Bir ad gəlirsə və “tanış olmaq” mənasını verirsə, kennen.

Yan-yana

	Wissen	Kennen
Mənası	Faktı, məlumatı bilmək	Kimisə, nəyisə tanımaq, tanış olmaq
Çox vaxt sonra gəlir	dass, ob, wo, wann, warum	İsim və ya insan
Nümunə	Ich weiß, wo er wohnt. (Onun harada yaşadığını bilirəm.)	Ich kenne ihn. (Onu tanıyıram.)
Nümunə	Weißt du, wie spät es ist? (Saat neçədir, bilirsən?)	Kennst du Berlin? (Berlini tanıyırsan?)

Wissen nə vaxt işlənir

Wissen başınızda olan məlumatdır. Adətən ondan sonra budaq cümlə gəlir, Azərbaycan dilindəki “bilirəm ki, ...” kimi:

• Ich weiß, dass du müde bist. (Bilirəm ki, yorğunsan.)
• Wir wissen nicht, ob sie kommt. (Bilmirik, o gələcəkmi.)
• Ich weiß es nicht. (Bilmirəm.)

İsimlə də işlənə bilər, əgər o isim özü bir məlumatdırsa: cavab, ad, ünvan, telefon nömrəsi.

• Ich weiß die Antwort. (Cavabı bilirəm.)
• Sie weiß seine Adresse. (O, onun ünvanını bilir.)

Kennen nə vaxt işlənir

Kennen bir şeylə rastlaşmaq, onu görmək, eşitmək, onunla tanış olmaq deməkdir. Demək olar ki, həmişə isimlə gəlir:

• Ich kenne deine Schwester. (Bacını tanıyıram.)
• Kennst du Baku? (Bakını tanıyırsan? Yəni orada olmusan, şəhəri bilirsən?)

“Tanımaq” sözü ilə tərcümə etdiyiniz hər cümlə kennen olur. Ich weiß ihn səhvdir.

“Bilmək” tələsi

Azərbaycan dilində danışanların ən çox səhv etdiyi yer buradır. Biz bəzi şeyləri “tanımırıq”, “bilirik”, alman dili isə onları kennen ilə deyir:

• Kennst du dieses Lied? (Bu mahnını bilirsən?)
• Wir kennen ein gutes Restaurant. (Yaxşı bir restoran bilirik.)
• Kennst du den Film? (Bu filmi bilirsən? Görmüsən?)
• Ich kenne das Problem. (Bu problemi bilirəm, tanışdır.)

Fərqi belə tutun: mahnının adını, filmin süjetini “məlumat” kimi yox, “tanış şey” kimi bilirsiniz. Belə hallarda kennen lazımdır. Amma “filmin nə vaxt başladığını bilirəm” yenə məlumatdır: Ich weiß, wann der Film anfängt.

Üçüncü feil: können

Azərbaycan dilində “bilmək” bacarığı da bildirir: “üzə bilirəm”, “almanca bilirəm”. Alman dilində bunun üçün nə wissen, nə də kennen, können işlənir:

• Ich kann schwimmen. (Üzə bilirəm.)
• Ich kann Deutsch. (Almanca bilirəm.) Gündəlik danışıqda çox işlənir.

Yəni “üzməyi bilirəm” cümləsi können ilə qurulur, wissen ilə yox. Können və digər modal feillər haqqında modal feillər dərsimizdə oxuya bilərsiniz.

Təsrif

Wissen təkdə qeyri-qaydalıdır və öyrənənlərin ən çox səhv etdiyi forma budur. Kennen indiki zamanda qaydalıdır.

	wissen	kennen
ich	weiß	kenne
du	weißt	kennst
er, sie, es	weiß	kennt
wir	wissen	kennen
ihr	wisst	kennt
sie, Sie	wissen	kennen

Diqqət edin: ich weiß və er weiß eynidir, üçüncü şəxsdə -t yoxdur. Keçmişdə wusste və kannte, Partizip II formaları isə gewusst və gekannt olur.

Özünüzü yoxlayın

Wissen və ya kennen feilini düzgün formada seçin, sonra aşağıda yoxlayın.

1. Ich ___ nicht, wo mein Handy ist.
2. ___ du meinen Bruder?
3. Wir ___ dieses Café sehr gut.
4. Er ___, dass der Kurs morgen beginnt.
5. ___ ihr, wann der Zug kommt?
6. ___ du dieses Lied?

Cavablar: 1. weiß. 2. Kennst. 3. kennen. 4. weiß. 5. Wisst. 6. Kennst.

Davam edin

İndiki zaman dərsimiz bu kimi feillərin daha çoxunu testlə birlikdə göstərir. Tez-tez qarışdırılan başqa cütlər üçün als və wenn, həmçinin du və Sie yazılarımıza baxın.

Düzgün feili seçmək real alman mətnlərini nə qədər çox oxusanız, o qədər asanlaşır. Learn German tətbiqimiz söz ehtiyatı və qrammatikadan səviyyəyə uyğun oxu mətnlərinə, oradan da Kafka və Tsveyqə qədər aparır, hər sətrin altında tərcüməsi ilə. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.