Türk dilini nə qədər vaxta öyrənmək olar?
İngilisdilli üçün türk dilində peşəkar səviyyə təxminən 1760 saatdır. Azərbaycanlı üçün bu yol niyə çox qısadır və vaxtı nə aparır?
ABŞ hökumətinin rəqəmlərinə görə ana dili ingilis dili olan adam türk dilində peşəkar səviyyəyə təxminən 1760 saata çatır. Gündə bir saatla bu, beş ilə yaxındır. Azərbaycanlı üçün mənzərə tamam başqadır: türk dili ana dilimizin ən yaxın qohumudur, ona görə yolun böyük hissəsini siz artıq keçmisiniz. Sual “nə qədər vaxt” yox, “qalan fərqləri nə qədər tez tutmaq olar” sualıdır.
Rəsmi rəqəmlər nə deyir
ABŞ Dövlət Departamenti öz əməkdaşlarının peşəkar səviyyəyə (ILR şkalasında 3) adətən nə qədər vaxta çatdığını dərc edir:
| Dil | Tipik təhsil müddəti | Dərs saatı |
|---|---|---|
| Fransız, ispan | 30 həftə | Təxminən 690 |
| Alman | Təxminən 36 həftə | 828 |
| Türk, rus | Təxminən 44 həftə | 1012 |
| Ərəb, yapon, koreya, çin | 88 həftə | 2200 |
Orada adi həftə 23 saat dərs və 17 saat müstəqil işdən ibarətdir. Yəni 44 həftəlik türk dili kursu cəmi təxminən 1760 saat edir.
| Gündəlik məşğələ | 1760 saata çatmaq üçün |
|---|---|
| 30 dəqiqə | Təxminən 9,6 il |
| 1 saat | Təxminən 4,8 il |
| 2 saat | Təxminən 2,4 il |
Bu cədvəl ingilisdillilər üçündür. Onlar üçün türk dilində demək olar ki, hər söz yenidir, şəkilçili quruluş da yaddır. Azərbaycanlılar üçün belə hesablama dərc olunmayıb, amma aydındır ki, bu rəqəmlər sizə aid deyil.
Azərbaycanlı nə ilə başlayır
Türk dilini öyrənən ingilisdilli üçün ən çətin olan şeylər sizə artıq tanışdır:
- Ahəng qanunu. Evlerimde, kitaplarımız: saitlərin bir-birinə uyğunlaşması bizim dilimizdə də eynidir. İngilisdilli buna həftələrlə öyrəşir, siz isə heç fikirləşmirsiniz.
- Hallar və şəkilçilər. Evde, evden, eve bizim “evdə, evdən, evə” ilə demək olar ki, üst-üstə düşür.
- Feil sonda. Cümlə quruluşu eynidir, uzun cümlələr də bizimki kimi qurulur.
- Söz ehtiyatı. Kitap, okul, su, ekmek, gelmek, gitmek: gündəlik sözlərin çoxu ya eynidir, ya da asanca tanınır. Ərəb və fars mənşəli sözlərin də böyük hissəsi ortaqdır.
Başqa xalqlar da türk dilinə qısa yolla gəlir: özbəklər, qazaxlar və digər türkdillilər, bir də ərəb və fars dilində danışanlar söz ehtiyatı sayəsində. Amma bu siyahıda ən böyük üstünlük Azərbaycan dilində danışanlarındır, çünki iki dil çox yaxındır.
Sizə vaxt aparacaq fərqlər
Yaxınlıq bəzən tələ də olur: anlamaq asandır, amma Azərbaycan dilinə qarışmadan düzgün danışmaq ayrıca iş tələb edir.
- Zaman şəkilçiləri. Biz “gəlirəm” deyirik, türk dilində geliyorum. Gələcək zaman geleceğim, danışıqda isə gelicem. Yapıyorum da tez-tez yapıyom olur. Kitabdakı forma ilə küçədəki forma fərqlidir, ona görə canlı nitqə erkən qulaq asın.
- Yazı. Türk əlifbasında ə, x və q yoxdur. Bizim ə olan yerdə adətən e, x yerində çox vaxt h, q yerində isə k yazılır: “xalq” halk, “qız” kız olur.
- Fərqli sözlər. Hər iki dildə ayrı-ayrı işlənən sözlər çoxdur, onlar söz-söz öyrənilməlidir. Ən rahat yol onları cümlənin içində görməkdir.
- Ədəbi dil. Uzun romanlarda və köhnə mətnlərdə ərəb və fars sözlərinin işlənməsi bizimkindən fərqlidir. Burada da oxumaq ən yaxşı köməkçidir.
Nə vaxt nəyə çatırsınız
Bu ardıcıllıq bizim dilə baxışımızdır, araşdırma nəticəsi deyil.
| Mərhələ | Azərbaycanlı üçün |
|---|---|
| İstənilən sözü səsli oxumaq | Elə ilk gün. Yazı demək olar ki, tamamilə qaydalıdır |
| Gündəlik söhbəti başa düşmək | Çoxları üçün öyrənməyə başlamazdan əvvəl də |
| Azərbaycan sözlərini qarışdırmadan danışmaq | Müntəzəm məşğələ ilə bir neçə ay |
| Tərcüməsiz roman oxumaq | Söz ehtiyatınızdan asılı olaraq aylar |
| Yazıda türkcəni Azərbaycan dilindən ayırmaq | Ən çox vaxt aparan mərhələ |
Prosesi nə sürətləndirir
- Hər gün məşğul olmaq. Qısa və müntəzəm məşğələ qəlibləri yaddaşa həkk edir.
- Konkret hədəf. TYS və ya TÖMER kimi imtahan, Türkiyədə təhsil və ya iş aydın məqsəd verir.
- Canlı türk dili. Anlaşılan dinləmə və oxu materialı ilə işləyin, kitabları da səviyyənizə görə seçin.
- Danışmaq. Türkiyədə azərbaycanlının türkcə danışmağa çalışması adətən səmimi qarşılanır, ona görə bildiyinizi işlədin.
Learn Turkish tətbiqimiz sizi ilk sözlərdən səviyyəli oxu mətnlərinə, oradan da Səbahəddin Əliyə qədər aparır, yol boyu XP qazanırsınız, irəliləyişiniz də yadda saxlanır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.