De drie musketiers: samenvatting, personages en betekenis

In 1625 komt de jonge d'Artagnan naar Parijs, raakt bevriend met Athos, Porthos en Aramis, redt de diamanten van de koningin en rekent af met Milady.

Frans · · 9 min lezen

Learn FrenchGratis app met audio, quizzen en complete boekenGratis downloaden

De drie musketiers (Les Trois Mousquetaires) is de grote avonturenroman van Alexandre Dumas, in 1844 als feuilleton verschenen in de Parijse krant Le Siècle. In april 1625 rijdt een achttienjarige Gascogner, d'Artagnan, naar Parijs om musketier van de koning te worden. Op zijn eerste dag daagt hij er drie uit voor een duel, Athos, Porthos en Aramis, en tegen de avond zijn het zijn vrienden. Drie jaar lang bevechten ze samen de garde van kardinaal Richelieu, redden ze de eer van de koningin en jagen ze op de gevaarlijkste vrouw uit de Franse literatuur.

Dumas schreef het boek met zijn medewerker Auguste Maquet en haalde zijn held bij een echte officier uit Gascogne vandaan. Eén ding brengt veel lezers in de war: d'Artagnan is helemaal geen van de drie musketiers. De titel hoort bij zijn vrienden.

De personages

D'Artagnan is arm, trots, heethoofdig en heel slim. Hij vertrekt met vijftien écu's, een belachelijk geel paard, een brief voor de kapitein van de musketiers en de raad van zijn vader:

Ne craignez pas les occasions et cherchez les aventures.

Wees niet bang voor kansen en zoek het avontuur op.

Athos is de oudste, rond de dertig, zwijgzaam, voornaam in elk gebaar, en hij drinkt te veel. Eigenlijk is hij de graaf de La Fère, met een geheim over de vrouw met wie hij ooit trouwde. Op een nacht vertelt hij het dronken als het verhaal van "een vriend", en eindigt:

Mon cher, l’ange était un démon.

Beste vriend, de engel was een duivel.

Porthos is enorm, luidruchtig en ijdel. Zijn prachtige draagriem is alleen aan de voorkant van goud, aan de achterkant gewoon leer. Als hem gevraagd wordt waarom hij met d'Artagnan vecht, wil hij niet toegeven dat de Gascogner de achterkant heeft gezien:

«Ma foi, je me bats parce que je me bats»

"Op mijn woord, ik vecht omdat ik vecht."

Aramis is elegant en geheimzinnig, een musketier die steeds aankondigt dat hij priester wordt, terwijl er zakdoekjes van dames uit zijn zak vallen:

«Mon cher, n’oubliez pas que je veux être Église, et que je fuis toutes les occasions mondaines.»

"Beste vriend, vergeet niet dat ik de Kerk in wil en dat ik alle wereldse gelegenheden ontvlucht."

Milady de Winter is mooi, blond, spionne van de kardinaal en de schurk van het boek. Zelfs opgesloten in een cel kijkt ze eerst in de spiegel:

«Allons, rien n’est perdu. Je suis toujours belle.»

"Kom, er is niets verloren. Ik ben nog altijd mooi."

Kardinaal Richelieu regeert Frankrijk in naam van de koning en is de grote vijand van de musketiers, eerder kil en briljant dan slecht. Zijn beroemdste woorden staan op een briefje dat hij voor Milady tekent, een vrijbrief voor alles:

C’est par mon ordre et pour le bien de l’État que le porteur du présent a fait ce qu’il a fait.

Op mijn bevel en voor het welzijn van de Staat heeft de drager van dit schrijven gedaan wat hij gedaan heeft.

Constance Bonacieux is vijfentwintig, de vrouw van d'Artagnans huisbaas en linnenjuffrouw van de koningin. Hij wordt meteen verliefd. Als hij midden in hun opdracht achter een vijand aan wil, houdt zij hem tegen:

«Votre vie est vouée en ce moment et ne vous appartient pas.»

"Uw leven is op dit moment aan een zaak gewijd en behoort u niet toe."

Rochefort, "de man uit Meung", is de vertrouweling van de kardinaal. Al in het eerste hoofdstuk lacht hij om d'Artagnans paard, en zo begint de vete:

«Je ne vous parle pas, monsieur.»

«Mais je vous parle, moi!»

"Ik praat niet tegen u, meneer."

"Maar ik praat wel tegen u!"

De hertog van Buckingham, de machtigste minister van Engeland, is waanzinnig verliefd op Anna van Oostenrijk, koningin van Frankrijk. Zij is eenzaam, wordt bespioneerd door de kardinaal en is niet onverschillig, maar stuurt hem weg:

Tenez, duc, au nom du Ciel, partez, retirez-vous; je ne sais si je vous aime, ou si je ne vous aime pas; mais ce que je sais, c’est que je ne serai point parjure.

Toe, hertog, in 's hemelsnaam, ga, trek u terug; ik weet niet of ik van u houd of niet, maar wat ik wel weet, is dat ik mijn eed niet zal breken.

De knechten zijn een komedie op zich: Planchet, de pientere knecht van d'Artagnan; Grimaud, die Athos heeft geleerd op een gebaar te gehoorzamen en nooit te praten; Mousqueton, de goedgeklede Normandiër van Porthos; en Bazin, de vrome knecht van Aramis, die uitkijkt naar de dag dat zijn meester het uniform voor een soutane ruilt. Dumas vat het samen met een spreekwoord: Tel maître, tel valet (zo heer, zo knecht).

Verder zijn er meneer de Tréville, kapitein van de musketiers, koning Lodewijk XIII en lord de Winter, Milady's Engelse zwager.

Samenvatting, deel voor deel

Parijs en de drie duels (hoofdstuk 1 tot 9)

In een herberg in Meung drijft een vreemdeling de spot met d'Artagnans paard. Bij de vechtpartij wordt de Gascogner bewusteloos geslagen en verdwijnt zijn aanbevelingsbrief. In Parijs rent hij diezelfde vreemdeling achterna op de trap van Tréville, botst daarbij tegen de gewonde schouder van Athos, raakt verstrikt in de mantel van Porthos en raapt een zakdoek op die Aramis liever verborgen hield. Gevolg: drie duels, om twaalf, om één en om twee uur.

Nog voor het eerste begint, komt de garde van de kardinaal de duellisten arresteren. D'Artagnan kiest partij, de vier winnen en de koning is opgetogen. Kort daarna laat d'Artagnan zijn vrienden de eed zweren waar het boek om bekendstaat:

«Tous pour un, un pour tous.»

"Allen voor één, één voor allen."

De diamanten van de koningin (hoofdstuk 10 tot 22)

De koningin heeft Buckingham twaalf diamanten nestelstiften gegeven, een geschenk van de koning. De kardinaal komt erachter en laat de koning vragen of ze die op een bal draagt. Constance smeekt d'Artagnan ze uit Londen te halen. Onderweg schakelen de mannen van de kardinaal de vrienden een voor een uit, Porthos in Chantilly, Aramis in Crèvecoeur, Athos in Amiens, en d'Artagnan komt alleen in Londen aan. Er ontbreken er twee: Milady heeft ze op een bal in Windsor afgeknipt. Buckinghams juwelier maakt in twee dagen kopieën, en op het bal draagt de koningin ze alle twaalf.

Milady (hoofdstuk 23 tot 39)

Constance wordt ontvoerd. D'Artagnan haalt zijn vrienden terug, valt dan voor Milady en haalt een gemene streek met haar uit: met hulp van haar kamenier Ketty brengt hij in het donker een nacht met haar door, vermomd als de man van wie zij houdt, de graaf de Wardes. Als hij de waarheid bekent, probeert ze hem neer te steken, en op haar schouder ziet hij een ingebrande lelie, het brandmerk van een veroordeelde dievegge. De engel van Athos en Milady zijn dezelfde vrouw.

Het beleg van La Rochelle (hoofdstuk 40 tot 48)

Het leger belegert de protestantse havenstad La Rochelle. Iemand stuurt d'Artagnan vergiftigde wijn. Athos hoort hoe de kardinaal Milady naar Engeland stuurt om Buckingham uit de weg te ruimen, en neemt haar met een pistool het getekende briefje af. Om ongestoord te kunnen praten, wedden de vier dat ze een uur lang ontbijten in een bastion onder vijandelijk vuur. Ze winnen en sturen Planchet naar Londen om lord de Winter te waarschuwen.

Spoilerwaarschuwing: de rest van de samenvatting verklapt het einde.

De wraak van Milady (hoofdstuk 49 tot 66)

Lord de Winter laat Milady bij aankomst arresteren en stelt haar onder toezicht van Felton, een jonge puriteinse officier. In vijf dagen pakt ze hem in met verzonnen verhalen; Felton helpt haar ontsnappen en steekt op 23 augustus 1628 in Portsmouth Buckingham dood. Milady vlucht naar een klooster in Béthune, precies waar de koningin Constance heeft verstopt. Als de musketiers aankomen, vergiftigt ze Constance, die sterft in d'Artagnans armen. De vrienden grijpen Milady en houden 's nachts een rechtszaak, samen met de beul van Rijsel, die haar jaren eerder brandmerkte. Hij brengt haar naar de overkant van de Leie en onthoofdt haar.

Het einde

Rochefort arresteert d'Artagnan en brengt hem bij de kardinaal. D'Artagnan geeft hem het getekende briefje. Richelieu verscheurt het en schrijft voor hem een aanstelling als luitenant bij de musketiers, met de naam nog open. Porthos trouwt met een rijke weduwe en Aramis gaat het klooster in, dus schrijft Athos de naam van d'Artagnan erop. Als d'Artagnan zegt dat hem alleen bittere herinneringen blijven, antwoordt Athos:

«Vous êtes jeune, vous, et vos souvenirs amers ont le temps de se changer en doux souvenirs!»

"U bent jong, en uw bittere herinneringen hebben tijd genoeg om zoet te worden!"

Wat De drie musketiers betekent

Vriendschap tegenover de staat

Het motto is een belofte tussen vier mannen, niet aan de koning. De musketiers dienen Lodewijk XIII, maar wat ze echt verdedigen is elkaar, en de roman kiest altijd hun kant tegen de politie, de spionnen en het papierwerk van de kardinaal. Het gaat over vrienden die er zijn als het erop aankomt, en daarom is het boek nooit verouderd.

Eer, en wat die kost

Dumas houdt van zijn helden en laat ze toch zien zoals ze zijn. Ze duelleren om niets, leven op de pof en slaan hun knechten. D'Artagnans streek met Milady is schofterig, en voor ze sterft vraagt hij haar daarvoor vergeving. Richelieu, de grote vijand, blijkt de redelijkste man van het boek en beloont de jongen die hem versloeg.

Een duistere tweede helft

Elke misdaad in het boek leidt naar Milady, en toch is haar terechtstelling geen triomf: d'Artagnan houdt zijn oren dicht en de vrienden knielen op de oever. Het avontuur eindigt als tragedie, en daarom klinken de laatste bladzijden zo stil.

Waarom het een goed boek is voor wie Frans leert

Het is lang, dus lees het per hoofdstuk. Zo'n 225.000 woorden in onze editie: een voorwoord, 67 hoofdstukken en een epiloog. Dit is een boek voor gevorderden. Maar het is episodisch: elk hoofdstuk, gemiddeld zo'n 3.300 woorden, is een scène met een eigen slot. Lees je er één per dag, dan ben je in ongeveer tien weken klaar. Vind je het voorwoord zwaar, begin dan bij hoofdstuk 1: in ons stuk over Frans leren met boeken had deze opening de langste zinnen van onze Franse klassiekers, en het avontuur zelf leest veel makkelijker.

Het is grotendeels dialoog. Dumas schreef voor een krant: er wordt geruzied en gegrapt in korte replieken, en elk hoofdstuk eindigt met een cliffhanger.

Het leert je de verhalende verleden tijd. Er wordt verteld in de passé simple, de tijd van geschreven verhalen: Porthos étendit la main (Porthos stak zijn hand uit). Daarnaast staat de imparfait voor gewoontes: Alors Athos haussait les épaules et, sans se mettre en colère, rossait Grimaud. (Dan haalde Athos zijn schouders op en gaf Grimaud, zonder kwaad te worden, een pak slaag.) In het Nederlands is dat allebei verleden tijd; in het Frans zijn het twee vormen, en dit boek laat het verschil op elke bladzijde zien.

Het staat vol bevelen en ouderwetse ontkenningen. De vader van d'Artagnan spreekt in de gebiedende wijs: battez-vous à tout propos (vecht bij elke gelegenheid). En in plaats van ne... pas kom je vaak de oude ontkenning ne... point tegen, zoals in je ne serai point parjure van de koningin.

Lees het in het Frans

Je kunt het begin van De drie musketiers gratis op onze site lezen, in het Frans met een vertaling onder elke regel. Je hebt geen app of account nodig.

De drie musketiers is lang genoeg om je maandenlang gezelschap te houden en spannend genoeg om steeds het volgende hoofdstuk te willen. Onze app Learn French heeft De drie musketiers en nog vijf Franse klassiekers volledig, met een vertaling onder elke regel, en daarnaast de woordenschat en grammatica die je erheen brengen. Downloaden is gratis; sommige boeken en extra's ontgrendel je met diamanten, die je onder het leren verdient, of met Premium.