Is Russisch moeilijk? Een eerlijk antwoord voor Nederlandstaligen

Ja, Russisch is moeilijk. Het kost duidelijk meer tijd dan Frans, Spaans of Duits, maar veel minder dan Japans, Arabisch of Chinees. En als je Nederlands spreekt, vallen sommige onderdelen mee: de ch van "lachen", werkwoorden met voorvoegsels die de betekenis veranderen en het verschil tussen lopen en rijden ken je al.

De oprichter van FluenTech leerde Russisch als Turkstalige en bleef met Duolingo op beginnersniveau steken, dus we weten waar het vastloopt. Eerst wat de cijfers zeggen, daarna waar de moeilijkheid echt zit.

Wat de officiële cijfers zeggen

De bekendste indeling komt van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat zijn diplomaten in vreemde talen opleidt. Het publiceert hoe lang cursisten er gewoonlijk over doen om een professioneel niveau te halen (niveau 3 op de ILR-schaal):

Taal	Categorie	Gebruikelijke opleidingsduur	Lesuren
Spaans, Frans	I	30 weken	ongeveer 690
Duits	II	ongeveer 36 weken	828
Russisch (ook Pools, Turks, Grieks)	III	ongeveer 44 weken	1.012
Arabisch, Japans, Koreaans, Mandarijn	IV	88 weken	2.200

Een week bestaat daar uit 23 uur les en 17 uur zelfstudie. 44 weken Russisch komt dus neer op zo'n 1.760 uur in totaal.

Die cijfers gelden voor Engelstaligen en voor een hoog doel: in de taal kunnen werken. Voor Nederlandstaligen bestaat er geen vergelijkbare officiële tabel. Eenvoudige verhalen lezen en alledaagse gesprekken voeren kun je al lang daarvoor.

Waar het Nederlands je helpt

Klanken die je al hebt. De Russische х is vrijwel de ch van "lachen" of "school", een klank waar Engelstaligen hun tong over breken. Ж klinkt als de g in "garage", ш als de sj in "sjaal". En net als in het Nederlands wordt een stemhebbende medeklinker aan het eind stemloos: хлеб (brood) eindigt op een p, zoals "hond" op een t eindigt.

Voorvoegsels die de betekenis veranderen. Nederlandstaligen denken de hele dag in voorvoegsels: komen, aankomen, opkomen, uitkomen. Het Russisch werkt op dezelfde manier: писать (schrijven), переписать (overschrijven), подписать (ondertekenen), выписать (uitschrijven). Het systeem voelt minder vreemd dan voor een Engelstalige.

Lopen of rijden. Het Nederlands maakt al onderscheid tussen te voet gaan en met een voertuig gaan. Het Russisch doet dat verplicht: идти is gaan te voet, ехать is gaan met een voertuig. Daarover hieronder meer, want het Russisch voegt er nog een laag aan toe.

Woorden uit de Nederlandse scheepvaart. Peter de Grote werkte in 1697 op een werf in Zaandam, en Russisch kreeg in die tijd een hele reeks Nederlandse zeemanswoorden: верфь (werf), гавань (haven), матрос (matroos), шкипер (schipper). Ook зонтик (paraplu) gaat terug op het Nederlandse "zondek".

Het alfabet. Cyrillisch lijkt het grote obstakel en valt meestal als eerste. Het heeft 33 letters, en veel ervan zijn bekend. Let op de valse vrienden: В is "w", Н is "n", Р is "r" en С is "s". Veel mensen lezen na een paar dagen al langzaam hun eerste woorden. Onze pagina over het Russische alfabet laat elke letter zien met de uitspraak, en de eerste woordenlijst, eerste stappen, heeft audio.

Geen lidwoorden. Russisch heeft geen "de", "het" of "een". Je weet hoe anderstaligen worstelen met de en het; in het Russisch speelt dat probleem gewoon niet.

Geen "zijn" in de tegenwoordige tijd. "Ik ben student" is gewoon Я студент, letterlijk "ik student".

Wat echt tijd kost

Naamvallen

Dit is de bekende. Het Nederlands is zijn naamvallen grotendeels kwijtgeraakt en bewaart ze alleen nog in voornaamwoorden (ik, mij; hij, hem) en in vaste uitdrukkingen als "ter plaatse" en "'s morgens". Het Russisch heeft er zes, en het zelfstandig naamwoord krijgt een andere uitgang naargelang zijn rol in de zin. Neem книга, "boek":

Naamval	Voorbeeld	Betekenis
Nominatief	Это книга.	Dit is een boek.
Accusatief	Я читаю книгу.	Ik lees een boek.
Genitief	У меня нет книги.	Ik heb geen boek.
Datief	Я рад этой книге.	Ik ben blij met dit boek.
Instrumentalis	Я доволен этой книгой.	Ik ben tevreden over dit boek.
Prepositionalis	Мы говорим об этой книге.	We praten over dit boek.

Bijvoeglijke naamwoorden en voornaamwoorden veranderen mee. Het systeem begrijpen kost weken, het gebruiken zonder na te denken veel langer. Dat is normaal. Met een verkeerde uitgang word je nog steeds begrepen.

Drie geslachten

Het Nederlands heeft de-woorden en het-woorden, en in het zuiden voelen veel sprekers nog het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk. Het Russisch heeft drie geslachten: mannelijk, vrouwelijk en onzijdig. Het goede nieuws: de uitgang verraadt het geslacht bijna altijd. Стол (tafel) is mannelijk, книга vrouwelijk, окно (raam) onzijdig. Een Russisch onzijdig woord is lang niet altijd een het-woord, dus vertrouw op de uitgang en niet op je gevoel.

Aspect

De meeste Russische werkwoorden komen in paren. Het ene bekijkt een handeling als proces, het andere als afgerond resultaat:

• Я читал книгу. Ik was het boek aan het lezen, of ik heb erin gelezen.
• Я прочитал книгу. Ik heb het boek uitgelezen.

Het Nederlands komt in de buurt met "lezen" tegenover "uitlezen", of "aan het lezen zijn". In het Russisch moet je die keuze alleen bij bijna elk werkwoord en in elke tijd maken. Het aspect vraagt veel leeswerk voordat het vanzelf gaat.

Werkwoorden van beweging

Je kent lopen en rijden al, maar het Russisch splitst ook nog naar richting. Идти en ходить zijn allebei "gaan te voet", ехать en ездить allebei "gaan met een voertuig". Het eerste van elk paar is één kant op, nu; het tweede is heen en weer, of een gewoonte. Met voorvoegsels erbij vermenigvuldigt het zich. Dit onderwerp frustreert bijna iedereen een tijdje.

Klemtoon

Gewone Russische tekst laat niet zien welke lettergreep de klemtoon krijgt, en die kan overal vallen. Soms verandert hij zelfs de betekenis: за́мок is een kasteel en замо́к een slot. Onbeklemtoonde klinkers klinken ook anders: молоко (melk) klinkt ongeveer als "malakó". Vanaf het begin naar echte audio luisteren helpt meer dan welke regel ook.

Woordenschat

Buiten de internationale woorden en de scheepvaart deelt het Russisch weinig met het Nederlands. Дом (huis), хлеб (brood) en говорить (praten) moet je van nul leren, en daar gaat een groot deel van die 1.760 uur naartoe. Onze woordenlijsten delen dat op per onderwerp, met audio.

Het moeilijkste is misschien het midden

De oprichter van FluenTech liep daar tegenaan, vlak na de eerste stappen. Duolingo ging niet verder dan beginnersniveau, en andere Russische apps waren niet veel beter. Dat stuk tussen de basis en echt Russisch is waar veel leerders stranden.

Wat dan helpt, is contact met echte taal: lezen, luisteren en grammatica gebruiken die je pas half beheerst. Lezen heeft goed onderzoek achter zich, en als je zover bent, lees dan welke Russische klassieker je het best eerst leest.

Moet je eraan beginnen?

Als je een reden hebt die ertoe doet, ja. Familie, werk, reizen, of de wens om Dostojevski en Tolstoj in het origineel te lezen. Een taal van dit formaat beheers je pas na jaren, en je reden is wat je op koers houdt. Moeilijk betekent niet onhaalbaar: heel gewone mensen leren Russisch, in hun eigen tempo.

Je kunt meteen beginnen met onze woordenlijsten met audio en de Russische gids, zonder account. Werk je naar een officieel examen toe, kijk dan in onze gids voor het TORFL.

Wil je liever een begeleid traject, dan gaat onze app Learn Russian van het alfabet via niveauteksten naar volledige klassiekers, met een vertaling onder elke regel. Downloaden is gratis; voor sommige boeken en extra inhoud heb je diamanten nodig, die je verdient tijdens het leren, of Premium.