Zbrodnia i kara po rosyjsku: bohaterowie, imiona i plan lektury
Zbrodnia i kara po rosyjsku: jaki poziom jest potrzebny, ile to trwa, imiona i zdrobnienia wszystkich bohaterów, kluczowe słowa i plan czytania część po części.
Learn RussianDarmowa aplikacja: audio, quizy i prawdziwe książki
Zbrodnię i karę (Преступление и наказание, 1866) w oryginale przeczyta osoba na poziomie średnim, jeśli ma pod ręką tłumaczenie. Rosyjski tekst liczy około 176 000 słów w sześciu częściach i epilogu. Przy pół godzinie dziennie większość uczących się potrzebuje od dwóch do pięciu miesięcy.
Polak zaczyna z dobrej pozycji. Wiele słów rozpozna od razu, aspekt czasownika działa podobnie jak u nas, a przypadków jest prawie tyle samo. Najbardziej spowalniają co innego: imiona i realia Petersburga. Ten przewodnik omawia jedno i drugie, a do tego słowa, które ciągle wracają, i plan na każdą część. Jeśli powieść znasz z liceum w klasycznym przekładzie Czesława Jastrzębca-Kozłowskiego, fabuła nie będzie cię zaskakiwać i całą uwagę oddasz językowi.
Jaki poziom jest potrzebny?
Nie ma oficjalnego poziomu dla powieści, ale rozsądne orientacyjne progi wyglądają tak:
- Z tłumaczeniem pod każdą linijką: wystarczy solidny poziom średni (mniej więcej B1). Na początku często zerkasz na przekład, potem coraz rzadziej.
- Tylko ze słownikiem: B2 lub wyżej, a i tak na każdej stronie coś sprawdzisz.
- Bez żadnej pomocy: poziom zaawansowany. Narracja to gęsta XIX-wieczna proza z długimi zdaniami.
Najbardziej potrzebujesz gramatyki pisanego rosyjskiego: sześciu przypadków, aspektu czasownika i imiesłowów, z których Dostojewski buduje długie zdania. Dialogi są łatwiejsze. Duża część książki to rozmowy, a mowa bohaterów jest szybsza i prostsza niż narracja.
Uważaj na pułapki bliskości. Rosyjskie неделя to „tydzień”, a nie „niedziela”, живот to „brzuch”, a nie „żywot”, урод to „brzydal”, a nie „uroda”. Takich fałszywych przyjaciół jest sporo i przy czytaniu „na wyczucie” łatwo coś przekręcić.
Ile to ma stron?
Tak wygląda długość poszczególnych części w tekście naszej aplikacji.
| Część | Rozdziały | Słowa (ok.) |
|---|---|---|
| Część I | 7 | 28 400 |
| Część II | 7 | 33 200 |
| Część III | 6 | 26 600 |
| Część IV | 6 | 25 300 |
| Część V | 5 | 25 300 |
| Część VI | 8 | 31 400 |
| Epilog | 2 | 5 600 |
| Razem | 41 | 176 000 |
Ktoś, kto czyta po rosyjsku i od czasu do czasu zagląda do przekładu, robi zwykle 40–80 słów na minutę. Przy 60 słowach na minutę cała powieść zajmie około 50 godzin, czyli przy pół godzinie dziennie nieco ponad trzy miesiące. Wolniej też jest dobrze. Rozdział ma zwykle 3000–5000 słów, więc jeden rozdział co dwa, trzy dni to równe tempo.
Imiona i zdrobnienia bohaterów
W grzecznej rozmowie Rosjanie używają imienia z imieniem odojcowskim (Родион Романович, „Rodion, syn Romana”), a w rodzinie i wśród przyjaciół zdrobnień. Ta sama osoba potrafi pojawić się na jednej stronie pod trzema albo czterema imionami. Polskie tłumaczenia zwykle zostawiają te formy, więc to nie nowość, ale w oryginale jest ich jeszcze więcej. Trzymaj tę listę pod ręką.
| Postać | Pełne imię po rosyjsku | Inne formy | Kto to |
|---|---|---|---|
| Raskolnikow | Родион Романович Раскольников | Родя (Rodia), Родька (Rodka), Родион Романыч | Były student, 23 lata, morderca |
| Sonia | Софья Семеновна Мармеладова | Соня, Сонечка (Sonieczka) | Córka Marmieładowa |
| Dunia | Авдотья Романовна Раскольникова | Дуня, Дунечка (Dunieczka) | Siostra Raskolnikowa |
| Matka | Пульхерия Александровна Раскольникова | маменька, мамаша | Wdowa z prowincji |
| Razumichin | Дмитрий Прокофьич Разумихин | Вразумихин (jego żart) | Wierny przyjaciel |
| Porfiry | Порфирий Петрович | Sędzia śledczy | |
| Swidrygajłow | Аркадий Иванович Свидригайлов | Były pracodawca Duni | |
| Marmieładow | Семен Захарович Мармеладов | Pijący były urzędnik, ojciec Soni | |
| Katarzyna Iwanowna | Катерина Ивановна Мармеладова | Żona Marmieładowa, macocha Soni | |
| Łużyn | Петр Петрович Лужин | Narzeczony Duni, adwokat dorobkiewicz | |
| Alona Iwanowna | Алена Ивановна | старуха, старушонка, процентщица | Stara lichwiarka |
| Lizawieta | Лизавета Ивановна | Młodsza siostra lichwiarki | |
| Nastazja | Настасья | Настасьюшка | Służąca gospodyni |
| Ilja Pietrowicz | Илья Петрович | Порох („Proch”) | Porywczy oficer policji |
Trzy rady dotyczące imion:
- Rodia to rodzina, Rodka to kumpel. Matka i siostra mówią Родя. Razumichin wykrzykuje Родька, szorstko i serdecznie. Porfiry mówi Родион Романыч, potoczną formą odojcowskiego.
- Patrz na końcówki. Imiona odmieniają się jak każdy rzeczownik: Соня, Сони, Соне, Соню, Соней. Rosyjski ma o jeden przypadek mniej niż polski, bo nie ma wołacza, więc Rosjanin woła po prostu Соня!, a my „Soniu!”.
- Niektóre nazwiska coś znaczą. Раскол to „rozłam”. Разумихин pochodzi od разум, czyli „rozum”. Лужин kojarzy się z лужа, „kałuża”. A мармелад to galaretki owocowe, a nie nasza marmolada.
Petersburg
Akcja toczy się w najbiedniejszej części centrum Petersburga, wokół placu Siennego, w duszny, upalny lipiec. Pierwsze zdanie od razu ustawia scenę:
В начале июля, в чрезвычайно жаркое время, под вечер, один молодой человек вышел из своей каморки, которую нанимал от жильцов в С — м переулке, на улицу и медленно, как бы в нерешимости, отправился к К — ну мосту.
Na początku lipca, w czas ogromnych upałów, pod wieczór, pewien młody człowiek wyszedł ze swojej klitki, którą wynajmował od lokatorów w zaułku S., na ulicę i powoli, jakby niezdecydowany, ruszył w stronę mostu K.
Dostojewski chowa prawdziwe nazwy (zaułek Stolarny, most Kokuszkin) za inicjałami i myślnikami, jak to było wtedy w zwyczaju. Oto słowa związane z miejscem akcji, które spotkasz wiele razy.
| Po rosyjsku | Znaczenie | Uwagi |
|---|---|---|
| Сенная (площадь) | plac Sienny | Serce powieści |
| канава | kanał | Dosłownie „rów”, petersburskie określenie Kanału Katarzyny |
| Нева | Newa | Rzeka miasta |
| мост | most | Raskolnikow przechodzi przez wiele z nich |
| переулок | zaułek, boczna uliczka | |
| каморка | klitka, komórka | Pokój Raskolnikowa, matce przypomina trumnę |
| квартира | mieszkanie | Uwaga: to nie „kwatera” w naszym sensie |
| лестница | klatka schodowa, schody | Ciemne schody są ważne dla fabuły |
| дворник | stróż | Każda kamienica ma swojego, a stróże wszystko widzą |
| хозяйка | gospodyni | Raskolnikow zalega z czynszem |
| распивочная | szynk, knajpa | Tu poznaje Marmieładowa |
| трактир | karczma, traktiernia | |
| контора | (policyjne) biuro | Tu zostaje wezwany w części II |
| жара, духота | upał, duchota | Pogoda jest tu prawie bohaterem |
Słowa, które ciągle wracają
Niektóre słowa pojawiają się tak często, że nauczenie się ich na początku od razu się opłaca.
- вдруг (nagle): około 560 razy w powieści. Bohaterowie Dostojewskiego wszystko robią вдруг.
- совершенно (zupełnie) i чрезвычайно (niezwykle): jego ulubione wzmacniacze.
- будто, как бы (jakby): narrator rzadko jest czegoś pewien.
- бред, лихорадка (majaczenie, gorączka): Raskolnikow choruje przez dużą część książki.
- топор (siekiera; to zwykłe słowo, bez groźnego brzmienia naszego „topora”), заклад (zastaw), закладывать (zastawiać).
- преступление (przestępstwo, zbrodnia), наказание (kara), убийца (zabójca), убить (zabić).
- страдание (cierpienie), тоска (tęsknota, przygnębienie): emocjonalne słownictwo książki.
- дескать (niby, jakoby): sygnalizuje cudze słowa.
- -с na końcu słowa, jak w да-с, убили-с: grzecznościowa partykuła od сударь („panie”). Porfiry używa jej bez przerwy.
Plan lektury część po części
Uwaga, spoilery: ta sekcja opisuje, co dzieje się w każdej części, łącznie z zakończeniem.
Część I (7 rozdziałów). Próbna wizyta u lichwiarki, spotkanie z Marmieładowem, długi list od matki, sen o koniu i zbrodnia. Najbardziej wciągająca część. Rozdział 3 to głównie list matki, dobra odmiana: jasny, codzienny język.
Część II (7 rozdziałów). Najdłuższa. Raskolnikow ukrywa łup, wpada w gorączkę, poznaje Łużyna i patrzy, jak Marmieładow umiera na ulicy. Dużo dialogów i słownictwa z komisariatu. Nie zrażaj się: pod koniec tempo rośnie.
Część III (6 rozdziałów). Matka i siostra przyjeżdżają do miasta, Razumichin zakochuje się w Duni. W rozdziale 5 pierwsze spotkanie z Porfirym i teoria „niezwykłego człowieka”. To najtrudniejszy rozdział książki, czytaj go powoli.
Część IV (6 rozdziałów). Pierwsza wizyta Swidrygajłowa, wieczór z Łużynem, odwiedziny u Soni i czytanie o Łazarzu, potem druga runda z Porfirym. Dobra część do ponownej lektury.
Część V (5 rozdziałów). Najkrótsza, a sceny największe: skandal Łużyna na stypie, wyznanie przed Sonią i śmierć Katarzyny Iwanowny.
Część VI (8 rozdziałów). Ostatnia rozmowa z Porfirym, noc Swidrygajłowa i jego spotkanie z Dunią, droga na komisariat. Rozdziały są krótsze, co pomaga po długiej książce.
Epilog (2 rozdziały). Syberia. Tylko 5600 słów, czyta się szybko. Zostaw go na dzień, w którym skończysz go za jednym posiedzeniem.
Przeczytaj po rosyjsku
Pierwsze strony Zbrodni i kary przeczytasz za darmo na naszej stronie, z tłumaczeniem pod każdą linijką. Żeby lepiej poznać bohatera przed lekturą, zajrzyj do naszej analizy postaci Raskolnikowa, a cytaty ze Zbrodni i kary dadzą ci 14 słynnych zdań z objaśnieniami gramatycznymi. Jeśli jeszcze się wahasz, od czego zacząć, porównanie Tołstoj czy Dostojewski pomoże wybrać.
Z uporządkowanymi imionami i opanowanymi kluczowymi słowami Zbrodnia i kara to jedna z najbardziej satysfakcjonujących książek, jakie można przeczytać po rosyjsku. Nasza aplikacja Learn Russian ma Zbrodnię i karę w całości, z tłumaczeniem pod każdą linijką, a do tego słownictwo i gramatykę, które cię tam doprowadzą. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.