Raskolnikov Karakter Analizi: Kimdir ve Neden Öldürür?

Rodion Romanoviç Raskolnikov, Petersburg'da yaşayan 23 yaşında bir eski hukuk öğrencisi. Yaşlı bir tefeci kadını baltayla öldürüyor; biraz parası için, biraz da kendisi hakkındaki bir kuramı sınamak için. Ama Suç ve Ceza (1866) cinayetin kendisinden çok, cinayetin ondan sonra Raskolnikov'a ne yaptığını anlatan bir roman.

Kibirli, yoksul, cömert, soğuk, ateşli ve şefkatli. Çoğu zaman bunların hepsi aynı bölümde. Dostoyevski ona bunu anlatan bir soyadı da veriyor: раскол "bölünme, ayrılık" demek, раскольник ise Rus Ortodoks Kilisesi'nden kopan dinî muhaliflere verilen ad. Raskolnikov, ikiye bölünmüş bir adam.

Bu yazıdaki Rusça alıntılar uygulamamızdaki metinden, Türkçeleri bizim. Romanın tamamını ele aldığımız için sonu da dahil olmak üzere olayları açık ediyoruz.

Raskolnikov kimdir?

Onu ilk kez temmuz sıcağında, kiraladığı daracık odadan çıkarken görüyoruz. Ev sahibesine borcu var, derslere gitmeyi bırakmış, doğru dürüst yemek yemiyor. Dostoyevski görünüşünü tek bir cümleyle, neredeyse laf arasında veriyor:

Кстати, он был замечательно хорош собою, с прекрасными темными глазами, темно-рус, ростом выше среднего, тонок и строен.

Bu arada, son derece yakışıklı bir gençti: güzel koyu renk gözleri, koyu kumral saçları vardı, ortadan uzun boylu, ince ve biçimliydi.

Bu ayrıntı önemli. Raskolnikov sokaktan çıkmış bir canavar değil. Önünde geleceği olan, yetenekli bir genç. Etrafındakileri asıl sarsan da bu.

Rusça öğrenenler için: хорош собою "yakışıklı, güzel" anlamına gelen kalıp bir ifade. Собою, собой kelimesinin eski biçimi ve araç halinde; Türkçedeki "-le" ekine yakın bir hal. Bu kalıbı başka 19. yüzyıl romanlarında da göreceksiniz.

"Olağanüstü insan" kuramı

Raskolnikov cinayetten aylar önce «О преступлении» ("Suç Üzerine") adlı bir makale yazmış. Makale, onun haberi olmadan bir dergide yayımlanmış. Sorgu yargıcı Porfiriy Petroviç makaleyi okumuş ve üçüncü bölümde genç adama, arkadaşlarının önünde, fikrini anlattırıyor:

Она именно состоит в том, что люди, по закону природы, разделяются вообще на два разряда: на низший (обыкновенных), то есть, так сказать, на материал, служащий единственно для зарождения себе подобных, и собственно на людей, то есть имеющих дар или талант сказать в среде своей новое слово.

Mesele tam da şu: insanlar doğanın yasası gereği genel olarak iki sınıfa ayrılır. Biri alt sınıf, yani sıradanlar; deyim yerindeyse yalnızca kendi benzerlerini üretmeye yarayan bir malzeme. Öteki de asıl insanlar, yani çevrelerinde yeni bir söz söyleme yeteneğine sahip olanlar.

Ona göre "olağanüstü" azınlık, yeni fikirleri gerektiriyorsa yasayı, hatta kanı çiğneyip geçme hakkına sahip. Örnek olarak Likurgos'u, Solon'u, Hz. Muhammed'i ve Napolyon'u sayıyor. Sıradan insanlara düşen ise itaat etmek. Romanın bütün sorusu da bu: Raskolnikov hangisi?

Kitabın Rusça adı bu fikri zaten içinde taşıyor. Преступление (suç) kelimesi преступить, yani "çiğneyip geçmek, aşmak" fiilinden geliyor; переступить ile aynı kökten. Raskolnikov sürekli bir çizgiyi aşmayı düşünüyor ve bu kelime metinde tekrar tekrar karşımıza çıkıyor.

Rusça öğrenenler için: разделяются на два разряда "iki sınıfa ayrılırlar" demek. Bir bütünü parçalara ayırırken на ve belirtme hali kullanılıyor. Служащий ve имеющих ise şimdiki zaman etken sıfat-fiilleri, edebî Rusçanın çok sevdiği "-щий" biçimi. Türkçedeki "yarayan", "sahip olan" gibi "-an/-en" sıfat-fiillerine benziyorlar, tek farkla: Rusçada bunlar da isim gibi hal ve cinsiyet ekleri alıyor. Sıfat-fiiller ve zarf-fiiller sayfamız konuyu anlatıyor.

At rüyası

Cinayetten önceki gece Raskolnikov çalıların arasında uyuyakalıyor ve rüyasında yeniden küçük bir çocuk oluyor. Babasıyla bir meyhanenin önünden geçiyor. Mikolka adında sarhoş bir köylü, arabasına arkadaşlarını dolduruyor ve dörtnala koşsun diye yaşlı, sıska kısrağını kamçılıyor. Kalabalık da ona katılıyor. At dövülerek öldürülüyor, çocuk da ona koşuyor:

С криком пробивается он сквозь толпу к савраске, обхватывает ее мертвую, окровавленную морду и целует ее, целует ее в глаза, в губы...

Bağırarak kalabalığı yarıp kısrağa ulaşıyor, onun ölü, kanlı başını kucaklıyor ve öpüyor; gözlerinden, dudaklarından öpüyor...

Rüya, kuramın susturmaya çalıştığı yanını gösteriyor: bir canlının acı çekmesine dayanamayan bir çocuk. Raskolnikov dehşet içinde uyanıyor ve gerçekten baltayı eline alıp almayacağını kendine soruyor. Ertesi gün alıyor.

Burada sessiz bir yankı da var. Mikolka, Nikolay adının halk ağzındaki biçimi. Nikolay ise daha sonra işlemediği cinayeti üstlenen boyacının adı.

Rusça öğrenenler için: rüya şimdiki zamanla anlatılıyor (пробивается, обхватывает, целует). Bu hem sahneyi canlı kılıyor hem de çevresindeki anlatıdan daha kolay okunmasını sağlıyor. Türkçede de geçmişi anlatırken "kalabalığı yarıp geçiyor" demek aynı etkiyi yaratır. Савраска, açık kahverengi bir ata verilen sevimli bir ad.

İki karakterli bir adam

Arkadaşı Razumihin, Raskolnikov'u annesine ve kız kardeşine herkesten iyi anlatıyor:

...точно в нем два противоположные характера поочередно сменяются.

...sanki içinde iki zıt karakter sırayla yer değiştiriyor.

Bu, kitabın her yerinde doğru. Raskolnikov son parasını cenaze için Marmeladov ailesine veriyor, sonra kız kardeşinin nişanlısına hakaret ediyor. Bulvarda bir kızı peşindeki adamdan kurtarıyor, sonra neden uğraştığını kendine soruyor. Sonsözde öğreniyoruz ki öğrenciyken hasta bir sınıf arkadaşına altı ay bakmış, bir keresinde de yanan bir evden iki çocuk çıkarmış.

Cinayet onu özgürleştirmiyor. Hasta ediyor, ateşler içinde bırakıyor, her şeyden şüphelenir hale getiriyor. Birkaç gün içinde "olağanüstü insan" kendine bit demeye başlıyor.

Çevresindeki insanlar

Önemli karakterlerin her biri Raskolnikov'u başka bir yöne çekiyor.

Sonya (Sofya Semyonovna Marmeladova). Sarhoş memur Marmeladov'un kızı. Üvey annesinin çocuklarını doyurmak için bedenini satıyor. O da bir çizgiyi aşmış, ama kendisi için değil, başkaları için. Raskolnikov suçunu ilk ona itiraf etmeyi seçiyor. Sonya ona ölümden dirilen Lazarus'un hikayesini okuyor ve gidip dört yol ağzında itiraf etmesini söylüyor.

Razumihin. Üniversiteden arkadaşı. Gürültücü, neşeli, yoksul ve sonuna kadar sadık. Adı разум, yani "akıl" kelimesinden geliyor ve kitabın aklı başında merkezi o. Raskolnikov'a ateşli günlerinde bakıyor, sonunda da kız kardeşiyle evleniyor.

Dunya (Avdotya Romanovna). Kız kardeşi, en az onun kadar gururlu. Ağabeyine yardım edebilmek için iş adamı Lujin'le evlenmeyi kabul ediyor. Raskolnikov bunun Sonya'nınkine yakın bir fedakârlık olduğunu görüyor ve kabul etmiyor.

Porfiriy Petroviç. Raskolnikov hazır olana kadar onu tutuklamayan sorgu yargıcı. Üç konuşmaları kedi fare oyununa dönüşüyor. Porfiriy'nin elinde kanıt yok, yalnızca psikoloji var. Raskolnikov'un kendi ayağıyla gelmesini istiyor.

Svidrigaylov. Dunya'nın eski işvereni, karanlık geçmişi olan zengin bir adam. Aileyi Petersburg'a kadar izliyor ve Raskolnikov'a birden fazla kez birbirlerine benzediklerini söylüyor:

Ну, не правду я сказал, что мы одного поля ягоды?

Eee, doğru söylememiş miyim, aynı tarlanın meyveleriyiz diye?

Rusçadaki deyim kelimesi kelimesine "aynı tarlanın yemişleri"; Türkçede biz "aynı kumaştan" ya da "aynı hamurdan" deriz. Svidrigaylov, kuram kazansaydı Raskolnikov'un dönüşeceği adam: bütün çizgileri aşmış ve geriye can sıkıntısından başka bir şey hissetmeyen biri. Kahramana çıkmaz bir sokağı gösteriyor.

"Titreyen bir yaratık mıyım, yoksa hakkım var mı?"

Romanın en ünlü cümlesi beşinci bölümde, Raskolnikov sonunda Sonya'ya neden öldürdüğünü anlatırken geliyor. Arka arkaya gerekçeler sayıyor: annesine para, bir kariyer, Napolyon. Sonra hepsini bir kenara bırakıyor:

Тварь ли я дрожащая или право имею...

Titreyen bir yaratık mıyım, yoksa hakkım var mı...

İki tür insandan hangisi olduğunu öğrenmek için öldürmüş. Sonya'ya verdiği cevap da şu: olağanüstü olanlardan değil. Gerçek bir Napolyon, geceleri uyumayıp bunu kendine sormazdı.

Rusça öğrenenler için: ли, Türkçedeki soru eki "mi"ye şaşırtıcı derecede benziyor. Cümleyi evet/hayır sorusuna çeviriyor ve tıpkı "mi" gibi, sorulan kelimenin hemen arkasına geliyor; burada тварь. Дрожащая, дрожать (titremek) fiilinin şimdiki zaman etken sıfat-fiili, yani tam olarak Türkçedeki "titreyen". Konuşan bir erkek olsa da dişil тварь ismine uyduğu için dişil ekli. Право иметь "hakkı olmak" demek. Günlük Rusçada bunu Имею ли я право? diye sorardınız.

Önce suç, sonra ceza

Başlıktaki ceza Sibirya değil. Cinayetle itiraf arasındaki o haftalar: Raskolnikov'un yiyemediği, uyuyamadığı, kendisini sevenlere katlanamadığı günler. Altıncı bölümde, Svidrigaylov'un intiharından sonra karakola yürüyor ve itiraf ediyor.

Sekiz yıl kürek cezasına çarptırılıyor, Sonya da peşinden Sibirya'ya gidiyor. Raskolnikov uzun süre pişmanlık duymuyor; yalnızca başaramadığına üzülüyor. Değişim son sayfalarda, kendini birden Sonya'nın ayaklarına kapanmış bulduğunda geliyor. Dostoyevski kitabı bir cevapla değil, yeni bir hayatın başlangıcıyla bitiriyor.

Rusçasından okuyun

Raskolnikov'un iç hesaplaşmaları uzun ve kaygan, ama konuşmaları çoğu zaman anlatıdan daha kolay. Çevresindeki insanlar da açık, canlı bir Rusçayla konuşuyor. Suç ve Ceza'nın ilk sayfalarını sitemizde, her satırın altında Türkçe çevirisiyle ücretsiz okuyabilirsiniz. Karakterlerin bütün adları ve bölüm bölüm bir okuma planı için Suç ve Ceza'yı Rusça okuma rehberimize, en ünlü cümleleri için de Suç ve Ceza alıntıları yazımıza bakın.

Raskolnikov'u anlamanın en iyi yolu, onun kendi diliyle kendisiyle tartışmasını dinlemek. Learn Russian uygulamamızda Suç ve Ceza her satırının altında çevirisiyle tam metin olarak var; oraya ulaşmanız için gereken kelime ve dil bilgisi de. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.