Suç ve Ceza'dan 14 Alıntı, Rusça Asılları ve Türkçeleriyle

Dostoyevski'nin Suç ve Ceza'sından (1866) en ünlü ve en çarpıcı 14 cümleyi Rusça asıllarıyla ve kendi Türkçe çevirimizle bir araya getirdik. Her alıntının yanında romanda nerede geçtiğini ve o cümleden öğrenmeye değer bir kelimeyi ya da dil bilgisi kuralını bulacaksınız.

Bütün alıntılar Learn Russian uygulamamızdaki Rusça tam metinden alındı. Bazıları "..." ile kısaltıldı, ama hiçbir kelime değiştirilmedi. Alıntıları temalara göre grupladık ve kolayca bulabilmeniz için bölüm ve kısım numaralarını da yazdık.

Uyarı: alıntılar romanın tamamından, itiraf sahnesi ve sonsöz de dahil. Okumadıysanız olayların bir kısmını öğreneceksiniz.

Yoksulluk ve Marmeladovlar

1. Yoksulluk ayıp değildir (1. Bölüm, 2. Kısım)

Милостивый государь, — начал он почти с торжественностию, — бедность не порок, это истина.

"Muhterem efendim," diye başladı neredeyse törensel bir edayla, "yoksulluk ayıp değildir, bu bir gerçek."

Sarhoş memur Marmeladov meyhanede Raskolnikov'a içini dökmeye bir Rus atasözüyle başlıyor; Türkçedeki "fakirlik ayıp değil" sözünün tam karşılığı. Sonra atasözünü eğip büküyor: yoksulluk ayıp değildir ama dilencilik ayıptır, diyor.

Öğrenin: порок "kusur, ahlaki kusur" demek. Cümlede "dir" karşılığı bir fiil olmadığına dikkat edin. Rusça şimdiki zamanda "olmak" fiilini düşürüyor, бедность не порок tek başına tam bir cümle. Türkçede de "Yoksulluk ayıp değil" demek yeter, yani bu kural size hiç yabancı gelmeyecek.

2. Gidecek bir yer (1. Bölüm, 2. Kısım)

Ведь надобно же, чтобы всякому человеку хоть куда-нибудь можно было пойти.

Her insanın hiç değilse gidebileceği bir yer olmalı, değil mi?

Yine Marmeladov. Alamayacağınızı bildiğiniz bir borcu, sırf başka gidecek kimse olmadığı için istemeye gitmekten söz ediyor. Raskolnikov'un da çok geçmeden gidecek yeri kalmayacak.

Öğrenin: всякому человеку yönelme halinde, çünkü Rusçada "birine bir şey mümkün" derken kişi yönelme haline giriyor: мне можно, ему можно. Türkçedeki "bana izin var, ona yasak" yapısına çok yakın.

3. İnsan her şeye alışır (1. Bölüm, 2. Kısım)

Поплакали, и привыкли. Ко всему-то подлец-человек привыкает!

Biraz ağladılar, sonra alıştılar. Alçak insanoğlu her şeye alışır!

Raskolnikov eve dönerken, Sonya'nın sokakta kazandığı parayla geçinen Marmeladov ailesini düşünüyor. Kitabın en çok alıntılanan cümlelerinden biri.

Öğrenin: привыкать к + yönelme hali, "bir şeye alışmak": привыкнуть к городу, şehre alışmak. Türkçede de "şehre" diyoruz, hal aynı. Всему'dan sonraki -то cümleye acı bir vurgu katıyor.

Kuram

4. "Ben bir ilke öldürdüm" (3. Bölüm, 6. Kısım)

Старуха была только болезнь... я переступить поскорее хотел... я не человека убил, я принцип убил!

Kocakarı yalnızca bir hastalıktı... Ben bir an önce çizgiyi aşmak istiyordum... Ben bir insan öldürmedim, bir ilke öldürdüm!

Odasında, ateşler içinde yalnız başına kalan Raskolnikov, cinayetin bir insanla değil bir fikirle ilgili olduğuna kendini inandırmaya çalışıyor.

Öğrenin: переступить "çiğneyip geçmek, aşmak" demek ve kitabın adındaki преступление (suç) kelimesiyle aynı kökten. İki nesneye bakın: человек canlı olduğu için belirtme hali человека, cansız принцип ise değişmiyor. Türkçede belirtme ekini belirlilik belirler ("bir insan öldürmek" ama "o insanı öldürmek"); Rusçada ise ismin canlı olup olmadığına bakılır. Ayrıntılar belirtme hali sayfamızda.

5. Acı ve ızdırap (3. Bölüm, 5. Kısım)

Страдание и боль всегда обязательны для широкого сознания и глубокого сердца.

Geniş bir bilinç ve derin bir yürek için acı ve ızdırap her zaman kaçınılmazdır.

Raskolnikov bunu Porfiriy'ye, "olağanüstü insan" makalesini savunurken söylüyor. Olağanüstü insan, kurbanına acırsa acı çeker, diyor.

Öğrenin: обязательны, обязательный ("zorunlu") sıfatının kısa biçimi. Kısa sıfatlar özneden sonra, yüklem olarak çok kullanılır. Türkçedeki "-dır" ekinin işini görürler.

6. "Ben yalnızca bir bit öldürdüm" (5. Bölüm, 4. Kısım)

— Я ведь только вошь убил, Соня, бесполезную, гадкую, зловредную.

— Это человек-то вошь!

"Ben yalnızca bir bit öldürdüm Sonya, işe yaramaz, iğrenç, zararlı bir bit."

"İnsan mı bit!"

Raskolnikov gerekçesini Sonya'nın üzerinde deniyor, Sonya da onu birkaç kelimeyle çürütüyor. Az sonra Raskolnikov buna kendisinin de inanmadığını itiraf ediyor.

Öğrenin: вошь (bit) yumuşatma işaretiyle biten dişil bir isim. Bu yüzden sıfatlar dişil belirtme hali eki alıyor: бесполезную, гадкую. Kelimenin sonu cinsiyeti her zaman ele vermiyor, bu tür isimleri cinsiyetleriyle birlikte ezberlemek gerekiyor.

7. Titreyen yaratık (5. Bölüm, 4. Kısım)

Тварь ли я дрожащая или право имею...

Titreyen bir yaratık mıyım, yoksa hakkım var mı...

Romanın en ünlü cümlesi. Raskolnikov sonunda Sonya'ya asıl nedeni söylüyor: ne tür bir insan olduğunu öğrenmek için öldürmüş. Raskolnikov karakter analizimiz bu cümleyi ayrıntılı ele alıyor.

Öğrenin: ли evet/hayır sorusu kuruyor ve sorulan kelimenin hemen arkasına geliyor, tıpkı Türkçedeki "mi" gibi. Дрожащая, дрожать (titremek) fiilinden şimdiki zaman etken sıfat-fiil, yani "titreyen".

Vicdan ve itiraf

8. "Kendimi öldürdüm" (5. Bölüm, 4. Kısım)

Разве я старушонку убил? Я себя убил, а не старушонку!

Ben o kocakarıyı mı öldürdüm? Ben kocakarıyı değil, kendimi öldürdüm!

Aynı sahne, birkaç sayfa sonra. Bütün bahanelerinden vazgeçmiş ve geriye yalnızca bu kalmış: cinayet katili yok etti.

Öğrenin: старушонка, старуха (yaşlı kadın) kelimesine aşağılayıcı -онк- eki gelmiş hali. Türkçedeki "kocakarı" tam bu tonu veriyor. Rusçada küçültme ve sevgi ekleri çok zengin; bir kelimeyi sevimli, küçük ya da hor gören bir hale sokabilirler.

9. İnsanlığın bütün acısı önünde (4. Bölüm, 4. Kısım)

Я не тебе поклонился, я всему страданию человеческому поклонился.

Ben senin önünde eğilmedim, insanlığın bütün acısı önünde eğildim.

Sonya'nın odasına ilk gittiğinde Raskolnikov birden yere kapanıp ayağını öpüyor. Sonya onun delirdiğini sanıyor. Bu cümle, onun açıklaması.

Öğrenin: поклониться yönelme hali istiyor: поклониться тебе, sana eğilmek. Не'yi тебе'nin önüne koymak, olumsuzluğun fiile değil o kelimeye ait olduğunu gösteriyor: eğildim, ama senin önünde değil.

10. "Dört yol ağzına git" (5. Bölüm, 4. Kısım)

Поди сейчас, сию же минуту, стань на перекрестке, поклонись, поцелуй сначала землю, которую ты осквернил, а потом поклонись всему свету, на все четыре стороны, и скажи всем, вслух: «Я убил!»

Git hemen, şu dakika, dört yol ağzında dur, eğil, önce kirlettiğin toprağı öp, sonra bütün dünyanın önünde, dört bir yana eğil ve herkese yüksek sesle söyle: "Ben öldürdüm!"

Sonya'nın itirafa verdiği cevap. Altıncı bölümde Raskolnikov Saman Pazarı'na gidip gerçekten diz çöküyor ve toprağı öpüyor, ama o sözleri orada söylemeye gücü yetmiyor.

Öğrenin: art arda bir dizi bitmiş görünüşlü emir kipi: поди, стань, поклонись, поцелуй, скажи. Поди, пойти fiilinin konuşma diline ait emir biçimi. Bkz. fiil görünüşü.

11. "Siz öldürdünüz" (6. Bölüm, 2. Kısım)

— да вы убили, Родион Романыч! Вы и убили-с...

"Siz öldürdünüz ya, Rodion Romanıç! Siz öldürdünüz efendim..."

Son görüşmelerinde Raskolnikov, Porfiriy'ye katil itiraf eden boyacı değilse kim olduğunu soruyor. Porfiriy neredeyse fısıldayarak cevap veriyor.

Öğrenin: убили-с'teki -с bir nezaket eki, сударь (efendim) kelimesinin aşınmış hali. Porfiriy bunu sürekli kullanıyor, hem kibar olmak hem de alay etmek için. Türkçedeki "efendim"in o hem saygılı hem iğneleyici tonunu düşünün. Романыч, Романович'in konuşma dilindeki biçimi.

Svidrigaylov ve Razumihin

12. Kendi bildiğin gibi yalan söyle (3. Bölüm, 1. Kısım)

Ты мне ври, да ври по-своему, и я тебя тогда поцелую. Соврать по-своему — ведь это почти лучше, чем правда по одному по-чужому...

Bana yalan söyle, ama kendi bildiğin gibi söyle, ben de seni öpeyim. Kendi bildiğin gibi yalan söylemek, başkasının ağzıyla doğruyu söylemekten neredeyse daha iyidir...

Biraz çakırkeyif Razumihin, en sevimli haliyle. Dayanamadığı şey, yalnızca başkalarının fikirlerini tekrarlayan insanlar. Ona göre insan, kendi yolunda yanıla yanıla doğruya ulaşır.

Öğrenin: по-своему (kendi bildiği gibi) ve по-чужому (başkası gibi), по- + sıfat kalıbını izliyor; по-русски (Rusça, Rus usulü) gibi. Türkçedeki "-ce" ekinin işini görüyor: по-турецки, Türkçe ya da Türk usulü.

13. Örümcekli sonsuzluk (4. Bölüm, 1. Kısım)

И вдруг, вместо всего этого, представьте себе, будет там одна комнатка, эдак вроде деревенской бани, закоптелая, а по всем углам пауки, и вот и вся вечность.

Ya birden, bütün bunların yerine, düşünün, orada köy hamamına benzer, isten kararmış küçücük bir oda varsa, her köşesinde örümcekler, işte bütün sonsuzluk buysa?

Svidrigaylov, Raskolnikov'a ilk ziyaretinde öteki dünyayı nasıl hayal ettiğini anlatıyor. Dostoyevski'nin en ürpertici cümlelerinden biri.

Öğrenin: по всем углам, "bütün köşelerde": birçok yere yayılmış bir şeyi anlatırken по + yönelme hali çoğul. Комнатка, комната'nın küçültülmüş hali, Türkçedeki "odacık" gibi.

14. "Amerika'ya gitti" (6. Bölüm, 6. Kısım)

...коли тебя станут спрашивать, так и отвечай, что поехал, дескать, в Америку.

...sana soran olursa, Amerika'ya gitti dersin.

Svidrigaylov'un son sözleri. Şafak vakti bir bekçiye söylüyor ve hemen ardından kendini vuruyor. O gece Sonya'ya da Amerika'ya gidebileceğini söylemişti. Burada bu söz ölüm demek.

Öğrenin: bir yere gitmek için поехать в + belirtme hali; hareket fiilleri konusunun bir parçası. Türkçede yönelme haliyle "Amerika'ya" dediğimiz yerde Rusça belirtme hali kullanıyor; bu, Türkçe konuşanların sık yaptığı bir hata. Дескать ise "güya, diyormuş ki" anlamında, aktarılan sözü işaretliyor.

Ve son söz

Их воскресила любовь, сердце одного заключало бесконечные источники жизни для сердца другого.

Onları sevgi diriltmişti: birinin yüreği, ötekinin yüreği için tükenmez hayat kaynakları taşıyordu.

Sibirya'da, sonsözden. Raskolnikov ve Sonya sonunda birbirlerini anlıyor. Cümle, Sonya'nın dördüncü bölümde ona okuduğu Lazarus hikayesini yankılıyor.

Öğrenin: kelime sırasına bakın. Nesne olan их (onları) başta, özne olan любовь (sevgi) ise sonda. Rusça yeni ve önemli bilgiyi sona koyuyor, kimin ne yaptığını da hal ekleri gösteriyor. Türkçede de sıra esnektir; "Onları sevgi diriltti" dediğimizde vurgu yine sevgiye düşer.

Rusçasından okuyun

Bu cümlelerin hepsi uygulamamızdaki Suç ve Ceza tam metninden. Kitabın ilk sayfalarını sitemizde, her satırın altında Türkçe çevirisiyle ücretsiz okuyabilirsiniz. Karakterlerin adları ve bir okuma planı için Suç ve Ceza'yı Rusça okuma rehberimize bakın.

Bu cümleler, hikayenin ortasında Rusça karşınıza çıktığında çok daha sert vuruyor. Learn Russian uygulamamızda Suç ve Ceza her satırının altında çevirisiyle tam metin olarak var; oraya ulaşmanız için gereken kelime ve dil bilgisi de. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.