Fransa himni Marselyeza: sözləri, tərcüməsi və tarixi

Fransa himni Marselyezanın sözləri və tərcüməsi: Ruje de Lilin 1792-ci il nəğməsi, oxunan bənd və nəqarət sətir-sətir, himnin tarixi.

Fransız dili · · 6 dəq oxu

Learn FrenchSözlərin tələffüzü, testlər və kitablar bir pulsuz tətbiqdəPulsuz yükləyin

Fransanın milli himni La Marseillaise, bizdə deyildiyi kimi "Marselyeza"dır. Himn Allons enfants de la Patrie, yəni "İrəli, Vətənin övladları" sözləri ilə başlayır. Həm sözləri, həm də musiqisi gənc hərbi mühəndis Klod-Jozef Ruje de Lilindir (Claude-Joseph Rouget de Lisle). O, nəğməni 1792-ci ilin aprelində Strasburqda Chant de guerre pour l'Armée du Rhin, "Reyn ordusunun döyüş nəğməsi" adı ilə yazıb. 14 iyul 1795-ci ildə nəğmə milli nəğmə elan olundu, 1958-ci il Konstitusiyasının 2-ci maddəsi isə bunu açıq şəkildə təsbit edir: L'hymne national est « La Marseillaise ». Rəsmi mərasimlərdə fransızlar birinci bəndi və nəqarəti oxuyur.

Himnin sözləri və Azərbaycan dilində mənası

Aşağıdakı mətn Fransa prezidentinin iqamətgahı olan Yelisey sarayının dərc etdiyi mətndir. (bis) ilə işarələnən sətir iki dəfə oxunur, nəqarət isə hər bənddən sonra təkrarlanır.

Birinci bənd

Fransızca Mənası
Allons enfants de la Patrie, İrəli, Vətənin övladları,
Le jour de gloire est arrivé ! şan-şöhrət günü gəlib çatdı!
Contre nous de la tyrannie, Bizə qarşı istibdadın
L'étendard sanglant est levé, (bis) qanlı bayrağı qaldırılıb.
Entendez-vous dans les campagnes Eşidirsinizmi, çöllərdə, kəndlərdə
Mugir ces féroces soldats ? o qəddar əsgərlərin nərildədiyini?
Ils viennent jusque dans vos bras Onlar lap qucağınıza qədər gəlir
Égorger vos fils, vos compagnes ! oğullarınızı, həyat yoldaşlarınızı boğazlamağa!

Nəqarət

Fransızca Mənası
Aux armes, citoyens, Silaha, vətəndaşlar,
Formez vos bataillons, batalyonlarınızı qurun,
Marchons, marchons ! irəli, irəli!
Qu'un sang impur Qoy murdar bir qan
Abreuve nos sillons ! şırımlarımızı suvarsın!

Bütün nəğmə yeddi bənddən ibarətdir. İlk altısı Ruje de Lilindir. Uşaqların oxuduğu yeddinci bənd (Nous entrerons dans la carrière, "Biz də bu yola çıxacağıq") 1792-ci ildə əlavə olunub və müəllifi bu günə qədər məlum deyil. Fransızların çoxunun nəqarətdən sonra əzbər bildiyi sətir altıncı bənddədir: Liberté, Liberté chérie, "Azadlıq, əziz azadlıq". Rəsmi mərasimlərdə isə yalnız birinci bənd və nəqarət oxunur.

"Qu'un sang impur" nə deməkdir?

Nəqarətin son sətri öyrənənlərin çoxunu təəccübləndirir: burada "murdar qanın" fransız tarlalarının şırımlarını suvarması arzulanır. Bunu anlamaq üçün 1792-ci ilin aprelinə qayıtmaq lazımdır. Fransa təzəcə Avstriyaya müharibə elan etmişdi, inqilabın içində olan ölkəyə doğru xarici ordular irəliləyirdi. Birinci bənd onları təsvir edir: "lap qucağınıza qədər" gəlib oğulları və qadınları öldürən əsgərlər.

Nəğmədəki murdar qan həmin işğalçı əsgərlərin qanıdır. Bu sətir döyüş çağırışıdır: öz torpağımızda vuruşaq və tarlalarımızı bizim yox, düşmənin qanı suvarsın. Bu, bir gecədə, yürüşə hazırlaşan ordu üçün yazılmış döyüş nəğməsinin dilidir, Marselyeza da məhz belə nəğmə idi. Fransada bu sözlərin bu gün nə qədər sərt səsləndiyi barədə arabir mübahisə düşür, amma mətn olduğu kimi qalıb.

Himnin tarixi

Ruje de Lil 1760-cı ildə Yura bölgəsindəki Lon-le-Sonye şəhərində doğulub və ordunun mühəndis qoşunlarında kapitan idi. 1792-ci ilin yazında o, Reyn çayına və Avstriya cəbhəsinə yaxın olan Strasburqda xidmət edirdi.

Salonda ayaq üstə oxuyan Ruje de Lil və klavesin ətrafında onu dinləyənlər, rəsm əsəri
Ruje de Lil Marselyezanı ilk dəfə oxuyur: İzidor Pilsin 1849-cu ildə təsəvvür etdiyi kimi. Isidore Pils, 1849. İctimai mülkiyyət.

Fransa təzəcə Avstriya imperatoruna müharibə elan etmişdi. 1792-ci il aprelin 25-dən 26-na keçən gecə Strasburq meri Ditrixin evində Ruje de Lil "Reyn ordusunun döyüş nəğməsi"ni bəstələdi. Nəğmə əlyazma və çap nüsxələrində bütün Elzasa yayıldı, tezliklə Parisin nəşriyyatları da onu çap etməyə başladı.

Bugünkü adını nəğmə həmin yay aldı. Marseldən gələn könüllülər, fédérés adlananlar, nəğməni Parisə gətirdilər və 10 avqust 1792-ci ildə Tüilri sarayına hücumla başlayan üsyanda oxudular. Parislilər onu "marselliların nəğməsi" adlandırdılar və bu ad ona həmişəlik yapışdı. 14 iyul 1795-ci ildə nəğmə milli nəğmə elan olundu.

Sonrakı taleyi enişli-yoxuşlu oldu. Napoleon imperiyası da, bərpa olunan monarxiya da onu qadağan etdi. Nəğmə 1830-cu il inqilabı ilə geri qayıtdı; o vaxt Hektor Berlioz onun orkestr variantını yazıb Ruje de Lilə ithaf etdi. Üçüncü Respublika onu 1879-cu ildə milli himn etdi, 1887-ci ildə isə Hərbi Nazirlik rəsmi variantı təsdiqlədi, çünki müxtəlif orkestrlər onu müxtəlif cür çalırdı.

Ruje de Lil özü bir daha belə uğurlu əsər yazmadı və inqilabdan sonra unudulub getdi. Birinci Dünya müharibəsinin ortasında, 14 iyul 1915-ci ildə onun nəşi Parisdəki İnvalidlər evinə köçürüldü. 1946 və 1958-ci il konstitusiyalarının hər ikisi ikinci maddəsində Marselyezanı milli himn kimi təsbit edir.

Himndən öyrənməyə dəyər sözlər

Fransız dilini yeni öyrənən azərbaycanlının bir üstünlüyü var: bu himndəki bir neçə söz rus dili vasitəsilə bizə çoxdan tanışdır. Batalyon, tiran, forma sözlərini artıq bilirsiniz. Ancaq bəzi tanış görünən sözlər fransızcada başqa məna verir.

la patrie: vətən. Qadın cinsindədir, ona görə la patrie deyilir, halbuki latınca pater (ata) sözündən gəlir. Azərbaycan dilində cins yoxdur, fransızcada isə hər isimlə birlikdə artiklını da əzbərləmək lazımdır. Mourir pour la patrie, vətən uğrunda ölmək; patriote, vətənpərvər.

allons, marchons: gedək, addımlayaq. Bu, nous (biz) üçün əmr formasıdır: indiki zamanın formasını əvəzliksiz götürürsünüz. Bizdəki -aq, -ək şəkilçisinin işini görür. Allons-y ! (Gedək!) ifadəsini hər gün eşidəcəksiniz. Himndə allons sözü enfants ilə birləşir və allon-z-enfants kimi oxunur.

le jour de gloire est arrivé: şöhrət günü gəldi. Arriver felinin keçmiş zamanı avoir ilə yox, être ilə qurulur və feli sifət mübtəda ilə uzlaşır: la nuit est arrivée. Bu quruluş gündəlik danışıqda da işlənir: Le colis est arrivé (Bağlama gəldi).

l'étendard sanglant: qanlı bayraq. Sanglant sözü le sang (qan) sözündəndir. Bütün cümlənin söz sırasına baxın: Contre nous de la tyrannie / L'étendard sanglant est levé. Adi nəsrdə L'étendard sanglant de la tyrannie est levé contre nous deyərdiniz. De la tyrannie hissəsinin öz ismindən ayrılması köhnə şeir dilinə xasdır.

entendez-vous ?: eşidirsinizmi? Bu, inversiya ilə qurulan sualdır: əvvəl fel, sonra defislə əvəzlik. Bu gün danışıqda daha çox Vous entendez ? və ya Est-ce que vous entendez ? deyilir.

les campagnes: çöllər, kəndlər, şəhər kənarı. Azərbaycanlı üçün aldadıcı sözdür: biz kampaniya deyəndə seçki və ya reklam kampaniyasını düşünürük, fransızcada isə la campagne ilk növbədə kənd yeridir: J'habite à la campagne (Kənddə yaşayıram). Kampaniya mənası da var, amma ikinci planda qalır.

mugir: böyürmək, nərildəmək; mal-qaranın, küləyin, dənizin səsi. Əsgərlərin qışqırığına mugir demək onları vəhşi heyvana bənzədir. Qaydalı -ir felidir: ils mugissent.

égorger: boğazlamaq. La gorge (boğaz) sözündən düzəlib, eynən bizim boğaz və boğazlamaq kimi. J'ai mal à la gorge (Boğazım ağrıyır) eyni kökü çox daha sakit bir mənada işlədir.

vos compagnes: həyat yoldaşlarınız. Une compagne sözü un compagnon sözünün qadın cinsidir və bu gün çox vaxt həyat yoldaşı, sevgili mənasında işlənir: mon compagnon, ma compagne.

aux armes, citoyens: silaha, vətəndaşlar. Aux sözü à + les birləşməsidir, aux États-Unis (ABŞ-a, ABŞ-da) ifadəsindəki kimi. Citoyen (qadın cinsi citoyenne) inqilabçıların monsieur və madame əvəzinə işlətdiyi müraciət idi.

former: düzmək, yaratmaq; burada əsgərləri batalyonlara düzmək. Un bataillon bir neçə yüz əsgərdən ibarət hərbi hissədir. Bu gün former həm də "öyrətmək, hazırlamaq" deməkdir: une formation kurs, təlimdir. Bizdəki forma sözü ilə qarışdırmayın.

qu'un sang impur abreuve: qoy murdar bir qan suvarsın. Que + subjonctif başqası barədə arzu və ya əmr bildirir, bir növ üçüncü şəxs üçün əmr formasıdır: Qu'il entre ! (Qoy içəri girsin!). -er ilə bitən fellərin çoxunda subjonctif indiki zamanla eyni görünür (abreuve), ona görə burada arzunu göstərən que sözüdür. Eyni forma que olmadan Vive la France ! (Yaşasın Fransa!) ifadəsində yaşayır.

abreuver, les sillons: (heyvanı) sulamaq, şırımlar. Abreuver fermerin mal-qaraya etdiyi işdir, un abreuvoir suvat, heyvanların su içdiyi yerdir. Un sillon kotanın tarlada açdığı şırımdır, həm də val plastinkasının yivi.

Fransız dilini öyrənməyə davam edin

Himnin cəmi iki qısa hissəsində əmr forması da, être ilə keçmiş zaman da, inversiyalı sual da, subjonctif də var. Bu silsilədə başqa himnləri də oxuya bilərsiniz: İtaliyanın milli himni və Almaniyanın milli himni. Bütün yazılarımız isə bloqumuzdadır.

Learn French tətbiqimiz sizi ilk sözlərdən qrammatikaya və səviyyəyə uyğun oxu mətnlərinə, oradan da hər sətrin altında tərcüməsi olan Flober və Mopassana qədər aparır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.