Floberin Madam Bovari romanı: xülasə, qəhrəmanlar və məna

Emma darıxdırıcı kənd həkiminə ərə gedir, romanlardakı sevgini arzulayır, iki sevgili tapır, borca batır və mərgümüşlə özünü zəhərləyir.

Fransız dili · · 8 dəq oxu

Learn FrenchSözlərin tələffüzü, testlər və kitablar bir pulsuz tətbiqdəPulsuz yükləyin

Madam Bovari (Madame Bovary) Qüstav Floberin çap olunmuş ilk romanıdır. 1856-cı ildə Revue de Paris jurnalında hissə-hissə dərc edilib, 1857-ci ildə isə kitab kimi çıxıb. Romantik romanlarla böyümüş fermer qızı Emma Ruo Normandiyada mehriban, amma darıxdırıcı kənd həkimi Şarl Bovariyə ərə gedir. Ailə həyatı kitablardakına heç oxşamır. Emma kitablarda oxuduğu ehtirası iki sevgilidə axtarır, xəyalındakı həyatı yaşamaq üçün nisyə alış-veriş edir və bunların hər ikisi onu məhvə aparır.

Flober roman üzərində təxminən beş il işləyib və ona Mœurs de province, yəni “Əyalət əxlaqı” alt başlığını verib. Əsərin açıq-saçıqlığına görə 1857-ci ildə Flober ictimai əxlaqı təhqir etməkdə ittiham olunaraq məhkəməyə verilib, məhkəmə isə ona bəraət verib.

Kitabın birinci səhifəsi qəribədir: hekayə “biz” ilə başlayır. Danışanlar Şarlın sinif yoldaşlarıdır və məktəbə gələn təzə uşağa baxırlar.

Nous étions à l'étude, quand le proviseur entra, suivi d'un nouveau habillé en bourgeois et d'un garçon de classe qui portait un grand pupitre.

Dərs hazırlığında oturmuşduq ki, direktor içəri girdi, arxasınca adi paltar geyinmiş bir təzə uşaq və böyük bir parta daşıyan məktəb xidmətçisi gəlirdi.

Uşaq elə çaşır ki, adını bir söz kimi deyir: Şarbovari, sinif də gülməkdən uğunur. Bir neçə səhifə sonra həmin “biz” etiraf edir ki, sinif yoldaşlarının heç biri onun haqqında heç nə xatırlamır, sonra da kitabdan birdəfəlik yox olur.

Qəhrəmanlar

Emma Bovari gözəl, ağıllı və darıxan bir qadındır. Monastır məktəbində sevgi romanları oxuyub, qəsrlər, trubadurlar, böyük məhəbbətlər xəyal edib. Ərə gedəndən sonra həmin hisslərin gəlməsini gözləyir:

Et Emma cherchait à savoir ce que l'on entendait au juste dans la vie par les mots de félicité, de passion et d'ivresse, qui lui avaient paru si beaux dans les livres.

Emma da kitablarda ona elə gözəl görünmüş səadət, ehtiras və məstlik sözlərinin həyatda dəqiq nə demək olduğunu anlamağa çalışırdı.

Şarl Bovari officier de santé, yəni tam tibbi diplomu olmayan ikinci dərəcəli həkimdir. Emmanı sevir, amma onu heç vaxt başa düşmür. Flober onun söhbəti barədə amansız hökm verir: La conversation de Charles était plate comme un trottoir de rue (Şarlın söhbəti küçə səkisi kimi yastı idi). Kitabın sonuna yaxın arvadından soruşur:

«N'étais-tu pas heureuse? Est-ce ma faute? J'ai fait tout ce que j'ai pu, pourtant!»

“Bəyəm xoşbəxt deyildin? Mənim günahımdır? Axı əlimdən gələni etdim!”

Rodolf Bulanje otuz dörd yaşlı mülkədardır: yaxınlıqda qəsri var, qadınlarla təcrübəsi də bol. Emmanı ilk dəfə görəndə onu alıcı gözü ilə süzür:

Pauvre petite femme! Ça bâille après l'amour, comme une carpe après l'eau, sur une table de cuisine.

Yazıq balaca qadın! Mətbəx stolunun üstündəki çəki balığının su üçün ağız açdığı kimi, sevgi üçün ağız açır.

Leon Düpüi Yonvildə vəkil yanında işləyən gənc mirzədir: utancaq, romantik, şeir həvəskarı. Tanış olduqları axşam Emma ilə ikisi eyni bayağı sözləri sevdiklərini kəşf edirlər:

«Oh! j'adore la mer», dit M. Léon.

“Oh! Dənizə bayılıram,” dedi müsyö Leon.

Müsyö Ome aptekçidir və Yonvildə özünü tərəqqinin səsi sayır: qəzet oxuyur, Ruanın Fanal qəzetinə yazır, keşişlərə inanmır və özünə heyrandır. Onun etiqadı:

Mon Dieu, à moi, c'est le Dieu de Socrate, de Franklin, de Voltaire et de Béranger!

Mənim Allahım Sokratın, Franklinin, Volterin və Beranjenin Allahıdır!

Lörö (bizim nəşrdə L'Heureux yazılır) parça taciridir. Emmaya şərflər, başmaqlar gətirir, heç vaxt pul istəmir, sadəcə veksel imzalatdırır. Emma ona həqiqətən möhtac qalanda isə düşünür:

«Ah! je te tiens», pensa L'Heureux.

“Ah! Əlimdəsən,” deyə düşündü Lörö.

Berta Emmanın qızıdır. Hətta adı da Emmanın xəyallarından gəlir: bir dəfə balda markizin gənc bir qadını Berta deyə çağırdığını eşitmişdi, dès lors ce nom-là fut choisi (o vaxtdan bu ad seçilmişdi).

Jüsten Omenin gənc köməkçisi, l'élève en pharmacie, yəni aptek şagirdidir. Emmaya pərəstiş edir, ona görə tez-tez Bovarilərin evində fırlanır. İppolit mehmanxananın əyriayaq mehtəridir və Şarlın xəstəsinə çevrilir. Əməliyyat uğursuz alınanda yalvarır:

«Quand est-ce que je serai guéri? Ah! sauvez-moi!...»

“Nə vaxt sağalacağam? Ah! Məni xilas edin!...”

Hissə-hissə xülasə

Birinci hissə: Tost (1-9-cu fəsillər)

Şarl tibb məktəbini güclə bitirir və anasının təkidi ilə özündən xeyli yaşlı varlı bir dul qadınla evlənir. Bir fermerin sınmış ayağını sarımağa çağırılır və onun qızı Emma ilə tanış olur. Birinci arvadı ölür və Şarl Emma ilə evlənir. Tost qəsəbəsində yaşamağa başlayırlar. Şarl tam xoşbəxtdir, Emma isə yox. Bağda özündən soruşur: Pourquoi, mon Dieu! me suis-je mariée? (Allahım, niyə ərə getdim?)

Sonra bir markiz onları La-Vobyessar qəsrində bala dəvət edir. Emma rəqs edir, ipəkləri, dondurma şərbətlərini, əsl aristokratları görür və evə qayıdanda adi həyat onun gözündə birdəfəlik korlanır. Bir daha gəlməyəcək yeni dəvəti gözləyir, darıxmaqdan xəstələnir, Şarl da onun səhhəti üçün daha böyük bir şəhərə köçmək qərarına gəlir. Tostdan çıxanda Emma hamilədir.

İkinci hissə: Yonvil (1-15-ci fəsillər)

Yonvil-l'Abbey Ruan yaxınlığında darıxdırıcı bir bazar şəhərciyidir. Mehmanxanada Emma Ome və Leonla tanış olur. Berta doğulur, Emma isə uşağın oğlan olmadığına görə məyus olur. Leonla bir-birinə aşiq olurlar, amma heç biri bunu demir və Leon Parisə gedir.

Rodolf qanını almaq lazım olan nökəri ilə gəlir və Emmanı ələ almağı qərara alır. İlk addımı kənd təsərrüfatı sərgisində, tribunada məmur mükafatları paylayarkən atır. Flober iki səsi növbə ilə kəsişdirir:

«Cent fois même j'ai voulu partir, et je vous ai suivie, je suis resté.»

«Fumiers.»

“Yüz dəfə getmək istəmişəm, amma sizin arxanızca gəlmişəm, qalmışam.”

“Peyin.”

Meşədə atla gəzinti zamanı Emma ona təslim olur. Evə qayıdanda özü-özünə təkrarlayır: J'ai un amant! un amant! (Sevgilim var! Sevgilim!)

Ome Şarlı İppolitin əyri ayağına yeni bir əməliyyat etməyə razı salır. Əməliyyat uğursuz olur, qanqrena başlayır və məşhur bir cərrah ayağı kəsmək məcburiyyətində qalır. Emmanın ərinə nifrəti artıq tamdır. Rodolfa yalvarır ki, onu və Bertanı götürüb qaçsın. Rodolf razılaşır, sonra isə ərik səbətinin içində gizlədilmiş vida məktubu göndərir. Emma həftələrlə xəstə yatır, dinə üz tutur və sağalır. Kefini açmaq üçün Şarl onu Ruana, Lammermurlu Lüsiya operasına aparır. Teatrda Leonla qarşılaşırlar.

Üçüncü hissə: Ruan (1-11-ci fəsillər)

Parisdən qayıdan, artıq cəsarətlənmiş Leon Emmanı pərdələri endirilmiş faytonda gəzintiyə aparır. Fayton saatlarla Ruanı dolaşır, şəhər sakinləri isə plus close qu'un tombeau et ballottée comme un navire (qəbirdən də bağlı və gəmi kimi yırğalanan) bu arabaya baxıb mat qalırlar. Hər cümə axşamı Emma “piano dərsi” bəhanəsi ilə Ruana gedir və Leonla liman yanındakı mehmanxanada görüşür.

Lörö borc verir, veksellərin müddətini uzadır və Emmanın Şarla qalan mirası idarə etməsi üçün ona etibarnamə aldırır. Bu əlaqə də tədricən adiləşir: Emma retrouvait dans l'adultère toutes les platitudes du mariage (Emma xəyanətdə də evliliyin bütün bayağılıqlarını tapırdı).

Diqqət: xülasənin qalan hissəsi sonluğu açır.

Məhkəmə qərarı gəlir: iyirmi dörd saat ərzində səkkiz min frank ödənməsə, evdəki əşyalar müsadirə ediləcək. Emma əvvəl Leona, sonra notariusa, ən axırda da Rodolfa üz tutur; Rodolf ona pulu olmadığını deyir. Emma aptekə gedir, Jüsteni anbarı açmağa məcbur edir və mavi bankadan mərgümüş yeyir. Ağır əzab içində yavaş-yavaş ölür. Son anda yolda tez-tez rastlaşdığı kor dilənçi pəncərənin altında mahnı oxuyur və Emma gülür:

«L'aveugle!» s'écria-t-elle.

“Kor!” deyə qışqırdı.

Şarl hər iki sevgilinin məktublarını tapır. Rodolfla görüşür və ömründə dediyi yeganə təmtəraqlı cümlə ilə onu bağışlayır: C'est la faute de la fatalité! (Günah qismətdədir!) Bir müddət sonra Berta onu bağda skamyada ölmüş tapır. Bertanı pambıq fabrikinə işləməyə göndərirlər. Ome isə, son cümlənin dediyi kimi, vient de recevoir la croix d'honneur (indicə Fəxri Legion ordeni alıb).

Madam Bovari nə deyir

Bovarizm

Emma həyatın necə olmalı olduğunu kitablardan öyrənmişdi, əsl həyat isə heç vaxt o səviyyəyə çata bilməzdi. Bunun üçün xüsusi söz də yaranıb: bovarizm, yəni insanın özünü olmadığı biri kimi təsəvvür etməsi. Flober Emmanın qəlib xəyallarını ələ salır, amma kitabın ən gözəl cümlələrini də ona verir. Romanın dil haqqında məşhur cümləsi Emmanın Rodolfla münasibətinin ortasında gəlir:

la parole humaine est comme un chaudron fêlé où nous battons des mélodies à faire danser les ours, quand on voudrait attendrir les étoiles.

insan sözü çatlamış bir qazana bənzəyir, ulduzları kövrəltmək istədiyimiz halda onun üstündə ayıları oynatmağa yarayan havalar çalırıq.

Romantika əyalətə qarşı

Yonvil Emmanın zindanıdır, amma roman sadəcə onun tərəfini saxlamır. Şəhərcik xırda iddialarla doludur: Omenin “elmi”, keşişin laqeydliyi, sərgidəki nitqlər. Orada heç kim, Emma da daxil olmaqla, başqasını aydın görmür.

Pul

Kitabın əsl yaramazı bir dükançıdır. Emmanın xəyalları pul istəyir: pərdələr, Rodolf üçün qamçı, mehmanxana otaqları. Lörö onun romantikasını vekselə çevirir və Emmanı sevgililəri yox, məhz bu veksellər öldürür. Sonluq ironiya ilə doludur: xəyalpərəstlər məhv olur, Ome isə orden alır.

Fransız dilini öyrənənlər üçün niyə yaxşı kitabdır

Özünüzü aldatmayın: kitab uzundur və dili ədəbidir. Bizim nəşrdə təxminən 111 000 söz, üç hissə və 35 fəsil var. Bu, B2 və daha yuxarı səviyyə üçün kitabdır. Gündə bir fəsil oxusanız, təxminən beş həftəyə bitirərsiniz. Yaxşı xəbər də var: fransız klassiklərimizin girişləri arasında cümlələrin qısalığına görə Madam Bovari ikinci yerdədir.

Əsl imparfait məktəbidir. Flober bütöv illəri vərdiş və təkrarlanan hərəkət zamanı olan imparfait ilə nəql edir. Şarlın Tostdakı səhərlərinə baxın: Charles, à cheval, lui envoyait un baiser; elle répondait par un signe, elle refermait la fenêtre; il partait (Şarl atın üstündən ona öpüş göndərərdi; o, əl işarəsi ilə cavab verər, pəncərəni örtərdi; Şarl yola düşərdi). Azərbaycan dilində bu cümlə öz-özünə “-ardı, -ərdi” ilə qurulur və bu təsadüf deyil. Dərslikdə imparfait bir qaydadır, burada isə onu darıxmağın ritmi kimi hiss edirsiniz. İki keçmiş zaman haqqında ətraflı: passé composé və imparfait fərqi.

Qeyri-düz nitqin klassik nümunəsidir. Flober “o düşündü” demədən Emmanın fikirlərinin içinə keçir və onun nidaları müəllif nitqinə qarışır. Leon gedəndən sonra: il était parti, le seul charme de sa vie, le seul espoir possible d'une félicité! (o getmişdi, həyatının yeganə cazibəsi, səadətə yeganə mümkün ümid!). Cümlədə kimin səsinin eşidildiyini ayırd etməyi öyrənmək bu kitabın verdiyi əsl bacarıqdır.

Dəqiqdir. Flober həmişə le mot juste, yəni tam yerinə düşən sözü axtarırdı. Əşyaların adlarını öyrənəcəksiniz: parçalar, mebel, yeməklər, dərmanlar, XIX əsr Fransasının bütün maddi dünyası.

Fransız dilində oxuyun

Madam Bovari roman yazmaq sənətini dəyişən əsərdir və onu Floberin öz cümlələri ilə oxumaq heç bir tərcümənin verə bilmədiyi təcrübədir. Fransız dilində sizi nələrin gözlədiyini bilmək istəyirsinizsə, fransız dili çətindirmi yazımıza baxın, tamamilə başqa ruhda bir klassik üçün isə Üç muşketyor yazımıza.

Learn French tətbiqimizdə Madam Bovari və daha beş fransız klassiki tam mətnlə, hər sətrin altında tərcüməsi ilə var. Bu kitablara çatmaq üçün lazım olan söz ehtiyatı və qrammatika dərsləri də oradadır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.