İspaniyanın milli himni: niyə sözləri yoxdur?
İspaniyanın Marcha Real himninin rəsmi sözləri yoxdur: 1997-ci il fərmanı yalnız musiqini təsdiqləyir. Səbəbi və Meksika himni sətir-sətir tərcümə ilə.
İspaniyanın milli himninin sözlərini axtarırsınızsa, rəsmi mətn tapmayacaqsınız, çünki belə mətn yoxdur. İspaniyanın himni Marcha Real, yəni "Kral marşı"dır, ona Marcha Granadera, "Qrenaderlər marşı" da deyirlər. Bu, bəstəkarı məlum olmayan XVIII əsr hərbi marşıdır; bizə çatan ilk əlyazması 1761-ci ilə aiddir və musiqiçi Manuel de Espinosanın adı ilə bağlıdır. Bu gün himni 1560/1997 saylı Kral fərmanı tənzimləyir və orada notlardan başqa heç nə yoxdur. Bu, dünyada yalnız çalınan, amma oxunmayan sayılı himnlərdən biridir.
Bəs ispandilli xalqlar nə oxuyur? Amerikadakı hər ispandilli ölkənin öz sözlü himni var, öyrənənlərin ən çox rastlaşdığı isə Meksikanın himnidir. Aşağıda əvvəl İspaniya himninin niyə sözsüz olduğunu, sonra Meksika himninin nəqarətini və birinci bəndini Azərbaycan dilində mənası ilə, sonda da onlardan götürməyə dəyər sözləri tapacaqsınız.
İspaniya himninin niyə sözləri yoxdur
Marcha Granadera mahnı kimi yox, hərbi siqnal kimi yaranıb. Onun ilk yazılı xatırlanması 1749-cu ilə aiddir. 1761-ci ildə isə marş Manuel de Espinosanın hazırladığı piyada qoşunlarının şeypur və təbil siqnalları kitabında, Libro de Ordenanza de los toques militares de la Infantería Española-da yer alır. Espinosanın melodiyanı özü bəstələdiyi, yoxsa daha köhnə bir havanı yazıya alıb işlədiyi hələ də mübahisəlidir.
3 sentyabr 1770-ci ildə kral III Karlos onu şərəf marşı elan etdi: kralın iştirak etdiyi təntənəli mərasimlərdə çalınmalı idi. Sonrakı onilliklərdə insanlar onu sadəcə milli himn kimi qəbul etdilər. Bunu qanun yox, adət belə etdi. 1870-ci ildə general Prim yeni himn üçün ümummilli müsabiqə keçirdi, amma münsiflər heç bir əsərin köhnə marşdan yaxşı olmadığını qərara alıb müsabiqəni nəticəsiz elan etdilər.
Bu gün eşitdiyiniz musiqi bəstəkar Bartolome Peres Kasasın işləməsidir; bu variant 1908-ci ildə hərbi orkestrlər üçün rəsmi oldu. 1942-ci il fərmanı Marcha Granaderanı rəsmən milli himn elan etdi. 1997-ci ildə İspaniya dövləti musiqinin hüquqlarını satın aldı, 10 oktyabr tarixli 1560/1997 saylı Kral fərmanı isə rəsmi notları təsdiqlədi: si-bemol majorda on altı takt, tam variantda 52 saniyə, qısa variantda 27 saniyə. Fərman taktları, tempi və hansı variantın nə vaxt çalınacağını müəyyən edir. Orada mətn yoxdur, çünki daxil ediləcək mətn yoxdur.
Son yüz ildə marş üçün bir neçə dəfə söz yazılıb, bəziləri bir müddət oxunub da, amma heç biri rəsmi olmayıb. Sonuncu cəhd 2008-ci ildə oldu: İspaniya Olimpiya Komitəsi sözlər üçün müsabiqə keçirdi. Qalib mətn geniş dəstək tapmadığı üçün parlamentə çatmamış, bir neçə gün içində geri götürüldü.
Buna görə də matçlardan əvvəl himn səslənəndə İspaniya futbolçuları susaraq dayanır, rəqiblər isə öz himnlərini oxuyur. Tribunalarda azarkeşlərin çoxu melodiyanı "lo, lo, lo" deyə zümzümə edir.
Sözlü himn: Meksikanın milli himni
Himno Nacional Mexicano ispan dilində ən çox oxunan himndir. Sözləri Fransisko Qonsales Bokanegranın (Francisco González Bocanegra), musiqisi Xayme Nunonundur (Jaime Nunó). Himn ilk dəfə 1854-cü ildə ifa olunub. Rəsmi mətni Meksikanın Milli gerb, bayraq və himn haqqında qanunu müəyyən edir. Rəsmi variant nəqarətdən və dörd bənddən ibarətdir. Himn bayrağa və ya prezidentə ehtiram üçün səsləndikdə qanun nəyin oxunacağını göstərir: nəqarət, birinci bənd və yenə nəqarət. Aşağıda məhz bu mətni veririk.
Nəqarət
| İspanca | Mənası |
|---|---|
| Mexicanos, al grito de guerra | Meksikalılar, döyüş çağırışına |
| El acero aprestad y el bridón, | poladı və cəng atını hazırlayın, |
| y retiemble en sus centros la tierra | qoy yer təkinə qədər titrəsin |
| Al sonoro rugir del cañón. | topun gurultulu nərəsindən. |
Birinci bənd
| İspanca | Mənası |
|---|---|
| Ciña ¡oh patria! tus sienes de oliva | Ey vətən, qoy gicgahlarına zeytun çələngi |
| De la paz el arcángel divino, | sülhün ilahi baş mələyi taxsın, |
| Que en el cielo tu eterno destino | çünki göylərdə sənin əbədi taleyini |
| Por el dedo de Dios se escribió. | Allahın barmağı yazıb. |
| Más si osare un extraño enemigo | Amma yad bir düşmən cəsarət edib |
| Profanar con su planta tu suelo, | ayağı ilə torpağını murdarlasa, |
| Piensa ¡oh patria querida! que el cielo | unutma, ey əziz vətən, göylər |
| Un soldado en cada hijo te dio. | hər oğlunda sənə bir əsgər verib. |
Nəqarət silaha çağırır, bənd isə ona sülh arzusu ilə cavab verir. Əvvəlcə zeytun budağı uzadılır, yalnız işğalçı gələrsə, hər oğul əsgərə çevrilir. Bənddən sonra nəqarət bir daha oxunur.
Meksika himninin tarixi
1853-cü ilin noyabrında Meksika hökuməti milli himnin sözləri üçün müsabiqə elan etdi. Meksika müstəqil olalı otuz ildən bir az çox keçirdi və bütün ölkənin birlikdə oxuduğu nəğmə yox idi. San-Luis-Potosidən olan gənc şair Fransisko Qonsales Bokanegra müsabiqədə iştirak etmək istəmirdi. Məşhur bir rəvayətə görə, nişanlısı onu şeiri yazıb bitirənə qədər bir otağa bağlayıb. Bu əhvalat doğru olsa da, olmasa da, onun on bəndlik şeiri qalib gəldi.
Musiqini ikinci müsabiqə seçdi. Qalib Meksikada yaşayan ispaniyalı bəstəkar və orkestr rəhbəri Xayme Nuno oldu. Yəni ispan dilində ən çox oxunan himnin şairi meksikalı, bəstəkarı ispaniyalıdır. Himn ilk dəfə 15 sentyabr 1854-cü il gecəsi, Müstəqillik gününün ərəfəsində, Mexikodakı Gran Teatro de Santa Anna teatrında səsləndi.
İlkin bəndlərin bəziləri dövrün siyasi liderlərini, o cümlədən Antonio Lopes de Santa Annanı və Aqustin de İturbideni tərifləyirdi. Siyasi vəziyyət dəyişdikcə bu bəndlər himndən çıxarıldı. 1943-cü ildə prezident Manuel Avila Kamaço rəsmi variantı təsdiqləyən fərman verdi, bu gün də qüvvədə olan 1984-cü il qanunu isə onu belə müəyyən edir: nəqarət və dörd bənd.
Himndən öyrənməyə dəyər sözlər
el grito: qışqırıq, nida, çağırış. Gritar (qışqırmaq) felindəndir. Meksikada el Grito həm də 15 sentyabr gecəsi keçirilən mərasimin adıdır: prezident zəng çalır və ¡Viva México! (Yaşasın Meksika!) deyə nida edir. Al grito ifadəsinə baxın: a + el həmişə al kimi birləşir.
el acero: polad. Burada qılınc və ya süngü deməkdir; bu, şairlərin çox sevdiyi məcazdır. Mətbəxdə acero inoxidable, yəni paslanmayan polad yazısını görəcəksiniz.
aprestad: hazırlayın. Bu, aprestar felinin vosotros (siz, cəm) üçün əmr formasıdır: məsdərin sonundakı -r atılır, -d artırılır (hablad, comed, venid). Meksikalılar danışıqda vosotros işlətmir, ustedes və preparen deyirlər. Himn köhnə, təntənəli formanı seçib.
el bridón: yüyənli at, cəng atı. Bu söz yalnız şeirdə qarşınıza çıxacaq. Gündəlik söz el caballodur, la brida isə yüyəndir.
retiemble: qoy titrəsin. Retemblar felinin subjuntivo formasıdır və temblar (titrəmək) ilə eyni kök dəyişməsini göstərir: tiemblo, tiemble. Cümlənin əvvəlindəki subjuntivo çox vaxt arzu bildirir, ¡Viva México! ifadəsindəki kimi. Bizdəki "qoy ... -sın" quruluşunun işini görür.
el rugir: nərilti. İspan dilində istənilən məsdər qarşısına el alıb isim ola bilər: el sonoro rugir del cañón, topun gurultulu nərəsi. El amanecer (dan yeri, hərfən "dan sökülmək") da belədir.
ciña: qoy taxsın, qoy qurşasın. Ceñir (qurşamaq, əhatə etmək) felinin subjuntivo formasıdır və yenə arzu bildirir. Gündəlik dildə ceñido bədənə yapışan, dar paltar üçün deyilir.
¡oh patria!: ey vətən. La patria vətəndir. İspan dili hər nidanı tərsinə çevrilmiş ¡, hər sualı isə ¿ işarəsi ilə açır, burada olduğu kimi cümlənin ortasında da.
las sienes: gicgahlar. Təki la siendir. Kiminsə gicgahlarına zeytun və ya dəfnə çələngi taxmaq onu tacla şərəfləndirmək deməkdir.
se escribió: yazıldı. İspan dili məchul növü çox vaxt se ilə qurur: aquí se habla español, burada ispanca danışılır.
Más si osare: amma əgər ... cəsarət etsə. Üç sözdə iki köhnə forma var. Más burada "amma" deməkdir: müasir yazıda bu bağlayıcı vurğusuz mas yazılır, danışıqda isə yerini pero tutub. Osare isə osar (cəsarət etmək) felinin gələcək zaman subjuntivo formasıdır, demək olar ki, yoxa çıxmış bir zaman. Ona yalnız qanunlarda və bir atalar sözündə rast gəlirsiniz: Adonde fueres, haz lo que vieres, "hara getsən, orada gördüyünü et".
extraño: burada "yad, xarici". Bu gün söz adətən "qəribə" deməkdir (¡Qué extraño!, nə qəribədir!), əcnəbi isə un extranjerodur.
la planta: burada ayağın altı, la planta del pie. Bu gün ən çox "bitki", həm də binanın mərtəbəsi mənasında işlənir: la planta baja birinci mərtəbədir.
el suelo: torpaq, yer, həm də otağın döşəməsi. Se me cayó al suelo, yerə düşdü.
İspan dilini öyrənməyə davam edin
Cəmi iki qısa himn mətnində vosotros üçün əmr forması da, üç subjuntivo da, se ilə məchul növ də, danışanların çoxunun heç vaxt işlətmədiyi bir zaman da var. Bu silsilədə başqa himnləri də oxuya bilərsiniz: İtaliyanın milli himni və Fransa himni Marselyeza. Bütün yazılarımız isə bloqumuzdadır.
Learn Spanish tətbiqimiz sizi ilk sözlərdən qrammatikaya və səviyyəyə uyğun oxu mətnlərinə, oradan da hər sətrin altında tərcüməsi olan ispan klassiklərinə qədər aparır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.