İspan dili çətindirmi? Azərbaycanlı üçün nə asan, nə çətin

İspan dili azərbaycanlı üçün asan başlanan dildir, yazıldığı kimi oxunur, səsləri tanışdır. Feillər, ser və estar, iki keçmiş zaman isə vaxt aparır.

İspan dili · · 5 dəq oxu

Learn SpanishSözlərin tələffüzü, testlər və kitablar bir pulsuz tətbiqdəPulsuz yükləyin

Xeyr, ispan dili çətin dil deyil, ən azı başlanğıcda. Azərbaycanlı üçün ilk həftələr xüsusilə rahat keçir: söz yazıldığı kimi oxunur, beş saitin hamısı bizim əlifbada var, feil də bizdəki kimi şəxsi öz sonluğunda daşıyır. Çətinlik bir neçə aydan sonra, feillərdə başlayır: çoxlu feil forması, “olmaq” üçün iki ayrı feil, iki keçmiş zaman və hər gün işlənən subjuntivo.

Rəqəmlər nə deyir

ABŞ Dövlət Departamenti öz diplomatlarına xarici dil öyrədir və dilləri peşəkar səviyyəyə nə qədər vaxtda çatıldığına görə qruplara bölür. İspan dili ən asan qrupdadır: 30 həftə və təxminən 690 saat dərs. Bu, fransız dili ilə eynidir, italyan dilindən (24 həftə) bir az çox, alman (təxminən 36 həftə) və rus dilindən (təxminən 44 həftə) isə xeyli azdır. Müqayisə üçün alman dili çətindirmi və rus dili çətindirmi yazılarımıza baxa bilərsiniz.

Bu rəqəmlər ana dili ingilis dili olanlar üçün hesablanıb. Onlar latın mənşəli ortaq sözlər sayəsində söz ehtiyatında öndə başlayırlar. Azərbaycanlılar üçün ayrıca ölçü yoxdur. Sözlərdə bir az geridən başlasanız da, tələffüzdə və feilin quruluşunda ingilisdillilərdən daha şanslısınız.

Gözlədiyinizdən asan olanlar

Yazıldığı kimi oxunur. İspan dili də Azərbaycan dili kimi latın hərfləri ilə, demək olar ki, deyildiyi kimi yazılır. Bir neçə qaydanı öyrənəndən sonra istənilən sözü səsli oxuya bilərsiniz. Vurğu qaydadan kənara çıxanda isə hərfin üstündə işarə ilə göstərilir.

Səslər tanışdır. A, e, i, o, u bizdə də var və həmişə eyni oxunur. Bizim ə, ı, ö, ü kimi səslər isə ispan dilində yoxdur, yəni yeni sait öyrənmək lazım gəlmir. Ən xoş sürpriz j hərfidir: jamón (vetçina) və José sözlərindəki j elə bizim x səsimizdir, “xamon”, “Xose”. İngilisdillilərin uzun müddət öyrəşə bilmədiyi titrək r də bizə doğmadır: perro (it). H oxunmur, ll və y çox yerdə “y” kimi səslənir, b ilə v isə eyni səsdir: vaso (stəkan) “baso” kimi deyilir. Bizə yad gələn yeganə səs İspaniyada z və ce, ci hərflərinin ingiliscədəki “th” kimi deyilməsidir, Latın Amerikasında isə onlar sadəcə “s” oxunur.

Şəxs feilin sonundadır. Hablo “danışıram”, hablas “danışırsan”, hablamos “danışırıq”. Bizdə olduğu kimi “mən, sən, biz” deməyə ehtiyac yoxdur. İngilisdillilər mübtədanı buraxmağa çətin öyrəşir, sizin üçün isə bu, təbiidir.

Hal şəkilçisi yoxdur. İsim cümlədəki roluna görə dəyişmir: la casa (ev) hər yerdə la casa kimi qalır. Bizim “evdə, evə, evdən” mənalarını ön sözlər verir: en casa, a casa, de casa.

Tanış sözlər. Rus dili vasitəsilə dilimizə keçmiş beynəlxalq sözlər ispan dilində də var: universidad (universitet), familia (ailə), importante (vacib). Bizdə “-siya” ilə bitən sözlərin çoxu ispan dilində “-ción” olur: información (informasiya), organización (təşkilat), situación (situasiya). Üstəlik, ərəblərin İspaniyada keçirdiyi əsrlər dildə iz qoyub və bəzi sözlər bizə ərəb mənşəli sözlərimiz vasitəsilə tanış gəlir:

İspan dilində Ərəb mənşəyi Bizdə
aceite az-zayt zeytun yağı
azúcar as-sukkar şəkər
alcalde al-qadi şəhər başçısı (mənşəyi bizdəki “qazı” sözü ilə eynidir)
ojalá law şa Allah kaş, inşallah

Sual cümləsi asandır. Çox vaxt söz sırası dəyişmir, sadəcə intonasiya qalxır: ¿Hablas español? (İspanca danışırsan?) İngilis dilindəki “do, does” kimi köməkçi feillər yoxdur.

Əsl vaxt aparanlar

Feil formaları

Bizdə feil şəkilçiləri qaydalıdır: hər feil eyni yolla dəyişir. İspan dilində isə ən çox işlənən feillər qeyri-qaydalıdır: ser (olmaq) soy, eres, es, somos, sois, son kimi təsrif olunur, ir (getmək) keçmişdə fui olur. Qaydalı feil də hər şəxsə və zamana görə sonluğunu dəyişir: təkcə indiki zamanda hablo, hablas, habla, hablamos, habláis, hablan, sonra keçmiş, gələcək, şərt və subjuntivo gəlir. Şəxs, zaman və şəkil bir araya gələndə əzbərlənəsi formaların sayı xeyli artır.

Ser və estar

İspan dilində “olmaq” üçün iki feil var və onları dəyişəndə məna da dəyişir:

İspan dilində Azərbaycan dilində
Es aburrido. Darıxdırıcı adamdır.
Está aburrido. Darıxır, darıxıb.
Es listo. Ağıllıdır.
Está listo. Hazırdır.

Bizdə hər ikisi “-dır” ilə deyilir, ona görə də hissinizə güvənə bilmirsiniz. Qısaca: ser bir şeyin nə olduğunu, estar isə harada və hansı vəziyyətdə olduğunu deyir. Ətraflı qaydalar ser və estar fərqi yazımızdadır.

İki keçmiş zaman

Hablé (danışdım) və hablaba (danışırdım, danışardım) iki ayrı keçmiş zamandır. Birincisi nə baş verdiyini deyir, ikincisi səhnəni qurur və ya vərdişi təsvir edir: Leía cuando sonó el teléfono (Telefon çalanda oxuyurdum). Bu fərq bizim “-dı” ilə “-ırdı” arasındakı fərqə çox oxşayır, amma həmişə üst-üstə düşmür. Hamısını pretérito və imperfecto fərqi yazımızda izah etmişik.

Subjuntivo

“Gəlməyini istəyirəm” ispan dilində quiero que vengas olur: feil vienes yox, vengas formasına keçir. Cuando llegues, llámame (Çatanda mənə zəng et) cümləsində də eyni şey baş verir. Arzu, şübhə, hiss və bir çox bağlayıcıdan sonra bu şəkil işlənir. Bizim “istəyirəm ki, gələsən” cümləsindəki arzu şəkli buna yaxındır, amma ispan dilində bu forma daha çox yerdə işlənir və öz təsrifi var. Öyrənənlərin çoxu orta səviyyədə məhz burada ləngiyir.

Kiçik, amma çaşdıran cütlər

Por və para ikisi də çox vaxt “üçün” kimi tərcümə olunur, saber və conocer ikisi də “bilmək”, tú və usted isə “sən” və “siz”ə bənzəyir, amma tam eyni yerlərdə işlənmir. Hər birinə ayrıca yazı həsr etmişik: por və para, saber və conocer, tú və usted.

Cins

Azərbaycan dilində qrammatik cins yoxdur. İspan dilində isə hər isim ya kişi, ya qadın cinsindədir və artikl ilə sifət ona uyğunlaşır: el libro nuevo (yeni kitab), la casa nueva (yeni ev). Rus dilindəki üç cinsdən sonra bu, asan görünə bilər, amma yenə də diqqət tələb edir.

Dinləmə

İspan dilində sürətlə danışırlar, sözlər bir-birinə qovuşur. Üstəlik, bölgə fərqləri var: İspaniyada vosotros (siz, dostlara) işlənir və gracias sözündə “th” səsi eşidilir, Argentinada “sən” əvəzinə vos deyirlər, Karib dənizi ölkələrində isə sözün sonundakı s tez-tez udulur. Əvvəldən canlı nitqə qulaq asın və başlamaq üçün bir ləhcə seçin. Oxuduğunuzu anlamaq, adətən, eşitdiyinizi anlamaqdan bir neçə ay qabaq gəlir.

Öyrənməyə dəyərmi?

Səbəbiniz varsa, bəli, həm də az dil ilk zəhmətin əvəzini bu qədər tez verir. İspan dilində İspaniyada, Latın Amerikasının böyük hissəsində danışırlar, ABŞ-da da geniş yayılıb. Bu dil sizə Servantesdən Qarsia Markesə qədər böyük bir ədəbiyyat açır. Bir neçə ay müntəzəm işləyən adam sadə mətnləri oxumağa və gündəlik söhbət aparmağa başlayır. Oxumağın dil öyrənməyə necə kömək etdiyi haqqında ayrıca yazımız var.

Hazır, addım-addım yol istəyirsinizsə, İspan dili kursumuzdan başlayın. Learn Spanish tətbiqimiz sizi ilk sözlərdən qrammatika və səviyyəyə uyğun mətnlərdən keçirərək hər sətrin altında tərcüməsi olan ispan klassiklərinə qədər aparır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.