İspan dilində tú və usted fərqi: “sən”, yoxsa “siz”?

Tú bizim “sən”, usted isə “siz”dir, amma usted ilə feil “o” kimi dəyişir. Kimə nə deyilir, ölkə fərqləri, vos, vosotros və kiçik test.

İspan dili · · 3 dəq oxu

Learn SpanishSözlərin tələffüzü, testlər və kitablar bir pulsuz tətbiqdəPulsuz yükləyin

İspan dilində səmimi “sən” (tú) və nəzakətli “siz” (usted) var. Azərbaycanlı üçün məntiq tanışdır: dosta, ailəyə, yaşıdlara tú, tanımadığınız adamlara, yaşca böyüklərə və hörmət göstərmək istədiyiniz hər kəsə usted. Əsl fərq feildədir. Biz bir nəfərə “siz” deyəndə feili cəmdə işlədirik: “Siz bilirsiniz”. İspan dilində isə usted ilə feil “o” kimi, yəni üçüncü şəxsin təkində dəyişir.

Qısa cədvəl

Tú Usted
Bizdə sən siz (bir nəfərə, hörmətlə)
Kimə Dost, ailə, uşaq, yaşıd Tanımadığınız adam, yaşca böyük, məmur, müştəri
Feil 2-ci şəxs: tú hablas 3-cü şəxs: usted habla
Obyekt əvəzliyi te: Te llamo. (Sənə zəng edirəm.) lo / la / le: Lo llamo. (Sizə zəng edirəm.)
Yiyəlik tu casa (sənin evin) su casa (sizin eviniz)
Qısa yazılışı Ud. və ya Vd.

Feil tələsi

Usted ilə feil él (o, kişi) və ella (o, qadın) ilə olduğu kimi dəyişir. Səbəbi tarixidir: usted “zati-aliləri” mənasındakı vuestra merced ifadəsindən gəlir və belə adama üçüncü şəxsdə müraciət edilirdi. Bizdə də “Zati-aliləri nə buyurur?” cümləsində feil üçüncü şəxsdədir. Bunun xeyri də var: yeni təsrif öyrənməyə ehtiyac yoxdur, “o” formasını onsuz da bilirsiniz:

  • ¿Tú tienes tiempo? → ¿Usted tiene tiempo? (Vaxtın var? / Vaxtınız var?)
  • ¿Cómo estás? → ¿Cómo está? (Necəsən? / Necəsiniz?)

Azərbaycan dili ilə düşünən adamın ən çox etdiyi səhv “siz” sözünə uyub feili cəmdə işlətməkdir: ¿Usted tienen? səhvdir, düzgünü ¿Usted tiene?. Rus dilini bilənlər üçün də tələ eynidir: rus dilində вы ilə feil cəmdə olur (вы знаете), ispan dilində isə usted ilə təkdə. Rus dilindəki sistem haqqında ты və вы yazımız var.

Usted kimə deyilir

  • Tanımadığınız adamlara, xüsusən yaşca böyüklərə: Disculpe, ¿usted sabe dónde está el metro? (Bağışlayın, metronun harada olduğunu bilirsiniz?)
  • Məmurlara, həkimlərə, müştərilərə və bir çox yerdə müdirinizə.
  • Azərbaycan dilində “müəllim”, “xanım”, “bəy” deyə müraciət edəcəyiniz hər kəsə.

Tú kimə deyilir

  • Dostlara, ailəyə, uşaqlara və ev heyvanlarına.
  • Sərbəst mühitdə yaşıdlarınıza.
  • Sizi buna dəvət edən hər kəsə: Puedes tutearme. (Mənə “sən” deyə bilərsən.)

Bunun üçün hətta ayrıca feillər var: tutear (kiməsə tú demək) və tratar de usted (kiməsə usted ilə müraciət etmək). Bizdəki “sənli-mənli olmaq” ifadəsinə yaxındır.

Ölkədən ölkəyə dəyişir

Bakıda bazarda satıcıya “qardaş” deyib “sən”lə danışmaq təbii ola bilər. İspandilli ölkələrdə də vərdişlər yerdən yerə çox fərqlənir:

İspaniyada tú çox geniş yayılıb, mağazalarda və barlarda tanımadığınız adamlara da tú deyilir. Usted daha çox yaşlılara və rəsmi şəraitə saxlanılır.

Meksikada və Latın Amerikasının böyük hissəsində usted daha tez-tez işlənir, xüsusən yaşca böyüklərlə və xidmət sahəsində.

Kolumbiyada və bəzi başqa bölgələrdə usted dostlar və ailə arasında da işlənir, hörmətlə yanaşı yaxınlığı da bildirir. Bir çox Azərbaycan ailəsində ataya, anaya “siz” deyildiyini xatırlasanız, bu sizə çox da qəribə gəlməz.

Argentinada, Uruqvayda və Mərkəzi Amerikanın bəzi yerlərində tú əvəzinə vos işlənir, onun öz feil formaları var: vos hablás, vos tenés, vos sos.

Cəm: vosotros və ustedes

Bizdə “siz” həm nəzakətli tək, həm də sadəcə cəmdir. İspan dilində cəm bölgəyə görə dəyişir.

İspaniyada bir qrup dosta vosotros deyilir (vosotros habláis), nəzakətlə müraciət etdiyiniz qrupa isə ustedes.

Latın Amerikasında isə ustedes dostlar da daxil olmaqla hər qrupa deyilir, yəni bizim “siz” kimi işləyir: ¿Ustedes vienen esta noche? (Bu axşam gəlirsiniz?)

Latın Amerikasının ispan dilini öyrənirsinizsə, ustedes kifayətdir. Amma İspaniyada yazılmış kitabları oxumaq və orada çəkilmiş filmlərə baxmaq üçün vosotros formasını tanımalısınız.

Özünüzü yoxlayın

Bu vəziyyətlərdə tú, yoxsa usted? Əvvəl özünüz düşünün, sonra aşağıda yoxlayın.

  1. Yaşlı bir kişidən yol soruşursunuz.
  2. Sinif yoldaşınızla söhbət edirsiniz.
  3. İlk qəbulda həkimlə danışırsınız.
  4. Bacınızla danışırsınız.
  5. Kimsə sizə Puedes tutearme deyir.
  6. Otaq sifariş etmək üçün otelə yazırsınız.

Cavablar: 1. usted. 2. tú. 3. usted. 4. tú. 5. tú (sizi buna dəvət edib). 6. usted.

Davam edin

Alman dilindəki eyni sual üçün du və Sie yazımıza baxın. İspan dilində tez-tez qarışdırılan başqa cütlər üçün ser və estar və por və para yazılarımız var.

Kimin kimə tú, kimin usted dediyini ən tez dialoqlu mətnlər oxuyaraq hiss edirsiniz. İspan dili kursumuz və Learn Spanish tətbiqimiz sizi söz ehtiyatı və qrammatikadan səviyyəyə uyğun mətnlərə, oradan da hər sətrin altında tərcüməsi olan tam klassiklərə qədər aparır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.