İspan dilində saber və conocer fərqi: bilmək, yoxsa tanımaq?
Saber faktı və bacarığı bilməkdir, conocer isə insanı, yeri, tanış şeyi tanımaq. “Bilmək” sözünün tələləri, təsrif, keçmişdə məna dəyişməsi və test.
İngilis dilində “bilmək” üçün bir feil var, ispan dilində iki. Burada Azərbaycan dili sizə əvvəlcədən kömək edir, çünki bizdə də iki söz var: saber təxminən “bilmək”, conocer isə “tanımaq”dır. Saber məlumatı bilməkdir: faktı, cavabı, bir işi necə görməyi. Conocer isə kimisə və ya nəyisə tanımaq, onunla tanış olmaqdır: insanı, şəhəri, kitabı, mahnını.
Amma “bilmək” sözümüz həmişə saber olmur. “Bu mahnını bilirəm”, “Bu kitabı bilirəm” kimi cümlələrdə tez-tez conocer lazım gəlir. Alman dilindəki eyni cüt üçün wissen və kennen yazımızda bu tələni ətraflı açmışıq, ispan dilində də məntiq eynidir.
Qısa cədvəl
| Saber | Conocer | |
|---|---|---|
| Nəyi bilirsiniz | Fakt, məlumat, cavab | Tanış olduğunuz insan, yer, şey |
| Bir işi bacarmaq | Sé nadar. (Üzə bilirəm.) | |
| İnsan | Conozco a Ana. (Ananı tanıyıram.) | |
| Yer | Conozco Madrid. (Madridi tanıyıram, orada olmuşam.) | |
| que, si, dónde, quién sözlərindən əvvəl | Sé que es tarde. (Bilirəm ki, gecdir.) |
Sadə yoxlama: “bilmək” sözündən sonra bir məlumat gəlirsə (harada, kim, nə vaxt, ki), saber. Cümləni “tanımaq” və ya “tanış olmaq” ilə deyə bilirsinizsə, conocer.
Saber nə vaxt işlənir
Fakt və məlumat. ¿Sabes su número? (Onun nömrəsini bilirsən?)
Budaq cümlədən əvvəl. Bizdəki “bilirəm ki, ...”, “bilmirəm, harada ...” kimi: No sé dónde vive. (Harada yaşadığını bilmirəm.) ¿Sabes si viene? (Onun gəlib-gəlmədiyini bilirsən?)
Bir işi bacarmaq. Burada ispan dili Azərbaycan dilinə alman dilindən daha çox bənzəyir. Biz “üzə bilirəm”, “yemək bişirməyi bilirəm” deyirik, ispan dilində də saber + məsdər işlənir: Sé cocinar. (Yemək bişirməyi bilirəm.) Cómo sözünə ehtiyac yoxdur: Sé nadar təbii formadır.
Əzbər bilmək. Sé la canción de memoria. (Mahnını əzbər bilirəm.)
Conocer nə vaxt işlənir
İnsanlar. Conozco a tu hermano. (Qardaşını tanıyıram.) A sözünə diqqət yetirin: ispan dilində feilin obyekti insan olanda onun qabağına şəxs bildirən bu a qoyulur. Bizdə isə bu işi təsirlik halının şəkilçisi görür: qardaşını.
Yerlər. ¿Conoces México? (Meksikada olmusan? Meksikanı tanıyırsan?)
Tanış olduğunuz bir şey. Conozco este libro, pero no lo he leído. (Bu kitabı bilirəm, amma oxumamışam.)
“Bilmək” tələsi
Azərbaycanlı öyrənənin ən çox səhv etdiyi yer budur. Bəzi şeylər haqqında biz “tanıyıram” yox, “bilirəm” deyirik, ispan dili isə onları conocer ilə ifadə edir, çünki söhbət məlumatdan yox, tanışlıqdan gedir:
- ¿Conoces esta canción? (Bu mahnını bilirsən? Eşitmisən?)
- Conozco un buen restaurante. (Yaxşı bir restoran bilirəm.)
- Conozco este libro. (Bu kitabı bilirəm, tanışdır.)
Fərqə baxın: mahnını “eşitmişəm, tanışdır” mənasında bilirsinizsə, conozco. Sözlərini əzbər bilirsinizsə, bu artıq məlumatdır: sé la canción. Restoranın ünvanını bilirsinizsə, yenə saber: Sé dónde está el restaurante.
Təsrif
Hər iki feil indiki zamanda yalnız yo (mən) formasında qeyri-qaydalıdır:
| Saber | Conocer | |
|---|---|---|
| yo (mən) | sé | conozco |
| tú (sən) | sabes | conoces |
| él / ella / usted (o, siz) | sabe | conoce |
| nosotros (biz) | sabemos | conocemos |
| vosotros (siz) | sabéis | conocéis |
| ellos / ustedes (onlar, siz) | saben | conocen |
Sé (bilirəm) vurğu işarəsi ilə yazılır ki, se əvəzliyi ilə qarışmasın.
Keçmişdə məna dəyişir
Pretérito zamanında hər iki feil bilmənin başladığı anı bildirir. Azərbaycan dilində də bunu ayrı sözlə deyirik:
- Supe la verdad ayer. (Həqiqəti dünən öyrəndim, xəbər tutdum.)
- Conocí a Ana en 2020. (Ana ilə 2020-ci ildə tanış oldum.)
Imperfecto zamanında isə bilmək davam edən bir vəziyyətdir:
- Sabía la verdad. (Həqiqəti bilirdim.)
- Conocía a Ana. (Ananı tanıyırdım.)
“Tanış oldum” və “tanıyırdım” fərqi bizə aydın olduğu üçün bu qayda azərbaycanlı üçün tez yerinə oturur. Ətraflı izah pretérito və imperfecto fərqi yazımızdadır.
Özünüzü yoxlayın
Saber və ya conocer feilini düzgün formada seçin, sonra aşağıda yoxlayın.
- ¿___ (tú) a mi profesora?
- No ___ (yo) dónde están las llaves.
- Mi hermano ___ tocar la guitarra.
- ¿___ (ustedes) Barcelona?
- Yo no ___ la respuesta.
- Ayer ___ (yo, pretérito) a tus padres.
Cavablar: 1. Conoces (insan). 2. sé (məlumat). 3. sabe (bacarıq). 4. Conocen (yer). 5. sé (fakt). 6. conocí (valideynlərinlə tanış oldum).
Davam edin
Tez-tez qarışdırılan başqa cütlər üçün ser və estar, por və para və tú və usted yazılarımıza baxın.
Hər iki feillə bir neçə yüz əsl cümlədə rastlaşandan sonra fərq öz-özünə yerinə oturur. İspan dili kursumuz və Learn Spanish tətbiqimiz sizi söz ehtiyatı və qrammatikadan səviyyəyə uyğun mətnlərə, oradan da hər sətrin altında tərcüməsi olan tam klassiklərə qədər aparır. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.