Türk adət-ənənələri və onlarla gələn ifadələr
Çay, qonaqpərvərlik, böyüyün əlini öpmək, göz muncuğu və bayramlar: türk adətləri, bizimkilərə oxşar və fərqli tərəfləri, hər vəziyyət üçün deyilən türk ifadələri.
Türk adət-ənənələrinin çoxu bir neçə gündəlik vərdişə bağlanır: qonağa qulluq, böyüyə hörmət, çoxlu çay və hər vəziyyət üçün hazır bir söz. Azərbaycanlı üçün bunların böyük hissəsi tanışdır, bəzən sadəcə adı başqadır. Aşağıda Türkiyədə ən çox rastlaşacağınız adətləri və onlarla bağlı eşidəcəyiniz türk ifadələrini topladıq. Təbii ki, adətlər bölgədən bölgəyə, ailədən ailəyə dəyişir.
Çay və qəhvə
Çay. Türkiyədə qara çay kiçik, lalə formalı stəkanda verilir: evdə, dükanda, ofisdə, hər yerdə. Bizim armudu stəkanı xatırladır. Sizə çay təklif edirlərsə, deməli, söhbətə də dəvət edirlər.
Türk kahvesi. Türk qəhvəsi kiçik fincanda verilir, çöküntüsü fincanın dibində qalır. Dostlar çox vaxt fincanı çevirib çöküntünün əmələ gətirdiyi şəkillərə “baxırlar”, buna fal deyilir. Bu, əsasən əyləncədir. Məşhur türk məsəlinə görə, bir fincan qəhvənin qırx il xatiri var.
Qonaq hər şeydən əzizdir
Türk dilində qonağa misafir deyilir və ev sahibləri qonaqlığa ciddi yanaşır. Yəqin ki, sizə dəfələrlə yemək təklif edəcəklər, nəzakətlə imtina etsəniz də, israr davam edə bilər. Bu səhnə azərbaycanlıya yaxşı tanışdır. Ayaqqabı adətən qapıda çıxarılır, sizə ev başmağı da verə bilərlər.
Böyüyə hörmət
Bayramlarda və ailə ziyarətlərində gənclər böyüklərin əlini öpüb alnına qoyur. Türk dilində buna el öpme deyilir. Uşaqlara bunun əvəzində çox vaxt şirniyyat və ya bir az pul verirlər.
Göz muncuğu
Türk dilində nazar boncuğu adlanan mavi şüşə muncuğun insanı pis gözdən qoruduğuna inanılır. Onu evlərdə, maşınlarda, körpə paltarlarında görəcəksiniz. Çoxları onu inandığı üçün yox, adət olduğu üçün saxlayır.
Bayramlar
Ramazan bayramı orucun bitməsini qeyd edir. Türkiyədə ona həm də Şeker Bayramı, yəni “şəkər bayramı” deyilir, çünki bayramda bol şirniyyat paylanır. Qurban bayramı isə türk dilində Kurban Bayramı adlanır. Hər iki bayramda ailələr bir-birinə qonaq gedir, ilk növbədə böyüklərə baş çəkirlər.
Bu iki bayram ay təqvimi ilə hesablandığı üçün tarixləri hər il dəyişir.
Hər an üçün bir söz
Adətlə dil məhz burada qovuşur və dili öyrənən hər kəs bu hissəni bilməlidir. Türk dilində gündəlik vəziyyətlər üçün hazır ifadələr var, yerində deyilmiş bir söz insanın ürəyini dərhal fəth edir. Bəziləri bizim ifadələrlə eynidir, bəziləri isə başqa sözlə deyilir:
| Türk dilində | Nə vaxt | Bizdə necə deyilir |
|---|---|---|
| Kolay gelsin | İşləyən adama | Allah kömək olsun |
| Geçmiş olsun | Xəstəyə və ya başına iş gələnə | Keçmiş olsun |
| Eline sağlık | Yemək bişirənə, nəsə düzəldənə təşəkkür üçün | Əlinə sağlıq |
| Afiyet olsun | Yemək yeyənə | Nuş olsun |
| Hoş geldiniz | Qonağı qarşılayanda | Xoş gəldiniz |
| Hoş bulduk | Hoş geldiniz sözünə cavab | Xoş gördük |
| Güle güle kullan | Kiminsə yeni bir şeyi olanda | Gülə-gülə işlət |
| Başın sağ olsun | Kiminsə yaxını vəfat edəndə | Başın sağ olsun |
Diqqət edin: Kolay gelsin bizdə hərfi mənada “asan gəlsin” kimi qəribə səslənə bilər, amma Türkiyədə satıcıya, fəhləyə, ofis işçisinə ən çox deyilən sözlərdən biridir. Hoş geldiniz sözünə Hoş gördük yox, Hoş bulduk cavab verilir.
Davam edin
Bu adətlərin çoxu bir arada türk toy adətləri yazımızda qarşınıza çıxacaq. Türk dilinin bizdən harada ayrıldığını isə türk dili çətindirmi yazısında izah etmişik.
Learn Turkish tətbiqimizdə ilk sözlərdən başlayıb səviyyənizə uyğun mətnlərə, sonra da türk ədəbiyyatına keçirsiniz. Kursa buradan başlaya bilərsiniz. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.