Türk toy adətləri: qız istəmədən gəlin aparmağa
Qız istəmə, söz, nişan, xına gecəsi və qızıl taxma: türk toyunun adətləri, bizimkilərə oxşar və fərqli tərəfləri, toyda eşidəcəyiniz türk sözləri.
Ənənəvi türk toyu əslində bir neçə mərasimdən ibarətdir: qız istəməyə gəlmək, söz, nişan, xına gecəsi və toyun özü. Azərbaycanlı bu ardıcıllığı dərhal tanıyacaq, çünki bizim elçilik, söz kəsmə, nişan, xınayaxdı və toy da eyni yolla gedir. Fərqlər təfərrüatdadır və təbii ki, adlardadır. Adətlər bölgədən bölgəyə, ailədən ailəyə çox dəyişir, bu gün bir çox cütlük onların yalnız bir qismini saxlayır. Aşağıda ən çox rast gələcəyiniz ardıcıllıq və onunla gələn türk sözləri var.
Qız istəmə: kız isteme
Oğlan evi qız evinə gəlib rəsmi şəkildə razılıq istəyir. Türkiyədə bu görüşdə qız qonaqlara adətən türk qəhvəsi təqdim edir. Çox sevilən bir adətə görə o, bəyin fincanındakı qəhvəyə duz qata bilər. Bəy bunu üz-gözünü turşutmadan içməlidir, hamı da maraqla ona baxır.
Sonra oğlan evinin böyüyü məşhur bir cümlə deyir: Allah'ın emri, Peygamberin kavliyle kızınızı oğlumuza istiyoruz. Mənası belədir: “Allahın əmri, Peyğəmbərin sözü ilə qızınızı oğlumuza istəyirik.”
Söz və nişan: söz və nişan
Söz mərasimində ailələr razılığa gəlir, cütlüyə çox vaxt qırmızı lentlə bir-birinə bağlanmış üzüklər taxılır. Lenti ailənin böyüklərindən biri kəsir. Bizim “söz kəsmə” ilə adı da, mənası da yaxındır. Nişan adətən daha böyük məclisdir: qonaq da, yemək də çox olur.
Xına gecəsi: kına gecesi
Çox vaxt toydan bir gün əvvəl keçirilən bu gecə ənənəvi olaraq qadınların gecəsidir, bizim xınayaxdının qarşılığıdır. Gəlin qırmızı paltar geyinir, başına qırmızı duvaq örtür. Rəfiqələri əllərində şamla onun ətrafında dövrə vurub hamını ağladan mahnılar oxuyur. Gəlinin ovcuna xına qoyulur, xınanın içinə də çox vaxt qızıl pul sıxılır. Gəlin oğlan evi hədiyyə verənə qədər əlini açmaya bilər.
Toy günü: düğün
Gəlin aparma. Türk dilində gelin alma deyilir. Bəy və ailəsi gəlini aparmağa gəlir, çox vaxt siqnal çalan maşın karvanı ilə. Xüsusən kiçik şəhərlərdə qabaqda nağara və zurna gedə bilər.
Qızıl taxma. Türk dilində takı töreni adlanır və xaricdən gələnləri ən çox təəccübləndirən an budur. Qonaqlar növbəyə düzülüb cütlüyə qızıl pul, bəzək əşyası və ya pul taxır, adətən paltarın üstündən keçirilmiş lentlərə. Bəzən kimsə hər qonağın nə taxdığını ucadan elan edir.
Rəqs. Halay gözləyin: əl-ələ tutub sıra ilə oynanılan, gecə uzandıqca böyüyən kollektiv rəqs. Azərbaycanlıya yallını xatırladır.
Bilməyə dəyən sözlər
Bəzi toy sözləri bizdə də eynidir, bəziləri isə başqa cür deyilir:
| Türk dilində | Azərbaycan dilində |
|---|---|
| gelin | gəlin |
| damat | bəy |
| düğün | toy |
| nişan | nişan |
| kına | xına |
| altın | qızıl |
| takı | bəzək, qızıl-zinət |
| davul | nağara |
Diqqət: Türkiyədə bey bəy mənasında yox, “cənab” mənasında işlənir. Toydakı bəyə damat deyilir.
Nə demək lazımdır
- Mutluluklar! Xoşbəxt olun!
- Allah mesut etsin. Allah xoşbəxt etsin.
- Bir yastıkta kocayın. Hərfi mənada “bir yastıqda qocalın”. Klassik toy arzusudur, bizim “qoşa qarıyın” arzumuza çox yaxındır.
Qonaq kimi dəvət olunmusunuzsa, adi hədiyyə qızıl və ya puldur, amma xarici qonağın kiçik hədiyyəsi də səmimiyyətlə qarşılanacaq. Rəsmi məclisə necə geyinirsinizsə, elə geyinin.
Davam edin
Gündəlik türk adətləri haqqında daha çox oxumaq üçün türk adət-ənənələri yazımıza baxın. Türk dilinin bizdən harada ayrıldığını türk dili çətindirmi yazısında izah etmişik.
Learn Turkish tətbiqimiz sizi ilk sözlərdən səviyyəyə uyğun mətnlərə, oradan da türk ədəbiyyatına qədər aparır. Kursa buradan başlaya bilərsiniz. Tətbiqi yükləmək pulsuzdur, bəzi kitablar və əlavə məzmun üçün öyrənərkən qazandığınız almazlar və ya Premium lazımdır.