Pretérito indefinido czy imperfecto? Jak wybrać, myśląc po polsku
Indefinido opowiada, co się wydarzyło, imperfecto maluje tło i mówi, co działo się zwykle. Polski aspekt podpowiada wybór w większości zdań. Gdzie zawodzi i jak to rozpoznać.
Learn SpanishDarmowa aplikacja: audio, quizy i prawdziwe książkiHiszpański ma dwa proste czasy przeszłe i w prawie każdym zdaniu o przeszłości trzeba wybrać jeden z nich. Pretérito indefinido (w wielu podręcznikach nazywany pretérito perfecto simple) opisuje zdarzenia, które się wydarzyły i zakończyły, i popycha historię do przodu. Pretérito imperfecto opisuje tło: to, co trwało, i to, co działo się regularnie. Polski aspekt jest tu świetną ściągą: zjadłem to zwykle comí, a jadłem czy jadałem to zwykle comía. Zwykle, bo jest kilka ważnych wyjątków.
Polski aspekt jako ściąga
| Po polsku | Po hiszpańsku | Przykład |
|---|---|---|
| Czasownik dokonany: zadzwoniłem, wyszedłem | Indefinido | Ayer llamé a mi madre. (Wczoraj zadzwoniłem do mamy.) |
| Niedokonany, czynność w toku: czytałem | Imperfecto | Leía un libro. (Czytałem książkę.) |
| Niedokonany, nawyk: jeździliśmy, jadałem | Imperfecto | Siempre íbamos a la playa en verano. (Latem zawsze jeździliśmy na plażę.) |
| Opis, pogoda, wiek, godzina | Imperfecto | Eran las ocho. Tenía diez años. Llovía. (Była ósma. Miałem dziesięć lat. Padało.) |
Pułapki są dwie: zamknięte okresy i liczone powtórzenia, które po polsku wyrażamy niedokonanym, oraz czasowniki bez pary aspektowej, jak „być”.
Kiedy indefinido
Zakończone zdarzenie w konkretnym czasie. La película empezó a las nueve. (Film zaczął się o dziewiątej.)
Ciąg zdarzeń, jedno po drugim. Me levanté, me duché y salí. (Wstałem, wziąłem prysznic i wyszedłem.) Każdy czasownik przesuwa akcję.
Zamknięty okres, nawet długi. Viví en México tres años. (Mieszkałem w Meksyku trzy lata.) To pierwsza pułapka: po polsku „mieszkałem” jest niedokonane, ale okres jest zakończony i traktowany jako jeden blok, więc indefinido. Długość nie gra roli.
Powtórzenia, które liczysz. Fui a Barcelona tres veces. (Byłem w Barcelonie trzy razy.) Liczba razy zamyka całość w jeden fakt.
Ocena czegoś, co się skończyło. El concierto fue fantástico. (Koncert był fantastyczny.) Polskie „był” nic tu nie podpowie, bo nie ma pary aspektowej. Ocena całości po fakcie to indefinido.
Kiedy imperfecto
Nawyki i powtarzane czynności. De niño comía paella los domingos. (W dzieciństwie jadałem paellę w niedziele.) Jeśli po polsku pasuje „zwykle”, „zawsze” albo forma typu jadałem, chadzałem, to imperfecto.
Czynność w toku. Comía cuando sonó el teléfono. (Jadłem, kiedy zadzwonił telefon.)
Opis i tło. La casa era grande y tenía un jardín. (Dom był duży i miał ogród.)
Godzina, wiek, pogoda. Eran las tres. Hacía frío. (Była trzecia. Było zimno.)
Uczucia i stany. Estaba cansado y no quería salir. (Byłem zmęczony i nie chciałem wychodzić.)
Oba czasy w jednym zdaniu
Najczęstszy wzór w opowiadaniu: czynność w toku (imperfecto) przerywa zdarzenie (indefinido). Po polsku to dokładnie para niedokonany plus dokonany.
- Yo dormía cuando llegaste. (Spałem, kiedy przyszedłeś.)
- Caminábamos por el parque y de repente empezó a llover. (Spacerowaliśmy po parku i nagle zaczęło padać.)
Pomyśl o filmie: imperfecto to scenografia i muzyka w tle, indefinido to to, co bohaterowie faktycznie robią.
Słowa podpowiedzi
Te słowa ciągną w jedną stronę, choć zawsze decyduje znaczenie.
- Indefinido: ayer, anoche, el lunes pasado, de repente, una vez, en 2010
- Imperfecto: siempre, todos los días, a menudo, de niño, mientras, normalmente
Czasowniki, które zmieniają znaczenie
Tu polski aspekt pasuje wręcz idealnie, bo po polsku też użyjesz dwóch różnych czasowników:
| Czasownik | Indefinido | Imperfecto |
|---|---|---|
| conocer | Conocí a Ana. Poznałem Anę. | Conocía a Ana. Znałem Anę. |
| saber | Supe la verdad. Dowiedziałem się prawdy. | Sabía la verdad. Znałem prawdę. |
| querer | Quise llamarte. Próbowałem do ciebie zadzwonić. | Quería llamarte. Chciałem do ciebie zadzwonić. |
| no querer | No quise ir. Odmówiłem pójścia. | No quería ir. Nie chciałem iść. |
| poder | Pude terminar. Udało mi się skończyć. | Podía terminar. Mogłem skończyć (nie wiadomo, czy skończyłem). |
| tener | Tuve una idea. Wpadłem na pomysł. | Tenía una idea. Miałem pomysł. |
A pretérito perfecto?
Jest jeszcze trzeci czas, pretérito perfecto (he comido), używany w Hiszpanii do zdarzeń z okresu, który jeszcze trwa: Hoy he comido paella. (Dziś jadłem paellę.) W Ameryce Łacińskiej w takich zdaniach częściej słychać indefinido: Hoy comí paella. Ten wybór działa podobnie jak angielski present perfect, który opisujemy w tekście Present perfect czy past simple?
Sprawdź się
Wybierz indefinido albo imperfecto, a potem sprawdź odpowiedzi poniżej.
- Cuando era niño, ___ (jugar) al fútbol todos los días.
- Ayer ___ (comprar) un coche nuevo.
- ___ (ser) las diez de la noche.
- Mientras yo ___ (cocinar), mi hermano ___ (llegar).
- El año pasado ___ (viajar) a Perú.
- Mi abuela ___ (tener) ochenta años.
Odpowiedzi: 1. jugaba (nawyk). 2. compré (zakończone zdarzenie). 3. Eran (godzina). 4. cocinaba, llegó (tło, potem przerwanie). 5. viajé (zakończone zdarzenie). 6. tenía (wiek).
Ucz się dalej
Oba czasy mają osobne lekcje z pełnymi tabelami odmiany i quizem: indefinido i imperfecto. Jeśli pracujesz też nad por i para, zajrzyj do tekstu Por czy para? Ten sam problem ma francuski: zobacz Passé composé czy imparfait?
Wybór staje się łatwiejszy z każdą przeczytaną historią, bo zaczynasz czuć różnicę między scenografią a akcją. Nasza aplikacja Learn Spanish prowadzi od słownictwa i gramatyki przez teksty dopasowane do poziomu aż do pełnych klasyków z tłumaczeniem pod każdą linijką. Pobierzesz ją za darmo; niektóre książki i dodatkowe treści wymagają diamentów, które zdobywasz podczas nauki, albo Premium.