Ərəb dilini öyrənmək üçün kitablar: altı klassik, ardıcıllıqla

Cübranın “Qırılmış qanadlar” əsərindən “Kəlilə və Dimnə”yə qədər altı ərəb klassiki: söz sayı, cümlə uzunluğu, səviyyə və hansından başlamaq lazımdır.

Ərəb dili · · 4 dəq oxu

Cübran Xəlil Cübranın “Qırılmış qanadlar” əsəri ilə başlayın: buradakı klassiklərin ən qısasıdır, sonunu bilmək istədiyiniz bir sevgi hekayəsidir, dili də tanış gələcək qədər müasirdir. Sonra qısa təmsilləri və ən qısa cümlələri olan “Kəlilə və Dimnə”ni oxuyun, Corci Zeydanın iki uzun tarixi romanını isə sona saxlayın. Bu kitabların heç biri dil öyrənənlər üçün yazılmayıb, ona görə onları orta səviyyədən başlayaraq yanında tərcümə ilə oxuyun.

Klassiklərdən əvvəl

Ərəb dilində əsl ədəbiyyata çatmaq ispan və ya fransız dilindən çətindir, bunun iki səbəbi var. Kitabların çoxu qısa saitlər, yəni hərəkələr olmadan çap olunur, bir əsr əvvəlki yazı dilində isə bugünkü qəzetlərdə rast gəlmədiyiniz sözlər var. Ona görə əvvəlcə bünövrəni qurun: əlifba, əsas qrammatika və A1-A2 səviyyəsində qısa, səviyyəli mətnlər. Hərəkəsiz sadə mətni izləyə bildiyiniz gün klassik əsəri tərcümənin köməyi ilə sınamağa hazırsınız.

Altı kitab rəqəmlərlə

Kitabxanamızdakı hər kitabın ərəbcə mətnində sözləri və cümlədəki orta söz sayını hesabladıq:

Kitab Müəllif Yazılıb Nəşrimizdə söz sayı Cümlədə orta söz sayı
Qırılmış qanadlar (الأجنحة المتكسرة) Cübran Xəlil Cübran 1912 Təxminən 16 200 26
Bir göz yaşı və bir təbəssüm (دمعة وابتسامة) Cübran Xəlil Cübran 1914 Təxminən 21 000 33
Kəlilə və Dimnə (كليلة ودمنة) İbn əl-Müqəffə VIII əsr Təxminən 38 800 20
ən-Nəzərat (النظرات) Mustafa Lütfi əl-Mənfəluti 1900-1910-cu illər Təxminən 37 200 38
Misirli Armanusa (أرمانوسة المصرية) Corci Zeydan 1890-cı illər Təxminən 61 900 27
Qəssan qızı (فتاة غسان) Corci Zeydan 1890-cı illər Təxminən 109 300 32

Cümlə sütununu təxmini göstərici kimi qəbul edin. Köhnə ərəb mətnləri cümlələri وَ (wa, və) və فَـ (fa, sonra, ona görə) ilə bir-birinə bağlayır, müasir nəşrlərdəki nöqtələri isə redaktorlar qoyub. Uzun ərəb cümləsi həmişə çətin də deyil: çoxu bir-birinin ardınca düzülmüş sadə cümlələrdir.

Hansı ardıcıllıqla oxumalı

1. Qırılmış qanadlar, Cübran Xəlil Cübran

Buradakı ən qısa kitabdır və ilk açılmalı olan da budur. Beyrutda bir gənc Səlma Kəraməyə aşiq olur, bir yepiskopun hərisliyi və zorla bağlanan nikah onları ayırır. Cübranın dili XX əsrin əvvəlinin poetik ərəbcəsidir, كَـ (ka, kimi) ilə qurulan bənzətmələrlə doludur, amma söz ehtiyatı əsasən hisslər, təbiət və ailə haqqındadır, yəni dil öyrənənin tez rastlaşdığı sözlərdən ibarətdir. Azərbaycanlı oxucu burada xeyli tanış söz də görəcək: qəlb, ruh, eşq, təbiət, həyat hamısı ərəbcədir. Bu kitaba ayrıca yazı həsr etmişik: Cübran, “Qırılmış qanadlar”.

2. Kəlilə və Dimnə, İbn əl-Müqəffə

Buradakı ən qədim kitabdır və gözləniləndən fərqli olaraq ən rahat oxunanlardan biridir. Heyvan təmsilləri qısadır, dialoqla doludur və eyni ifadələri təkrarlayır: زعموا أن (za'amū anna, “deyirlər ki”) hekayəni açır, وكيف كان ذلك؟ (wa-kayfa kāna dhālika?, “bəs o necə olmuşdu?”) isə növbəti hekayəyə keçid edir. Söz ehtiyatı klassikdir, ona görə qəzetdə görməyəcəyiniz heyvan və saray sözləri gözləyin. İlk fəsillər təmsillər başlamazdan əvvəl gələn uzun çərçivə hekayəsidir, onları ötüb keçmək olar.

3. Bir göz yaşı və bir təbəssüm, Cübran Xəlil Cübran

Sevgi, təbiət, ölüm və ruh haqqında qısa mənsur şeirlər. Hər parça bir oturuşda oxunacaq qədər qısadır, bu da kömək edir. Dil lirikdir və təkrarlarla doludur, bu da işinizi asanlaşdırır:

حياة الغيوم فراق ولقاء، دمعة وابتسامة.

Buludların həyatı ayrılıq və görüşdür, bir göz yaşı və bir təbəssüm.

Çətin tərəfi mücərrədlikdir: ruh, əbədiyyət və gözəllik haqqında oxumaq süjeti izləməkdən daha çox səy tələb edir.

4. ən-Nəzərat, Mustafa Lütfi əl-Mənfəluti

XX əsrin əvvəllərində Misirdə yazılmış esse və təsirli hekayələr: fəzilət, mərhəmət və gündəlik həyat haqqında. Hər parça müstəqildir. Mənfəluti uzun, ahəngdar ifadələri və ritorik sualları sevir, cədvəlimizdə ən uzun cümlələr də ondadır. Ona görə bu kitabı Cübranı rahat oxuyandan sonra açın.

5. Misirli Armanusa, Corci Zeydan

VII əsrdə, ərəblərin Misiri fəth etdiyi dövrdə cərəyan edən tarixi roman. Zeydan tarixi romanlarını geniş oxucu kütləsi üçün öz jurnalı “əl-Hilal”da hissə-hissə dərc edirdi, nəsri də sadə və təhkiyəyə əsaslanandır. İlk səhifələr hekayədən çox tarix dərsinə bənzəyir, kitab da uzundur: “Qırılmış qanadlar”dan təxminən dörd dəfə uzun.

6. Qəssan qızı, Corci Zeydan

Roman İslamın yarandığı dövrdə Suriya və Ərəbistanda cərəyan edir, mərkəzində qəssani şahzadə qızı ilə gənc ərəb zadəganı dayanır. Buradakı ən uzun kitabdır, 100 000 sözdən çox, adlarla, qəbilələrlə və yerlərlə doludur. Onu ərəbcə oxumaq sizin üçün vəzifə yox, vərdiş olandan sonraya saxlayın.

Necə oxumalı

  • Yanında tərcümə olsun. Bunlar hərəkəsiz yazılmış klassiklərdir. Orta səviyyədə köməksiz oxumaq faydadan çox məyusluq gətirir.
  • Hər gün bir az oxuyun. Gündə bir neçə abzas da yığılıb çox olur, “Qırılmış qanadlar”ı belə tempdə bir neçə aya bitirmək olar.
  • Söz yox, kök toplayın. Lüğətə baxanda sözün kökünü də qeyd edin. Eyni kökləri və qəlibləri altı kitabın hamısında dəfələrlə görəcəksiniz.
  • Əvvəlcə birinci səhifəni yoxlayın. Birinci səhifəni tərcümənin köməyi ilə izləyə bilirsinizsə, kitab sizə uyğundur.

Oxumağın niyə bu qədər vacib olduğunu kitab oxumaq dil öyrənməyə kömək edirmi yazımızda araşdırmışıq.

Learn Arabic tətbiqimizdə bu altı kitabın hamısı orijinal dildə, tərcüməsi ilə var, bu səviyyəyə çatmaq üçün A1-dən B2-yə qədər səviyyəli oxu mətnləri də var. Tətbiq 1 dekabrda çıxır: gözləmə siyahısına qoşulun və ilk gündən Cübranla başlayın.

Learn Arabic arrives on 1 December

The app is almost ready: the Arabic alphabet from scratch, grammar, over 2,500 words with audio and classics such as Gibran's The Broken Wings in the original. Leave your email and we'll let you know the day it's out.

One email when the app is out. Nothing else.