Puşkin'i Rusça Okumak: Nereden Başlamalı?

Rusçanın başlarındaysanız Puşkin'in manzum masallarıyla başlayın, sonra romanı Yüzbaşının Kızı'nı okuyun. Rusların onu sevmesinin nedeni şiirleri, ama bir öğrenci için eserlerine girmenin en kolay yolu düzyazısı: kısa cümleler, sağlam bir olay örgüsü ve neredeyse hiç dolgu yok.

Puşkin Ruslar için kim?

Aleksandr Puşkin (1799-1837), Rus kültüründe başka dillerde tek bir yazara pek nasip olmayan bir yerde duruyor. Ruslar onun şiirlerini okulda ezberliyor, gündelik konuşmada ondan alıntı yapıyor, sokaklara, meydanlara ve şehirlere onun adını veriyor. Bilinen bir söz bunu en basit haliyle anlatıyor: «Пушкин — наше всё», "Puşkin bizim her şeyimiz".

Sık sık modern Rus edebî dilinin kurucusu olarak anılıyor. Ondan önce yazı dili, Kilise Slavcası kokan ağır bir yüksek üslup ile insanların gerçekten konuştuğu sade dil arasında bölünmüştü. Puşkin ikisini bir araya getirdi. Ciddi edebiyatı açık ve doğal bir Rusçayla yazdı, sonraki yazarlar da bunun üzerine inşa etti. Bugün bir öğrencinin onu okuyabilmesinin büyük bir nedeni bu: Puşkin'in Rusçası, sizin öğrendiğiniz Rusçaya yakın.

En ünlü eserleri manzum. Yevgeni Onegin (Евгений Онегин) baştan sona şiirle yazılmış bir roman, Bronz Süvari (Медный всадник) ise Petersburg ve 1824'teki büyük sel üzerine uzun bir şiir. İkisi de harika, ikisi de zor: şiir, ritme ve kafiyeye uymak için kelime sırasını büker. Bunları sonraya bırakın.

Düzyazısı neden açık ve kısa?

Puşkin'in düzyazısı yalınlığıyla ünlü. Yan cümleleri üst üste yığmıyor, bir odayı anlatmak için hikayeyi bir sayfa boyunca durdurmuyor. Yedi Rus klasiğinin açılış sayfalarını ölçtüğümüzde Yüzbaşının Kızı'nda cümle başına ortalama 13 kelime çıktı. Anna Karenina'da bu sayı 21'di.

Üslubu kar fırtınası sahnesinde görebilirsiniz. Her cümle tek bir iş görüyor:

Ветер завыл; сделалась метель. В одно мгновение темное небо смешалось со снежным морем. Все исчезло.

Rüzgar uğuldadı; tipi başlamıştı. Bir anda karanlık gökyüzü kar denizine karıştı. Her şey kayboldu.

Burada ne sıfat-fiil var ne de uzun yan cümleler; fiillerin hepsi basit geçmiş zaman. Bu da Puşkin'i geçmiş zaman ve fiil görünüşü çalışmak için ideal kılıyor.

Karşınıza çıkacak eski kelimeler ve biçimler

Yüzbaşının Kızı 1836'da çıktı ve anlatıcı 1770'leri hatırlayan yaşlı bir adam; bu yüzden bazı kelimeler değişmiş. Hiçbiri, bir kez öğrendikten sonra zor değil. Aşağıdakilerin hepsi romanın metninden:

Kitapta	Bugünkü Rusça	Anlamı
сей, сия, сие	этот, эта, это	bu
коли	если	eğer
покамест	пока	şimdilik, bu arada
осьмнадцать	восемнадцать	on sekiz
воротиться	вернуться	geri dönmek
счастие	счастье	mutluluk
моею женою	моей женой	eşim olarak (araç hali)

Сей çoğunlukla kalıp ifadelerde geçiyor. Pugaçov сей же час, "hemen şimdi, bu saat" diyor; Ruslar bugün de aynı eski kelimeden gelen до сих пор (şimdiye kadar) ve сейчас (şimdi) kelimelerini kullanıyor.

Коли konuşmalarda sık geçiyor. Saveliç kaygılanıyor: Что скажет барыня, коли дитя занеможет? "Çocuk hastalanırsa hanımefendi ne der?"

-ою / -ею ekleri, dişil araç halinin yalnızca daha uzun bir biçimi. Grinyov evlenme teklif ederken будь моею женою, "eşim ol" diyor. Bugün моей женой denirdi. Uzun biçimleri şiirde hâlâ görürsünüz. Türkçede "eşim ol" dediğimiz yerde Rusçanın araç halini kullanması başta şaşırtıcı gelir; Rusçada "bir şey olmak" çoğu zaman araç haliyle kurulur.

Artık var olmayan bir dünyanın kelimeleriyle de karşılaşacaksınız: кибитка (üstü kapalı kızak ya da araba), крепость (kale), барин (efendi, toprak sahibi). Bir de батюшка her zaman "baba" demek değil. Hizmetkarlar ve yaşlılar bunu bir erkeğe sıcak bir hitap olarak kullanıyor; bizdeki "beyim" ya da "evladım" gibi.

Yüzbaşının Kızı'ndan Rusça Puşkin sözleri

Romandan yedi satır, her biri doğal bir Türkçe çeviriyle.

Epigraf. Romanın onur üzerine şiarı:

Береги честь смолоду.

Onurunu gençken koru.

Kahramanın tembel çocukluğu. Недоросль, henüz devlet hizmetine girmemiş genç bir soylu için kullanılan eski bir kelime; içinde biraz da "hiçbir işe yaramaz" anlamı var:

Я жил недорослем, гоняя голубей и играя в чехарду с дворовыми мальчишками.

Güvercin kovalayıp uşak çocuklarıyla birdirbir oynayarak, işsiz güçsüz bir delikanlı olarak yaşıyordum.

İki zarf-fiile dikkat edin: гоняя ve играя, "kovalayarak", "oynayarak". Türkçedeki "-arak, -erek" ekinin işini görüyorlar. Sıfat-fiiller ve zarf-fiiller sayfamız bu biçimi anlatıyor.

Fırtına. Kar fırtınası tasvirini bitiren üç kelime:

Все исчезло.

Her şey kayboldu.

Yüzbaşının meydan okuması. Yüzbaşı Mironov'un Pugaçov'a son sözleri:

Ты мне не государь, ты вор и самозванец, слышь ты!

Sen benim hükümdarım değilsin, sen bir hırsız ve sahtekârsın, duydun mu!

Pugaçov'un usulü. Казнить "idam etmek", жаловать "ödüllendirmek, lütufta bulunmak":

Казнить так казнить, жаловать так жаловать: таков мой обычай.

Asacaksam asarım, bağışlayacaksam bağışlarım: benim usulüm budur.

Kartal ile karga. Pugaçov, Grinyov'a üç yüz yıl leşle beslenerek yaşayan bir karga ile yalnızca otuz üç yıl yaşayan bir kartalın halk masalını anlatıyor. Kartalın cevabı Pugaçov'un kendisini açıklıyor:

…нет, брат ворон; чем триста лет питаться падалью, лучше раз напиться живой кровью, а там что бог даст!

Yok karga kardeş; üç yüz yıl leşle beslenmektense bir kez taze kan içmek yeğdir, gerisi Allah kerim!

Her Rus'un bildiği cümle. Yaşlı anlatıcının isyan hakkındaki hükmü:

Не приведи бог видеть русский бунт, бессмысленный и беспощадный!

Tanrı kimseyi bir Rus isyanı görmeye mecbur bırakmasın; anlamsız ve acımasız!

Puşkin için bir okuma yolu

1. Manzum bir masal. Balıkçı ile Balık Masalı (Сказка о рыбаке и рыбке) klasik ilk tercih. Kısa, bir halk masalı gibi kendini tekrar ediyor ve Rus çocukları onu ezbere biliyor. Çar Saltan Masalı (Сказка о царе Салтане) ise daha uzun bir sonraki adım. Şiir genelde düzyazıdan zordur, ama bu masallarda kelimeler basit ve tekrarlar sizi taşıyor.

2. Yüzbaşının Kızı. Çoğu öğrenci için asıl hedef bu. Uygulamamızda yaklaşık 33.800 kelime, yani gerçekten bitirebileceğiniz bir roman. Başlamadan önce olay örgüsü ve karakterler için Yüzbaşının Kızı özetimize bakın.

3. Sonra devam. Puşkin'den sonra Dostoyevski'nin Beyaz Geceler'i doğal bir sonraki adım (kitap ne anlatıyor). İki büyük romancı arasında seçim yapmak için de Tolstoy mu, Dostoyevski mi? yazımıza bakın. Yevgeni Onegin, şiirde rahat edene kadar bekleyebilir.

Rusçasından okuyun

Yüzbaşının Kızı'nın ilk sayfaları sitemizde ücretsiz, Rusça metin ve her satırın altında Türkçe çevirisiyle. Bütün Rusça kitaplarımıza da göz atabilirsiniz.

Puşkin'i kendi kelimeleriyle okumak, Rus edebiyatının bir ünlüler listesi olmaktan çıkıp kulağınızda bir ses haline geldiği an. Learn Russian uygulamamızda Yüzbaşının Kızı her satırının altında çevirisiyle tam metin olarak var; oraya ulaşmanız için gereken kelime ve dil bilgisi de. İndirmesi ücretsiz, bazı kitaplar ve ek içerikler için öğrenirken kazanılan elmaslar ya da Premium gerekiyor.