Marianela

Se puso el sol.

De zon ging onder.

Tras el breve crepúsculo vino tranquila y oscura la noche, en cuyo negro seno murieron poco a poco los últimos rumores de la tierra soñolienta, y el viajero siguió adelante en su camino, apresurando su paso a medida que avanzaba la noche.

Na de korte schemering brak de stille en donkere nacht aan, in wiens zwarte omhelzing de laatste geluiden van de slaperige aarde langzaam wegstierven, en de reiziger vervolgde zijn weg, zijn pas versnellend naarmate de nacht vorderde.

Iba por angosta vereda, de esas que sobre el césped traza el constante pisar de hombres y brutos, y subía sin cansancio por un cerro en cuyas vertientes se alzaban pintorescos grupos de guinderos, hayas y robles.

Hij liep over een smal pad, een van die paden die in het gras waren uitgesleten door het constante gestruikel van mens en dier, en klom onvermoeibaar een heuvel op, op de hellingen waarvan pittoreske groepjes kersenbomen, beuken en eiken stonden.

(Ya se ve que estamos en el Norte de España.)

(Zoals je kunt zien, bevinden we ons in Noord-Spanje.)

Era un hombre de mediana edad, de complexión recia, buena talla, ancho de espaldas, resuelto de ademanes, firme de andadura, basto de facciones, de mirar osado y vivo, ligero a pesar de su regular obesidad, y (dígase de una vez aunque sea prematuro) excelente persona por doquiera que se le mirara.

Hij was een man van middelbare leeftijd, stevig gebouwd, van goede lengte, breedgeschouderd, besluitvaardig in zijn gebaren, vastberaden in zijn tred, met grove gelaatstrekken, een gedurfde en levendige blik, slank ondanks zijn gematigde overgewicht, en (laat ik het meteen zeggen, ook al is het misschien wat voorbarig) een voortreffelijk persoon in alle opzichten.

Vestía el traje propio de los señores acomodados que viajan en verano, con el redondo sombrerete, que debe a su fealdad el nombre de hongo, gemelos de campo pendientes de una correa, y grueso bastón que, entre paso y paso, le servía para apalear las zarzas cuando extendían sus ramas llenas de afiladas uñas para atraparle la ropa.

Hij droeg de typische kleding van welgestelde heren die in de zomer op reis gaan, met een ronde hoed die vanwege zijn lelijkheid de bijnaam 'paddenstoelhoed' heeft gekregen, manchetknopen aan een riempje en een dikke wandelstok waarmee hij tussen de stappen door de braamstruiken wegsloeg wanneer die hun takken vol scherpe spijkers uitstrekten om in zijn kleren te blijven haken.

Detúvose, y mirando a todo el círculo del horizonte, parecía impaciente y desasosegado.

Hij stopte en keek de hele horizon rond, ogend ongeduldig en rusteloos.

Sin duda no tenía gran confianza en la exactitud de su itinerario y aguardaba el paso de algún aldeano que le diese buenos informes topográficos para llegar pronto y derechamente a su destino.

Hij had zeker niet veel vertrouwen in de juistheid van zijn route en wachtte tot er een dorpsbewoner voorbij zou komen die hem goede topografische informatie kon geven, zodat hij snel en rechtstreeks op zijn bestemming kon aankomen.

-No puedo equivocarme -murmuró-. Me dijeron que atravesara el río por la pasadera... así lo hice. Después que marchara adelante, siempre adelante.

'Ik kan het niet mis hebben,' mompelde hij. 'Ze zeiden dat ik de rivier via de voetbrug moest oversteken... dus dat heb ik gedaan. En toen verder marcheren, altijd verder.'

En efecto, allá, detrás de mí queda esa apreciable villa, a quien yo llamaría Villafangosa por el buen surtido de lodos que hay en sus calles y caminos... De modo que por aquí, adelante, siempre adelante...

Inderdaad, daar achter me ligt dat mooie dorp, dat ik Modderdorp zou noemen vanwege de overvloed aan modder in de straten en wegen... Dus, deze kant op, steeds verder, altijd verder...

(me gusta esta frase, y si yo tuviera escudo no le pondría otra divisa) he de llegar a las famosas minas de Socartes.

(Ik vind deze zin mooi, en als ik een schild had, zou ik er geen ander motto op zetten.) Ik moet de beroemde mijnen van Socartes bereiken.

Después de andar largo trecho, añadió:

Na een lange wandeling voegde hij eraan toe:

-Me he perdido, no hay duda de que me he perdido... Aquí tienes, Teodoro Golfín, el resultado de tu adelante, siempre adelante. Estos palurdos no conocen el valor de las palabras.

"Ik ben de weg kwijt, daar bestaat geen twijfel over... Kijk, Teodoro Golfín, het resultaat van jouw 'altijd vooruit, altijd vooruit'. Deze boerenpummels kennen de waarde van woorden niet."

O han querido burlarse de ti, o ellos mismos ignoran dónde están las minas de Socartes.

Ofwel wilden ze je belachelijk maken, ofwel weten ze zelf niet waar de Socartes-mijnen zijn.

Un gran establecimiento minero ha de anunciarse con edificios, chimeneas, ruido de arrastres, resoplido de hornos, relincho de caballos, trepidación de máquinas, y yo no veo, ni huelo, ni oigo nada... Parece que estoy en un desierto... ¡qué soledad!

Een grote mijnonderneming zou zich moeten aankondigen met gebouwen, schoorstenen, het lawaai van transport, het gesmoor van ovens, het gehinnik van paarden, het gekletter van machines, en ik zie, ruik en hoor niets... Het lijkt alsof ik in een woestijn ben... wat een eenzaamheid!

Si yo creyera en brujas, pensaría que mi destino me proporcionaba esta noche el honor de ser presentado a ellas... ¡Demonio!, ¿pero no hay gente en estos lugares?... Aún falta media hora para la salida de la luna.

Als ik in heksen geloofde, zou ik denken dat het mijn lot was om me vanavond aan hen voor te stellen... Verdorie! Maar zijn er hier dan geen mensen?... Het is nog een half uur tot maanopkomst.

¡Ah!, bribona, tú tienes la culpa de mi extravío... Si al menos pudiera conocer el sitio donde me encuentro... ¿Pero qué más da? (Al decir esto, hizo un gesto propio del hombre esforzado que desprecia los peligros).

Ach, jij deugniet, jij bent de schuldige dat ik verdwaald ben... Had ik maar geweten waar ik ben... Maar wat maakt het uit? (Terwijl hij dit zei, maakte hij een gebaar dat typerend was voor een dappere man die gevaar niet schuwt.)

Golfín, tú que has dado la vuelta al mundo, ¿te acobardarás ahora?... ¡Ah!, los aldeanos tenían razón: adelante, siempre adelante. La ley universal de la locomoción no puede fallar en este momento.

Golfín, jij die de hele wereld hebt rondgereisd, wil je nu opgeven?... Ah! De dorpelingen hadden gelijk: voorwaarts, altijd voorwaarts. De universele wet van de voortbeweging kan op dit moment niet falen.

Y puesta denodadamente en ejecución aquella osada ley, recorrió un kilómetro, siguiendo a capricho las veredas que le salían al paso y se cruzaban y se quebraban en ángulos mil, cual si quisiesen engañarle y confundirle más.

En nadat hij die stoutmoedige wet vastberaden in praktijk had gebracht, reisde hij een kilometer, waarbij hij naar believen de paden volgde die op zijn pad kwamen en die hem in duizend verschillende richtingen kruisten en afbogen, alsof ze hem nog meer wilden bedriegen en verwarren.

Por grande que fuera su resolución e intrepidez, al fin tuvo que pararse.

Hoe groot zijn vastberadenheid en onverschrokkenheid ook waren, uiteindelijk moest hij stoppen.

Las veredas, que al principio subían, luego empezaron a bajar, enlazándose; y al fin bajaron tanto, que nuestro viajero hallose en un talud, por el cual sólo habría podido descender echándose a rodar.

De paden, die eerst omhoog liepen, begonnen vervolgens naar beneden te gaan en kwamen met elkaar in verbinding; uiteindelijk daalden ze zo sterk af dat onze reiziger zich op een helling bevond, waar hij alleen al rollend naar beneden kon komen.

-¡Bonita situación! -exclamó sonriendo y buscando en su buen humor lenitivo a la enojosa contrariedad-. ¿En dónde estás, querido Golfín? Esto parece un abismo. ¿Ves algo allá abajo? Nada, absolutamente nada...

"Wat een heerlijke situatie!" riep hij uit, glimlachend en troost zoekend in zijn goede humeur om de lastige situatie te verzachten. "Waar ben je, lieve Golfín? Dit lijkt wel een afgrond. Zie je iets daaronder?" "Niets, absoluut niets..."

pero el césped ha desaparecido, el terreno está removido. Todo es aquí pedruscos y tierra sin vegetación, teñida por el óxido de hierro... Sin duda estoy en las minas...

Maar het gras is verdwenen, de grond is omgewoeld. Alles hier is alleen maar stenen en kale aarde, bevlekt met ijzeroxide... Ik ben absoluut in de mijnen...

pero ni alma viviente, ni chimeneas humeantes, ni ruido, ni un tren que murmure a lo lejos, ni siquiera un perro que ladre... ¿Qué haré?, hay por aquí una vereda que vuelve a subir. ¿Seguirela? ¿Desandaré lo andado?... ¡Retroceder! ¡Qué absurdo!

Maar geen mens te bekennen, geen rokende schoorstenen, geen lawaai, geen trein die in de verte dendert, zelfs geen blaffende hond... Wat moet ik doen? Er is hier een pad dat omhoog loopt. Moet ik het volgen? Moet ik terugkeren?... Teruggaan! Wat absurd!

O yo dejo de ser quien soy, o llegaré esta noche a las famosas minas de Socartes y abrazaré a mi querido hermano. Adelante, siempre adelante.

Ofwel houd ik op te zijn wie ik ben, ofwel bereik ik vanavond de beroemde Socartes-mijnen en omhels ik mijn geliefde broer. Voorwaarts, altijd voorwaarts.

Dio un paso y hundiose en la frágil tierra movediza.

Hij zette een stap en zakte weg in de fragiele, verschuivende aarde.

-¿Esas tenemos, señor planeta?... ¿Con que quiere usted tragarme?... Si ese holgazán satélite quisiera alumbrar un poco, ya nos veríamos las caras usted y yo... Y a fe que por aquí abajo no hemos de ir a ningún paraíso.

-Is dat nou echt zo, meneer Planeet?... Dus u wilt me opslokken?... Als die luie satelliet nou eens wat licht zou schijnen, zouden we er hartelijk om lachen... En ik zweer dat we hier beneden niet naar een paradijs gaan.

Parece esto el cráter de un volcán apagado... Hay que andar suavemente por tan delicioso precipicio. ¿Qué es esto? ¡Ah! Una piedra; magnífico asiento para echar un cigarro, esperando a que salga la luna.

Dit lijkt wel de krater van een uitgedoofde vulkaan... Je moet voorzichtig lopen langs zo'n prachtige afgrond. Wat is dit? Ah! Een rots; een schitterende plek om een sigaret op te steken, wachtend tot de maan opkomt.

El discreto Golfín se sentó tranquilamente como podría haberlo hecho en el banco de un paseo; y ya se disponía a fumar, cuando sintió una voz...

De ingetogen Golfín ging rustig zitten, zoals hij ook op een parkbankje zou hebben gedaan; en hij stond op het punt een sigaret op te steken toen hij een stem hoorde...

sí, indudablemente era una voz humana que lejos sonaba, un quejido patético, mejor dicho, melancólico canto, formado de una sola frase, cuya última cadencia se prolongaba apianándose en la forma que los músicos llamaban morendo, y que se apagaba al fin en el plácido silencio de la noche, sin que el oído pudiera apreciar su vibración postrera.

Ja, ongetwijfeld was het een menselijke stem die in de verte klonk, een pathetisch gekreun, of liever, een melancholisch lied, bestaande uit één enkele frase, waarvan de laatste cadans werd verlengd door een verzachting op de manier die muzikanten morendo noemden, en dat uiteindelijk wegstierf in de serene stilte van de nacht, zonder dat het oor de laatste trilling ervan kon waarnemen.

-Vamos -dijo el viajero lleno de gozo-, humanidad tenemos. Ese es el canto de una muchacha; sí, es voz de mujer, y voz preciosísima. Me gusta la música popular de este país... Ahora calla... Oigamos, que pronto ha de volver a empezar...

"Kom op," zei de reiziger vol vreugde, "we hebben menselijkheid. Dat is een meisjeslied; ja, het is een vrouwenstem, en een prachtige. Ik hou van de volksmuziek van dit land... Nu even stil... Laten we luisteren, want het begint zo weer..."

Ya, ya suena otra vez. ¡Qué voz tan bella, qué melodía tan conmovedora!

Ja, ja, het wordt weer afgespeeld. Wat een prachtige stem, wat een ontroerende melodie!

Creeríase que sale de las profundidades de la tierra y que el señor de Golfín, el hombre más serio y menos supersticioso del mundo, va a andar en tratos ahora con los silfos, ondinas, gnomos, hadas y toda la chusma emparentada con la loca de la casa...

Je zou denken dat hij uit de diepten van de aarde was opgedoken, en dat meneer Golfín, de meest serieuze en minst bijgelovige man ter wereld, nu te maken zou krijgen met sylfen, waternimfen, kabouters, feeën en al het gespuis dat verwant is aan de gestoorde vrouw des huizes...

Pero, si no me engaña el oído, la voz se aleja... La graciosa cantora se va... ¡Eh! Muchacha, aguarda, detén el paso.

Maar als ik het goed hoor, verdwijnt de stem... De elegante zangeres gaat weg... Hé! Meisje, wacht, stop!

La voz, que durante breve rato había regalado con encantadora música el oído del hombre extraviado, se iba perdiendo en la inmensidad tenebrosa, y a los gritos de Golfín, el canto extinguiose por completo.

Loading...

Sin duda la misteriosa entidad gnómica, que entretenía su soledad subterránea cantando tristes amores, se había asustado de la brusca interrupción del hombre, huyendo a las más hondas entrañas de la tierra, donde moran, avaras de sus propios fulgores, las piedras preciosas.

Ongetwijfeld was het mysterieuze, raadselachtige wezen, dat zijn ondergrondse eenzaamheid vulde met het zingen van droevige liefdesliederen, geschrokken van de abrupte onderbreking door de man en gevlucht naar de diepste krochten van de aarde, waar kostbare stenen huizen, gierig met hun eigen pracht.

-Esta es una situación divina -murmuró Golfín, considerando que no podía hacer mejor cosa que dar lumbre a su cigarro-. No hay mal que cien años dure. Aguardemos fumando. Me he lucido con querer venir solo y a pie a las minas de Socartes.

'Dit is een goddelijke situatie,' mompelde Golfín, terwijl hij bedacht dat hij niets beters kon doen dan zijn sigaar aansteken. 'Geen kwaad duurt honderd jaar. Laten we wachten terwijl we roken. Ik heb mezelf echt overtroffen door alleen en te voet naar de Socartes-mijnen te willen gaan.'

Mi equipaje habrá llegado primero, lo que prueba de un modo irrebatible las ventajas del adelante, siempre adelante.»

Mijn bagage zal als eerste aankomen, wat onweerlegbaar het voordeel bewijst van altijd vooruitgaan.

Moviose entonces ligero vientecillo, y Teodoro creyó sentir pasos lejanos en el fondo de aquel desconocido o supuesto abismo que ante sí tenía. Puso atención y no tardó en adquirir la certeza de que alguien andaba por allí. Levantándose, gritó:

Een lichte bries stak op en Theodore meende in de verte voetstappen te horen op de bodem van die onbekende of ingebeelde afgrond voor hem. Hij luisterde aandachtig en wist al snel zeker dat er iemand was. Hij stond op en riep:

-Muchacha, hombre, o quien quiera que seas, ¿se puede ir por aquí a las minas de Socartes?

-Meisje, jongen of wie je ook bent, is het mogelijk om via deze weg naar de Socartes-mijnen te gaan?

No había concluido, cuando oyose el violento ladrar de un perro, y después una voz de hombre, que dijo:

Loading...

-Choto, Choto, ven aquí.

Loading...

-¡Eh! -gritó el viajero-. Buen amigo, muchacho de todos los demonios, o lo que quiera que seas, sujeta pronto ese perro, que yo soy hombre de paz!

"Hé!" riep de reiziger. "Goede vriend, jij duivelse jongen, of wat je ook bent, houd die hond snel in bedwang, want ik ben een vredelievend man!"

-¡Choto, Choto!

- Choto, Choto!

Golfín vio que se le acercaba un perro negro y grande; mas el animal, después de gruñir junto a él, retrocedió llamado por su amo.

Golfín zag een grote zwarte hond op zich afkomen; maar het dier gromde even naast hem en deinsde vervolgens achteruit toen zijn baasje het riep.

En tal punto y momento, el viajero pudo distinguir una figura, un hombre, que inmóvil y sin expresión, cual muñeco de piedra, estaba en pie a distancia como de diez varas más abajo de él, en una vereda trasversal que aparecía irregularmente trazada por todo lo largo del talud.

Op dat moment kon de reiziger een figuur onderscheiden, een man, die, roerloos en uitdrukkingsloos, als een stenen pop, op een afstand van ongeveer tien meter onder hem stond, op een dwarspad dat onregelmatig over de hele lengte van de helling leek te lopen.

Este sendero y la humana figura detenida en él llamaron vivamente la atención de Golfín, que dirigiendo gozosa mirada al cielo, exclamó:

Dit pad en de menselijke figuur die erop stond trokken de aandacht van Golfín, en terwijl hij vol vreugde naar de hemel keek, riep hij uit:

-¡Gracias a Dios!, al fin salió esa loca. Ya podemos saber dónde estamos. No sospechaba yo que tan cerca de mí existiera esta senda... Pero si es un camino... ¡Hola!, amiguito, ¿puede usted decirme si estoy en las minas de Socartes?

"Godzijdank! Die gekke vrouw is eindelijk naar buiten gekomen. Nu kunnen we eindelijk uitzoeken waar we zijn. Ik had nooit gedacht dat dit pad zo dichtbij was... Maar het is wel degelijk een weg... Hallo, vriend! Kun je me vertellen of ik in de Socartes-mijnen ben?"

-Sí, señor, estas son las minas de Socartes, aunque estamos un poco lejos del establecimiento.

-Ja, meneer, dit zijn de Socartes-mijnen, hoewel we wel een beetje ver van de hoofdvestiging verwijderd zijn.

La voz que esto decía era juvenil y agradable, y resonaba con las simpáticas inflexiones que indican una disposición a prestar servicios con buena voluntad y cortesía.

De stem die dit zei klonk jeugdig en aangenaam, en de vriendelijke intonatie verraadde de bereidheid om met goede wil en hoffelijkheid diensten te verlenen.

Mucho gustó al doctor oírla, y más aún observar la dulce claridad que, difundiéndose por los espacios antes oscuros, hacía revivir cielo y tierra, cual si se los sacara de la nada.

De dokter was zeer verheugd haar te horen, en nog meer verheugd over de heldere verlichting die zich door de voorheen donkere ruimtes verspreidde en hemel en aarde deed herleven, alsof ze uit het niets waren ontstaan.

-Fiat lux -dijo descendiendo-. Me parece que acabo de salir del caos primitivo. Ya estamos en la realidad... Bien, amiguito, doy a usted gracias por las noticias que me ha dado y las que aún ha de darme... Salí de Villamojada al ponerse el sol.

Loading...

Dijéronme que adelante, siempre adelante...

Ze zeiden tegen me dat ik vooruit moest gaan, altijd vooruit...

-¿Va usted al establecimiento? -preguntó el misterioso joven, permaneciendo inmóvil y rígido, sin mirar al doctor, que ya estaba cerca.

'Gaat u naar de instelling?' vroeg de mysterieuze jongeman, roerloos en onbeweeglijk, zonder de dokter aan te kijken, die al in de buurt was.

-Sí, señor; pero sin duda equivoqué el camino.

-Ja, meneer; maar ik heb zeker de verkeerde weg genomen.

-Esta no es la entrada de las minas. La entrada es por la pasadera de Rabagones, donde está el camino y el ferro-carril en construcción. Por allá hubiera usted llegado en diez minutos al establecimiento.

"Dit is niet de ingang van de mijn. De ingang is via de Rabagones-voetbrug, waar de weg en de spoorlijn in aanbouw liggen. Je had de vestiging op die manier in tien minuten kunnen bereiken."

Por aquí tardaremos más, porque hay bastante distancia y muy mal camino.

Het zal op deze manier langer duren, omdat het een flinke afstand is en de weg erg slecht is.

Estamos en la última zona de explotación, y hemos de atravesar algunas galerías y túneles, bajar escaleras, pasar trincheras, remontar taludes, descender el plano inclinado; en fin, recorrer todas las minas de Socartes desde un extremo, que es este, hasta el otro extremo, donde están los talleres, los hornos, las máquinas, el laboratorio y las oficinas.

We bevinden ons in het laatste exploitatiegebied en we moeten door enkele galerijen en tunnels, trappen af, door loopgraven, hellingen beklimmen en de schuine vlakte afdalen; kortom, we moeten door alle mijnen van Socartes reizen, van het ene uiteinde, dit is het, tot het andere uiteinde, waar de werkplaatsen, de ovens, de machines, het laboratorium en de kantoren zich bevinden.

-Pues a fe mía que ha sido floja mi equivocación -dijo Golfín riendo.

"Nou, ik zweer dat mijn fout een gemene was," zei Golfín lachend.

-Yo le guiaré a usted con mucho gusto, porque conozco estos sitios perfectamente.

-Ik help je graag op weg, want ik ken deze plekken perfect.

Golfín, hundiendo los pies en la tierra, resbalando aquí y bailoteando más allá, tocó al fin el benéfico suelo de la vereda, y su primera acción fue examinar al bondadoso joven. Breve rato estuvo el doctor dominado por la sorpresa.

Golfín, die met zijn voeten in de grond zakte, hier en daar uitgleed en danste, raakte eindelijk de welkome aarde van het trottoir aan, en zijn eerste reactie was om de vriendelijke jongeman te onderzoeken. Even was de dokter overmand door verbazing.

-Usted... -murmuró.

"Jij..." mompelde hij.

-Soy ciego, sí, señor -añadió el joven-; pero sin vista sé recorrer de un cabo a otro las minas de Socartes. El palo que uso me impide tropezar, y Choto me acompaña, cuando no lo hace la Nela, que es mi lazarillo.

'Ik ben blind, ja meneer,' voegde de jongeman eraan toe; 'maar zonder te kunnen zien weet ik hoe ik de Socartes-mijnen van begin tot eind moet doorkruisen. De stok die ik gebruik voorkomt dat ik struikel, en Choto begeleidt me wanneer Nela, mijn gids, er niet is.'

Con que sígame usted y déjese llevar.

Volg me gewoon en laat je meevoeren.