Rus əlifbası

Rus dili Kiril hərfləri ilə yazılır: 33 hərf, onlardan 10-u sait, 21-i samit, ikisi isə öz səsi olmayan işarədir. Beşini artıq oxuya bilərsiniz. Üstəlik j, ş, ç, x və ı kimi hər gün işlətdiyiniz səslər rus dilində də var. Azərbaycan dili də 1939-cu ildən 1990-cı illərə qədər Kiril əlifbası ilə yazıldığı üçün bu hərflərin çoxu sizə tanış gələ bilər. Aşağıda hər hərfin adını, oxunuşunu və məşq üçün bir söz tapacaqsınız. Dinləmək üçün dinamikə toxunun.

Learn RussianSəsli sözlər, testlər və kitablarla pulsuz tətbiqPulsuz yükləyin

33 hərfin hamısı

Hərf	Oxunuşu	Nümunə
А аа	a, “ana” sözündəki kimi[a]	авто́бусavtobus
Б ббэ	b, “baba” sözündəki kimi[b]	братqardaş
В ввэ	v, “vaxt” sözündəki kimi (B deyil!)[v]	вода́su
Г ггэ	qalın g, “qapı” və “qol” sözlərinin əvvəlindəki kimi[ɡ]	го́родşəhər
Д ддэ	d, “dağ” sözündəki kimi[d]	домev
Е ее	ye, “yemək” sözündəki kimi (sadəcə e deyil)[je]	естьyemək
Ё ёё	yo, “yol” sözündəki kimi, həmişə vurğulu[jo]	ещёhələ / daha
Ж жжэ	j, “jurnal” sözündəki kimi, bir az qalın[ʐ]	жена́arvad
З ззэ	z, “zəng” sözündəki kimi[z]	зима́qış
И ии	i, “iki” sözündəki kimi[i]	интерне́тinternet
Й йи кра́ткое	qısa y, “çay” və “ay” sözlərinin sonundakı kimi[j]	чайçay
К кка	k, “kağız” sözündəki kimi[k]	кни́гаkitab
Л лэль	qalın l, “bal” və “qol” sözlərindəki kimi[l]	ла́мпаlampa
М мэм	m, “məktəb” sözündəki kimi[m]	молоко́süd
Н нэн	n, “nar” sözündəki kimi (H deyil!)[n]	носburun
О оо	vurğulu olanda “od” sözündəki o, vurğusuz olanda a-ya yaxın[o]	окно́pəncərə
П ппэ	p, “pul” sözündəki kimi[p]	паркpark
Р рэр	dilin ucunda titrəyən r (P deyil!)[r]	ры́баbalıq
С сэс	s, “su” sözündəki kimi (C deyil!)[s]	сокşirə
Т ттэ	t, “taxta” sözündəki kimi[t]	теа́трteatr
У уу	u, “uşaq” sözündəki kimi (Y deyil!)[u]	у́троsəhər
Ф фэф	f, “fincan” sözündəki kimi[f]	фру́ктыmeyvələr
Х хха	x, “xalq” sözündəki kimi[x]	хлебçörək
Ц ццэ	ts, bitişik bir səs kimi; Azərbaycan dilində yoxdur[ts]	це́рковьkilsə
Ч чче	ç, “çay” sözündəki kimi, bir az incə[tɕ]	часsaat
Ш шша	ş, “şəhər” sözündəki kimi, dil bir az geridə[ʂ]	шко́лаməktəb
Щ щща	uzun və incə ş, Ш-dən daha yumşaq[ɕː]	пло́щадьmeydan (şəhər meydanı)
Ъ ътвёрдый знак	səsi yoxdur: özündən əvvəlki və sonrakı hərfi ayırır[–]	подъе́здbinanın girişi (podyezd)
Ы ыы	ı, “qız” sözündəki ı-ya çox yaxın[ɨ]	сырpendir
Ь ьмя́гкий знак	səsi yoxdur: özündən əvvəlki samiti yumşaldır[ʲ]	деньgün
Э ээ	e, “ev” sözündəki kimi (ə deyil)[e]	э́тоbu (orta c.)
Ю юю	yu, “yumurta” sözündəki kimi[ju]	ю́бкаətək
Я яя	ya, “yay” sözündəki kimi[ja]	я́блокоalma

Dörd addımda öyrənin

1. Artıq tanıdığınız hərflər

А, К, М, О və Т həm görünüşcə, həm də səs olaraq Azərbaycan dilindəki hərflərlə eynidir. кот (pişik) və том (cild) sözlərini dərhal oxuya bilərsiniz.

2. Sizi çaşdıracaq hərflər

В, Е, Н, Р, С və У tanış görünür, amma başqa cür oxunur: В v, Е ye, Н n, Р r, С s, У isə u-dur. Х isə əksinə, köməyinizə gəlir: Latın X-i kimi görünür və elə Azərbaycan dilindəki x kimi də oxunur. Bu qrupu ikinci öyrənin, çünki gözünüz əvvəlcə bu hərfləri yanlış oxuyacaq. ресторан ilk baxışda mənasız görünür, əslində isə sadəcə “restoran” sözüdür.

3. Yeni forma, tanış səs

Б, Г, Д, З, И, Й, Л, П, Ф və Э hərflərinin səsləri Azərbaycan dilində var, yalnız formalarını öyrənəcəksiniz. Ё, Ю və Я isə y ilə bir saitin birləşməsidir: yo, yu, ya.

4. Yeni səslər

Ж, Ч və Ш Azərbaycan dilindəki j, ç və ş-yə çox yaxındır, Ы isə ı-nın demək olar ki eynisidir. Ц (ts) və Щ (uzun, incə ş) isə bizdə yoxdur. Ъ və Ь səsi olmayan işarələrdir. Bu qrupu sona saxlayın və tez-tez dinləyin.

Oxumağı asanlaşdıran üç şey

Sözün necə səslənəcəyini vurğu müəyyən edir, adi mətnlərdə isə vurğu göstərilmir. Dərsliklərdə onu xüsusi işarə ilə göstərirlər: молоко́. Vurğusuz hecalarda O, a kimi oxunur: молоко “malako” kimi tələffüz olunur.
Köhnə Azərbaycan Kiril yazısını bilənlər diqqətli olsun: rus dilində Е “ye” oxunur, y səsi isə Ј ilə yox, Й ilə yazılır. Ә, Ө, Ү, Ҝ, Ғ, Һ və Ҹ hərfləri rus əlifbasında yoxdur.
Əlyazma və kursiv Kiril hərfləri çap hərflərindən fərqli görünür: т m-ə, д isə g-yə bənzəyə bilər. Əvvəlcə çap hərflərini, sonra əlyazmanı öyrənin.

Bloqdan

Rus əlifbası haqqında suallar

Rus əlifbasında neçə hərf var?

33 hərf: 10 sait (А, Е, Ё, И, О, У, Ы, Э, Ю, Я), 21 samit və öz səsi olmayan 2 işarə (Ъ və Ь).

Rus əlifbasını öyrənmək nə qədər vaxt aparır?

Gündə qısa məşqlə əksər insanlar iki-üç günə sözləri hərf-hərf oxumağa başlayır. Hər gün bir az oxusanız, bir-iki həftəyə rahat oxuyacaqsınız.

Kiril əlifbası ilə rus əlifbası eyni şeydirmi?

Kiril bir yazı sistemidir, rus əlifbası isə onun bir variantıdır. Ukrayna, bolqar, serb və qazax dilləri də Kiril hərfləri ilə yazılır və hər birinin özünə məxsus bir neçə hərfi var.