Schachnovelle

Auf dem großen Passagierdampfer, der um Mitternacht von New York nach Buenos Aires abgehen sollte, herrschte die übliche Geschäftigkeit und Bewegung der letzten Stunde.

Op de grote passagiersboot die om middernacht van New York naar Buenos Aires zou vertrekken, was er in het laatste uur zoals altijd weer de nodige drukte.

Gäste vom Land drängten durcheinander, um ihren Freunden das Geleit zu geben, Telegraphenboys mit schiefen Mützen schossen Namen ausrufend durch die Gesellschaftsräume, Koffer und Blumen wurden geschleppt, Kinder liefen neugierig treppauf und treppab, während das Orchester unerschütterlich zur Deckshow spielte.

Gasten van het platteland verdrongen zich om hun vrienden te begeleiden, telegraafjongens met scheve petten schoten door de ontvangstruimtes en riepen namen, koffers en bloemen werden gesleept, kinderen renden nieuwsgierig de trappen op en af, terwijl het orkest gestaag speelde voor de show op het dek.

Ich stand im Gespräch mit einem Bekannten etwas abseits von diesem Getümmel auf dem Promenadendeck, als neben uns zwei- oder dreimal Blitzlicht scharf aufsprühte – anscheinend war irgendein Prominenter knapp vor der Abfahrt noch rasch von Reportern interviewt und photographiert worden.

Ik stond even verderop op het promenadedek met een kennis te praten, toen er vlak naast ons twee of drie keer een lichtflits afging. Blijkbaar was er vlak voor vertrek nog even snel een beroemdheid geïnterviewd en gefotografeerd door verslaggevers.

Mein Freund blickte hin und lächelte. »Sie haben da einen raren Vogel an Bord, den Czentovic.« Und da ich offenbar ein ziemlich verständnisloses Gesicht zu dieser Mitteilung machte, fügte er erklärend bei: »Mirko Czentovic, der Weltschachmeister.

Mijn vriend keek hem aan en glimlachte. "Je hebt daar een zeldzame vogel aan boord, Czentovic." En omdat ik blijkbaar niet helemaal begrijpend naar deze mededeling keek, voegde hij er ter verduidelijking aan toe: "Mirko Czentovic, de wereldkampioen schaken."

Er hat ganz Amerika von Ost nach West mit Turnierspielen abgeklappert und fährt jetzt zu neuen Triumphen nach Argentinien.«

Hij heeft heel Amerika doorkruist, van oost tot west, en heeft aan toernooien deelgenomen. Nu is hij op weg naar Argentinië om nieuwe successen te behalen.

In der Tat erinnerte ich mich nun dieses jungen Weltmeisters und sogar einiger Einzelheiten im Zusammenhang mit seiner raketenhaften Karriere –, mein Freund, ein aufmerksamerer Zeitungsleser als ich, konnte sie mit einer ganzen Reihe von Anekdoten ergänzen.

Ik herinnerde me nu inderdaad deze jonge wereldkampioen en zelfs enkele details over zijn bliksemcarrière – mijn vriend, die de krant aandachtiger las dan ik, kon die aanvullen met een hele reeks anekdotes.

Czentovic hatte sich vor etwa einem Jahr mit einem Schlage neben die bewährtesten Altmeister der Schachkunst, wie Aljechin, Capablanca, Tartakower, Lasker, Bogoljubow, gestellt; seit dem Auftreten des siebenjährigen Wunderkindes Rzecewski bei dem Schachturnier 1922 in New York hatte noch nie der Einbruch eines völlig Unbekannten in die ruhmreiche Gilde derart allgemeines Aufsehen erregt.

Ongeveer een jaar geleden had Czentovic zich plotseling naast de gevestigde orde van de oude schaakmeesters geschaard, zoals Alekhine, Capablanca, Tartakower, Lasker en Bogoljubow. Sinds de verschijning van het zevenjarige wonderkind Rzecewski op het schaaktoernooi van 1922 in New York had de komst van een volslagen onbekende in het illustere gilde nog nooit zoveel ophef veroorzaakt.

Denn Czentovics intellektuelle Eigenschaften schienen ihm keineswegs solch eine blendende Karriere von vornherein zu weissagen.

Want de intellectuele kwaliteiten van Czentovic wezen er aanvankelijk niet op dat hij een glansrijke carrière tegemoet zou gaan.

Bald sickerte das Geheimnis durch, daß dieser Schachmeister in seinem Privatleben außerstande war, in irgendeiner Sprache einen Satz ohne orthographischen Fehler zu schreiben, und wie einer seiner verärgerten Kollegen ingrimmig spottete, »seine Unbildung war auf allen Gebieten gleich universell«.

Al snel lekte het geheim uit dat deze schaakmeester in zijn privéleven geen enkele zin in welke taal dan ook kon schrijven zonder dat er een spellingsfout in het spel zat. En zoals een van zijn geïrriteerde collega's grimmig spotte: "zijn onwetendheid was op alle gebieden even universeel."

Sohn eines blutarmen südslawischen Donauschiffers, dessen winzige Barke eines Nachts von einem Getreidedampfer Überrannt wurde, war der damals Zwölfjährige nach dem Tode seines Vaters vom Pfarrer des abgelegenen Ortes aus Mitleid aufgenommen worden, und der gute Pater bemühte sich redlich, durch häusliche Nachhilfe wettzumachen, was das maulfaule, dumpfe, breitstirnige Kind in der Dorfschule nicht zu erlernen vermochte.

De toen twaalfjarige zoon van een bloedarme Zuid-Slavische schipper op de Donau, wiens kleine bootje op een nacht werd overlopen door een graanstoomboot, werd na de dood van zijn vader uit medelijden opgenomen door de priester van het afgelegen dorp. De goede priester deed er alles aan om het zwijgzame, domme, breedhoofdige kind te compenseren voor wat het niet op de dorpsschool had kunnen leren door hem thuis privélessen te geven.

Aber die Anstrengungen blieben vergeblich. Mirko starrte die schon hundertmal ihm erklärten Schriftzeichen immer wieder fremd an; auch für die simpelsten Unterrichtsgegenstände fehlte seinem schwerfällig arbeitenden Gehirn jede festhaltende Kraft.

Maar de inspanningen waren tevergeefs. Mirko staarde met een vreemde blik naar de karakters, die hem al honderd keer waren uitgelegd; zelfs bij de eenvoudigste onderwerpen had zijn trage brein geen houvast.

Wenn er rechnen sollte, mußte er noch mit vierzehn Jahren jedesmal die Finger zu Hilfe nehmen, und ein Buch oder eine Zeitung zu lesen bedeutete für den schon halbwüchsigen Jungen noch besondere Anstrengung.

Zelfs op veertienjarige leeftijd moest hij nog met zijn vingers rekenen, en het lezen van een boek of de krant kostte de al halfvolwassen jongen nog veel moeite.

Dabei konnte man Mirko keineswegs unwillig oder widerspenstig nennen.

Mirko kon absoluut niet onwillig of opstandig worden genoemd.

Er tat gehorsam, was man ihm gebot, holte Wasser, spaltete Holz, arbeitete mit auf dem Felde, räumte die Küche auf und erledigte verläßlich, wenn auch mit verärgernder Langsamkeit, jeden geforderten Dienst.

Hij deed gehoorzaam wat hem werd opgedragen: hij haalde water, kloofde hout, werkte op het land, maakte de keuken schoon en voerde elke vereiste taak stipt uit, zij het met een vervelende traagheid.

Was den guten Pfarrer aber an dem querköpfigen Knaben am meisten verdroß, war seine totale Teilnahmslosigkeit.

Maar wat de goede dominee het meest aan de koppige jongen irriteerde, was zijn totale apathie.

Er tat nichts ohne besondere Aufforderung, stellte nie eine Frage, spielte nicht mit anderen Burschen und suchte von selbst keine Beschäftigung, sofern man sie nicht ausdrücklich anordnete; sobald Mirko die Verrichtungen des Haushalts erledigt hatte, saß er stur im Zimmer herum mit jenem leeren Blick, wie ihn Schafe auf der Weide haben, ohne an den Geschehnissen rings um ihn den geringsten Anteil zu nehmen.

Hij deed niets zonder dat het hem specifiek gevraagd werd, er werd hem nooit een vraag gesteld, hij speelde niet met andere jongens en ondernam geen enkele activiteit tenzij het hem uitdrukkelijk werd opgedragen. Zodra Mirko klaar was met de huishoudelijke taken, bleef hij koppig de kamer rondhangen met die lege blik als schapen in een weiland, zonder ook maar enigszins deel te nemen aan de gebeurtenissen om hem heen.

Während der Pfarrer abends, die lange Bauernpfeife schmauchend, mit dem Gendarmeriewachtmeister seine üblichen drei Schachpartien spielte, hockte der blondsträhnige Bursche stumm daneben und starrte unter seinen schweren Lidern anscheinend schläfrig und gleichgültig auf das karierte Brett.

Terwijl de priester 's avonds, puffend aan zijn lange boerenpijp, zijn gebruikelijke drie schaakpartijen speelde met de sergeant van de gendarmerie, zat de blonde jongen zwijgend naast hem en staarde ogenschijnlijk slaperig en onverschillig naar het geblokte bord onder zijn zware oogleden.

Eines Winterabends klingelten, während die beiden Partner in ihre tägliche Partie vertieft waren, von der Dorfstraße her die Glöckchen eines Schlittens rasch und immer rascher heran.

Op een winteravond, terwijl de twee partners verdiept waren in hun dagelijkse spel, klonk het geluid van de bellen van een slee steeds sneller vanaf de dorpsstraat.

Ein Bauer, die Mütze mit Schnee überstäubt, stapfte hastig herein, seine alte Mutter läge im Sterben, und der Pfarrer möge eilen, ihr noch rechtzeitig die letzte Ölung zu erteilen. Ohne zu zögern folgte ihm der Priester.

Een boer, zijn pet bestrooid met sneeuw, sjokte haastig naar binnen; zijn oude moeder lag op sterven en de priester moest zich haasten om op tijd de laatste sacramenten toe te dienen. Zonder aarzelen volgde de priester hem.

Der Gendarmeriewachtmeister, der sein Glas Bier noch nicht ausgetrunken hatte, zündete sich zum Abschied eine neue Pfeife an und bereitete sich eben vor, die schweren Schaftstiefel anzuziehen, als ihm auffiel, wie unentwegt der Blick Mirkos auf dem Schachbrett mit der angefangenen Partie haftete.

De sergeant van de gendarmerie, die zijn glas bier nog niet leeg had, stak als afscheid een nieuwe pijp op en stond net op het punt zijn zware rijlaarzen aan te trekken, toen hij zag hoe Mirko's blik onophoudelijk gericht bleef op het schaakbord waarop de partij gaande was.

»Na, willst du sie zu Ende spielen?« spaßte er, vollkommen überzeugt, daß der schläfrige Junge nicht einen einzigen Stein auf dem Brett richtig zu rücken verstünde. Der Knabe starrte scheu auf, nickte dann und setzte sich auf den Platz des Pfarrers.

"Nou, wil je het afmaken?" grapte hij, er volledig van overtuigd dat de slaperige jongen niet zou weten hoe hij ook maar één stuk correct op het bord moest verplaatsen. De jongen staarde verlegen, knikte toen en ging op de stoel van de priester zitten.

Nach vierzehn Zügen war der Gendarmeriewachtmeister geschlagen und mußte zudem eingestehen, daß keineswegs ein versehentlich nachlässiger Zug seine Niederlage verschuldet habe. Die zweite Partie fiel nicht anders aus.

Na veertien zetten was de sergeant van de gendarmerie verslagen en moest hij toegeven dat zijn verlies geenszins te wijten was aan een onbedoelde onzorgvuldige zet. De tweede partij verliep niet anders.

»Bileams Esel!« rief erstaunt bei seiner Rückkehr der Pfarrer aus, dem weniger bibelfesten Gendarmeriewachtmeister erklärend, schon vor zweitausend Jahren hätte sich ein ähnliches Wunder ereignet, daß ein stummes Wesen plötzlich die Sprache der Weisheit gefunden habe.

“De ezel van Bileam!” riep de priester verbaasd uit bij zijn terugkeer, terwijl hij aan de minder Bijbel-vaardige sergeant van de gendarmerie uitlegde dat er tweeduizend jaar geleden een soortgelijk wonder had plaatsgevonden, toen een stom wezen plotseling de taal van de wijsheid had gevonden.

Trotz der vorgerückten Stunde konnte der Pfarrer sich nicht enthalten, seinen halb analphabetischen Famulus zu einem Zweikampf herauszufordern. Mirko schlug auch ihn mit Leichtigkeit.

Ondanks het late tijdstip kon de priester het niet laten om zijn halfgeletterde assistent uit te dagen voor een duel. Mirko versloeg hem eveneens met gemak.

Er spielte zäh, langsam, unerschütterlich, ohne ein einziges Mal die gesenkte breite Stirn vom Brette aufzuheben.

Hij speelde volhardend, langzaam en onverstoorbaar, zonder ook maar één keer zijn gebogen, brede voorhoofd van het bord te tillen.

Aber er spielte mit unwiderlegbarer Sicherheit; weder der Gendarmeriewachtmeister noch der Pfarrer waren in den nächsten Tagen imstande, eine Partie gegen ihn zu gewinnen.

Maar hij speelde met een onweerlegbaar zelfvertrouwen; noch de sergeant van de gendarmerie, noch de priester konden in de daaropvolgende dagen een wedstrijd van hem winnen.

Der Pfarrer, besser als irgend jemand befähigt, die sonstige Rückständigkeit seines Zöglings zu beurteilen, wurde nun ernstlich neugierig, wieweit diese einseitige sonderbare Begabung einer strengeren Prüfung standhalten würde.

De dominee, die beter dan wie ook de algemene achterstand van zijn leerling kon inschatten, werd nu zeer nieuwsgierig in hoeverre dit eenzijdige, bijzondere talent een strenger onderzoek zou doorstaan.

Nachdem er Mirko bei dem Dorfbarbier die struppigen strohblonden Haare hatte schneiden lassen, um ihn einigermaßen präsentabel zu machen, nahm er ihn in seinem Schlitten mit in die kleine Nachbarstadt, wo er im Café des Hauptplatzes eine Ecke mit enragierten Schachspielern wußte, denen er selbst erfahrungsgemäß nicht gewachsen war.

Nadat Mirko's warrige, stroblonde haar door de dorpskapper was geknipt om hem enigszins toonbaar te maken, nam hij hem in zijn slee mee naar het kleine naburige stadje. Daar wist hij een hoekje in het café op het centrale plein met woedende schakers tegen wie hijzelf, op basis van ervaring, geen partij was.

Es erregte bei der ansässigen Runde nicht geringes Staunen, als der Pfarrer den fünfzehnjährigen strohblonden und rotbackigen Burschen in seinem nach innen getragenen Schafspelz und schweren, hohen Schaftstiefeln in das Kaffeehaus schob, wo der Junge befremdet mit scheu nieder geschlagenen Augen in einer Ecke stehenblieb, bis man ihn zu einem der Schachtische hinrief.

Er ontstond grote verbazing in de plaatselijke gemeenschap toen de dominee de vijftienjarige stroblonde jongen met de rode wangen, die zijn schapenvachtjas binnenstebuiten had gekeerd en zware, hoge laarzen aan had, het koffiehuis in duwde. Daar bleef de jongen verbijsterd in een hoekje staan, met zijn ogen neergeslagen en verlegen, totdat hij naar een van de schaaktafels werd geroepen.

In der ersten Partie wurde Mirko geschlagen, da er die sogenannte Sizilianische Eröffnung bei dem guten Pfarrer nie gesehen hatte. In der zweiten Partie kam er schon gegen den besten Spieler auf Remis.

Mirko werd in de eerste partij verslagen omdat hij de bekwame priester nog nooit de zogenaamde Siciliaanse opening had zien spelen. In de tweede partij wist hij remise te spelen tegen de beste speler.

Von der dritten und vierten an schlug er sie alle, einen nach dem andern.

Vanaf de derde en vierde ronde versloeg hij ze allemaal, de één na de ander.

Nun ereignen sich in einer kleinen südslawischen Provinzstadt höchst selten aufregende Dinge; so wurde das erste Auftreten dieses bäuerlichen Champions für die versammelten Honoratioren unverzüglich zur Sensation.

Nu gebeuren er maar zelden zulke opwindende dingen in een klein Zuid-Slavisch provinciestadje. De eerste verschijning van deze boerenkampioen werd dan ook meteen een sensatie voor de aanwezige hoogwaardigheidsbekleders.

Einstimmig wurde beschlossen, der Wunderknabe müßte unbedingt noch bis zum nächsten Tage in der Stadt bleiben, damit man die anderen Mitglieder des Schachklubs zusammenrufen und vor allem den alten Grafen Simczic, einen Fanatiker des Schachspiels, auf seinem Schlosse verständigen könne.

Er werd unaniem besloten dat het wonderkind absoluut tot de volgende dag in de stad moest blijven, zodat de andere leden van de schaakclub konden worden opgeroepen en vooral de oude graaf Simczic, een fanatieke schaakfanaat, op zijn kasteel kon worden gewaarschuwd.

Der Pfarrer, der mit einem ganz neuen Stolz auf seinen Pflegling blickte, aber über seiner Entdeckerfreude doch seinen pflichtgemäßen Sonntagsgottesdienst nicht versäumen wollte, erklärte sich bereit, Mirko für eine weitere Probe zurückzulassen.

De dominee, die zijn pupil met een geheel nieuwe trots bezag, maar die, ondanks zijn vreugde over de ontdekking, zijn verplichte zondagse dienst niet wilde missen, stemde ermee in om Mirko achter te laten voor een nieuwe beproeving.

Der junge Czentovic wurde auf Kosten der Schachecke im Hotel einquartiert und sah an diesem Abend zum erstenmal ein Wasserklosett. Am folgenden Sonntagnachmittag war der Schachraum überfüllt.

De jonge Czentovic werd op kosten van de schaakclub in het hotel ondergebracht en zag die avond voor het eerst een spoeltoilet. De volgende zondagmiddag was de schaakzaal overvol.

Mirko, unbeweglich vier Stunden vor dem Brett sitzend, besiegte, ohne ein Wort zu sprechen oder auch nur aufzuschauen, einen Spieler nach dem andern; schließlich wurde eine Simultanpartie vorgeschlagen.

Mirko zat vier uur lang roerloos voor het bord en versloeg de ene na de andere speler zonder een woord te zeggen of zelfs maar op te kijken. Uiteindelijk werd er een simultaandemonstratie voorgesteld.

Es dauerte eine Welle, ehe man dem Unbelehrten begreiflich machen konnte, daß bei einer Simultanpartie er allein gegen die verschiedenen Spieler zu kämpfen hätte.

Het duurde een tijdje voordat de onwetende mens begreep dat hij in een simultaangevecht alleen tegen verschillende spelers moest vechten.

Aber sobald Mirko diesen Usus begriffen, fand er sich rasch in die Aufgabe, ging mit seinen schweren, knarrenden Schuhen langsam von Tisch zu Tisch und gewann schließlich sieben von den acht Partien.

Maar zodra Mirko dit gebruik doorhad, ging hij er meteen mee aan de slag. Hij liep langzaam van tafel naar tafel op zijn zware, krakende schoenen en won uiteindelijk zeven van de acht partijen.

Nun begannen große Beratungen. Obwohl dieser neue Champion im strengen Sinne nicht zur Stadt gehörte, war doch der heimische Nationalstolz lebhaft entzündet.

Nu begonnen uitgebreide beraadslagingen. Hoewel deze nieuwe kampioen niet strikt stadseigendom was, werd de lokale nationale trots levendig aangewakkerd.

Vielleicht konnte endlich die kleine Stadt, deren Vorhandensein auf der Landkarte kaum jemand bisher wahrgenommen, zum erstenmal sich die Ehre erwerben, einen berühmten Mann in die Welt zu schicken.

Misschien kon het kleine stadje, dat tot dan toe nauwelijks op de kaart was verschenen, eindelijk de eer krijgen om een ​​beroemdheid de wereld in te sturen.

Ein Agent namens Koller, sonst nur Chansonetten und Sängerinnen für das Kabarett der Garnison vermittelnd, erklärte sich bereit, sofern man den Zuschuß für ein Jahr leiste, den jungen Menschen in Wien von einem ihm bekannten ausgezeichneten kleinen Meister fachmäßig in der Schachkunst ausbilden zu lassen.

Een agent met de naam Koller, die overigens alleen zorgde voor chansonzangers en zangers voor het cabaret van het garnizoen, stemde ermee in om de jongeman in Wenen een professionele schaakopleiding te laten volgen door een uitstekende kleine meester die hij kende, op voorwaarde dat de subsidie ​​voor één jaar werd betaald.

Graf Simczic, dem in sechzig Jahren täglichen Schachspieles nie ein so merkwürdiger Gegner entgegengetreten war, zeichnete sofort den Betrag. Mit diesem Tage begann die erstaunliche Karriere des Schiffersohnes.

Graaf Simczic, die in zestig jaar dagelijks schaken nog nooit zo'n eigenaardige tegenstander was tegengekomen, schreef onmiddellijk in voor het bedrag. Vanaf die dag begon de verbluffende carrière van de scheepszoon.

Nach einem halben Jahre beherrschte Mirko sämtliche Geheimnisse der Schachtechnik, allerdings mit einer seltsamen Einschränkung, die später in den Fachkreisen viel beobachtet und bespöttelt wurde.

Na een half jaar beheerste Mirko alle geheimen van de schaaktechniek, maar hij had wel één vreemde beperking, die later door deskundigen breed werd opgemerkt en belachelijk werd gemaakt.

Denn Czentovic brachte es nie dazu, auch nur eine einzige Schachpartie auswendig – oder wie man fachgemäß sagt: blind – zu spielen. Ihm fehlte vollkommen die Fähigkeit, das Schlachtfeld in den unbegrenzten Raum der Phantasie zu stellen.

Omdat Czentovic er nooit in slaagde ook maar één schaakpartij uit het hoofd te spelen – of, zoals de experts zeggen, geblinddoekt. Hij miste het vermogen om het slagveld te projecteren in de grenzeloze wereld van de verbeelding.

Er mußte immer das schwarz-weiße Karree mit den vierundsechzig Feldern und zweiunddreißig Figuren handgreiflich vor sich haben; noch zur Zeit seines Weltruhmes führte er ständig ein zusammenlegbares Taschenschach mit sich, um, wenn er eine Meisterpartie rekonstruieren oder ein Problem für sich lösen wollte, sich die Stellung optisch vor Augen zu führen.

Hij moest het zwart-witte veld met zijn vierenzestig velden en tweeëndertig stukken altijd fysiek voor zich hebben. Zelfs in de tijd dat hij wereldberoemd was, droeg hij altijd een opvouwbaar zakschaakspel bij zich. Zo kon hij, als hij een meesterpartij wilde reconstrueren of een probleem voor zichzelf wilde oplossen, de stelling visueel visualiseren.

Dieser an sich unbeträchtliche Defekt verriet einen Mangel an imaginativer Kraft und wurde in dem engen Kreise ebenso lebhaft diskutiert, wie wenn unter Musikern ein hervorragender Virtuose oder Dirigent sich unfähig gezeigt hätte, ohne aufgeschlagene Partitur zu spielen oder zu dirigieren.

Dit onbeduidende gebrek duidde op zichzelf al op een gebrek aan verbeeldingskracht en werd in de besloten kring net zo levendig besproken als wanneer een groot virtuoos of dirigent niet in staat zou zijn om te spelen of te dirigeren zonder een open partituur.

Aber diese merkwürdige Eigenheit verzögerte keineswegs Mirkos stupenden Aufstieg. Mit siebzehn Jahren hatte er schon ein Dutzend Schachpreise gewonnen, mit achtzehn sich die ungarische Meisterschaft, mit zwanzig endlich die Weltmeisterschaft erobert.

Maar deze eigenaardige eigenschap vertraagde Mirko's verbluffende opkomst geenszins. Op zijn zeventiende had hij al een dozijn schaakprijzen gewonnen, op zijn achttiende het Hongaarse kampioenschap en op zijn twintigste uiteindelijk het wereldkampioenschap.

Die verwegensten Champions, jeder einzelne an intellektueller Begabung, an Phantasie und Kühnheit ihm unermeßlich überlegen, erlagen ebenso seiner zähen und kalten Logik wie Napoleon dem schwerfälligen Kutusow, wie Hannibal dem Fabius Cunctator, von dem Livius berichtet, daß er gleichfalls in seiner Kindheit derart auffällige Züge von Phlegma und Imbezillität gezeigt habe.

De meest gedurfde kampioenen, die hem stuk voor stuk onmetelijk superieur waren in intellectueel talent, verbeeldingskracht en stoutmoedigheid, bezweken voor zijn hardnekkige en koude logica, net zoals Napoleon bezweek voor de logge Koetoezov en zoals Hannibal bezweek voor Fabius Cunctator, van wie Livius vermeldt dat ook hij in zijn jeugd zulke opvallende trekken van slijm en zwakzinnigheid vertoonde.

So geschah es, daß in die illustre Galerie der Schachmeister, die in ihren Reihen die verschiedensten Typen intellektueller Überlegenheit vereinigt, Philosophen, Mathematiker, kalkulierende, imaginierende und oft schöpferische Naturen, zum erstenmal ein völliger Outsider der geistigen Welt einbrach, ein schwerer, maulfauler Bauernbursche, aus dem auch nur ein einziges publizistisch brauchbares Wort herauszulocken selbst den gerissensten Journalisten nie gelang.

Zo gebeurde het dat in de illustere galerij van schaakmeesters, die in haar gelederen de meest uiteenlopende vormen van intellectuele superioriteit verenigt – filosofen, wiskundigen, berekenende, fantasierijke en vaak creatieve naturen – voor het eerst een volslagen buitenstaander van de intellectuele wereld binnendrong: een zware, zwijgzame boerenjongen uit wie zelfs de sluwste journalisten nooit een enkel bruikbaar woord voor publicatie konden loskrijgen.

Freilich, was Czentovic den Zeitungen an geschliffenen Sentenzen vorenthielt, ersetzte er bald reichlich durch Anekdoten über seine Person.

Wat Czentovic in de kranten achterhield aan gepolijste uitspraken, verving hij al snel volop door anekdotes over zichzelf.

Denn rettungslos wurde mit der Sekunde, da er vom Schachbrette aufstand, wo er Meister ohnegleichen war, Czentovic zu einer grotesken und beinahe komischen Figur; trotz seines feierlichen schwarzen Anzuges, seiner pompösen Krawatte mit der etwas aufdringlichen Perlennadel und seiner mühsam manikürten Finger blieb er in seinem Gehaben und seinen Manieren derselbe beschränkte Bauernjunge, der im Dorf die Stube des Pfarrers gefegt.

Op het moment dat hij opstond van het schaakbord, waar hij een meester zonder weerga was, veranderde Czentovic in een groteske en bijna komische figuur; ondanks zijn formele zwarte pak, zijn pompeuze stropdas met de ietwat opvallende parelspeld en zijn zorgvuldig gemanicuurde vingers, bleef hij in zijn houding en manieren dezelfde bekrompen boerenjongen die de kamer van de pastoor in het dorp had geveegd.

Ungeschickt und geradezu schamlos plump suchte er zum Gaudium und zum Ärger seiner Fachkollegen aus seiner Begabung und seinem Ruhm mit einer kleinlichen und sogar oft ordinären Habgier herauszuholen, was an Geld herauszuholen war.

Op onhandige en ronduit schaamteloze wijze probeerde hij, tot vermaak en ergernis van zijn collega's, met kleinzielige en vaak zelfs vulgaire hebzucht zoveel mogelijk geld te verdienen met zijn talent en roem.

Er reiste von Stadt zu Stadt, immer in den billigsten Hotels wohnend, er spielte in den kläglichsten Vereinen, sofern man ihm sein Honorar bewilligte, er ließ sich abbilden auf Seifenreklamen und verkaufte sogar, ohne auf den Spott seiner Konkurrenten zu achten, die genau wußten, daß er nicht imstande war, drei Sätze richtig zu schreiben, seinen Namen für eine ›Philosophie des Schachs‹, die in Wirklichkeit ein kleiner galizischer Student für den geschäftstüchtigen Verleger geschrieben.

Hij reisde van stad tot stad, overnachtte altijd in de goedkoopste hotels, speelde in de meest zielige clubs, mits hij zijn honorarium kreeg, liet zich fotograferen in reclamespots voor zeepjes en zelfs, zonder acht te slaan op de spot van zijn concurrenten, die heel goed wisten dat hij niet in staat was om drie zinnen correct te schrijven, leende hij zijn naam aan een 'Filosofie van het Schaken', die in werkelijkheid was geschreven door een eenvoudige Galicische student voor de ondernemende uitgever.

Wie allen zähen Naturen fehlte ihm jeder Sinn für das Lächerliche; seit seinem Siege im Weltturnier hielt er sich für den wichtigsten Mann der Welt, und das Bewußtsein, all diese gescheiten, Intellektuellen, blendenden Sprecher und Schreiber auf ihrem eigenen Feld geschlagen zu haben, und vor allem die handgreifliche Tatsache, mehr als sie zu verdienen, verwandelte die ursprüngliche Unsicherheit in einen kalten und meist plump zur Schau getragenen Stolz.

Zoals alle volhardende types ontbrak het hem aan elk gevoel voor het belachelijke. Sinds zijn overwinning op het wereldtoernooi beschouwde hij zichzelf als de belangrijkste man ter wereld. Het besef dat hij al deze slimme, intellectuele en briljante sprekers en schrijvers op hun eigen gebied had verslagen, en bovenal het tastbare feit dat hij meer verdiende dan zij, veranderde zijn aanvankelijke onzekerheid in een koude en meestal onhandig getoonde trots.

»Aber wie sollte ein so rascher Ruhm nicht einen so leeren Kopf beduseln?« schloß mein Freund, der mir gerade einige klassische Proben von Czentovics kindischer Präpotenz anvertraut hatte.

“Maar hoe kan zo’n snelle roem zo’n lege geest niet vertroebelen?”, concludeerde mijn vriend, die mij net een paar klassieke voorbeelden van Czentovic’ kinderlijke arrogantie had toevertrouwd.

»Wie sollte ein einundzwanzigjähriger Bauernbursche aus dem Banat nicht den Eitelkeitskoller kriegen, wenn er plötzlich mit ein bißchen Figurenherumschieben auf einem Holzbrett in einer Woche mehr verdient als sein ganzes Dorf daheim mit Holzfällen und den bittersten Abrackereien in einem ganzen Jahr?

Hoe kan een 21-jarige boerenjongen uit het Banat geen ijdeltuit worden als hij in een week ineens meer verdient door wat stukken hout op een houten plank te verplaatsen dan het hele dorp thuis in een heel jaar verdient met houthakken en het verrichten van de meest bittere klusjes?

Und dann, ist es nicht eigentlich verflucht leicht, sich für einen großen Menschen zu halten, wenn man nicht mit der leisesten Ahnung belastet ist, daß ein Rembrandt, ein Beethoven, ein Dante, ein Napoleon je gelebt haben?

En is het dan niet ontzettend makkelijk om jezelf een groot mens te vinden als je niet het minste vermoeden hebt dat er ooit een Rembrandt, Beethoven, Dante of Napoleon heeft geleefd?

Dieser Bursche weiß in seinem vermauerten Gehirn nur das eine, daß er seit Monaten nicht eine einzige Schachpartie verloren hat, und da er eben nicht ahnt, daß es außer Schach und Geld noch andere Werte auf unserer Erde gibt, hat er allen Grund, von sich begeistert zu sein.«

Deze kerel met zijn gesloten brein weet maar één ding: dat hij al maanden geen enkele schaakpartij heeft verloren. En aangezien hij geen idee heeft dat er op onze aarde andere waarden bestaan ​​dan schaken en geld, heeft hij alle reden om enthousiast over zichzelf te zijn.

Diese Mitteilungen meines Freundes verfehlten nicht, meine besondere Neugierde zu erregen.

Deze berichten van mijn vriend wekten mijn bijzondere nieuwsgierigheid.

Alle Arten von monomanischen, in eine einzige Idee verschossenen Menschen haben mich zeitlebens angereizt, denn je mehr sich einer begrenzt, um so mehr ist er andererseits dem Unendlichen nahe; gerade solche scheinbar Weltabseitigen bauen in ihrer besonderen Materie sich termitenhaft eine merkwürdige und durchaus einmalige Abbreviatur der Welt.

Allerlei monomane mensen, geobsedeerd door één enkel idee, hebben mij mijn hele leven gefascineerd. Want hoe meer iemand zichzelf beperkt, hoe dichter hij bij het oneindige komt. Het zijn juist zulke ogenschijnlijk buitenaardse individuen die in hun specifieke materie een vreemde en volstrekt unieke afkorting van de wereld construeren, net als termieten.

So machte ich aus meiner Absicht, dieses sonderbare Spezimen intellektueller Eingleisigkeit auf der zwölftägigen Fahrt bis Rio näher unter die Lupe zu nehmen, kein Hehl.

Ik maakte er dan ook geen geheim van dat ik tijdens de twaalf dagen durende reis naar Rio dit merkwaardige voorbeeld van intellectuele eenzijdigheid nader wilde bekijken.

Jedoch: »Da werden Sie wenig Glück haben«, warnte mein Freund. »Soviel ich weiß, ist es noch keinem gelungen, aus Czentovic das geringste an psychologischem Material herauszuholen.

Maar: "Daar zul je weinig geluk mee hebben," waarschuwde mijn vriend. "Voor zover ik weet, is het nog niemand gelukt om ook maar het minste psychologische materiaal uit Czentovic te halen."

Hinter all seiner abgründigen Beschränktheit verbirgt dieser gerissene Bauer die große Klugheit, sich keine Blößen zu geben, und zwar dank der simplen Technik, daß er außer mit Landsleuten seiner eigenen Sphäre, die er sich in kleinen Gasthäusern zusammensucht, jedes Gespräch vermeidet.

Achter al zijn diepgewortelde bekrompenheid verbergt deze sluwe boer een groot intellect. Hij wil zijn zwakheden niet laten zien, maar hij doet dat met behulp van een simpele techniek: hij vermijdt alle gesprekken, behalve met landgenoten uit zijn eigen omgeving, die hij samenbrengt in kleine herbergen.

Wo er einen gebildeten Menschen spürt, kriecht er in sein Schneckenhaus; so kann niemand sich rühmen, je ein dummes Wort von ihm gehört oder die angeblich unbegrenzte Tiefe seiner Unbildung ausgemessen zu haben.« Mein Freund sollte in der Tat recht behalten.

Overal waar hij een ontwikkeld persoon opmerkt, kruipt hij in zijn schulp; niemand kan er dus prat op gaan ooit een dom woord van hem te hebben gehoord of de veronderstelde onbegrensde diepte van zijn onwetendheid te hebben ingeschat." Mijn vriend kreeg inderdaad gelijk.

Während der ersten Tage der Reise erwies es sich als vollkommen unmöglich, an Czentovic ohne grobe Zudringlichkeit, die schließlich nicht meine Sache ist, heranzukommen.

De eerste dagen van de reis bleek het volstrekt onmogelijk om Czentovic te benaderen zonder te vervallen in opdringerigheid. Dat is niet mijn stijl.

Manchmal schritt er zwar über das Promenadendeck, aber dann immer die Hände auf dem Rücken verschränkt mit jener stolz in sich versenkten Haltung, wie Napoleon auf dem bekannten Bilde; außerdem erledigte er immer so eilig und stoßhaft seine peripatetische Deckrunde, daß man ihm hätte im Trab nachlaufen müssen, um ihn ansprechen zu können.

Soms liep hij over het promenadedek, maar altijd met zijn handen op zijn rug gevouwen, in die trotse, in zichzelf gekeerde houding, net als Napoleon op het beroemde schilderij. Bovendien voltooide hij zijn omzwervingen over het dek altijd zo haastig en abrupt, dat je hem op een drafje achterna had moeten rennen om hem te kunnen aanspreken.

In den Gesellschaftsräumen wiederum, in der Bar, im Rauchzimmer zeigte er sich niemals; wie mir der Steward auf vertrauliche Erkundigung hin mitteilte, verbrachte er den Großteil des Tages in seiner Kabine, um auf einem mächtigen Brett Schachpartien einzuüben oder zu rekapitulieren.

In de openbare ruimtes, de bar en de rookkamer, verscheen hij echter nooit. Zoals de steward mij na een vertrouwelijke vraag vertelde, bracht hij het grootste deel van de dag door in zijn hut, waar hij schaakpartijen oefende of herhaalde op een groot bord.

Nach drei Tagen begann ich mich tatsächlich zu ärgern, daß seine zähe Abwehrtechnik geschickter war als mein Wille, an ihn heranzukommen.

Na drie dagen begon ik me er echt aan te ergeren dat zijn vasthoudende verdedigingstechniek belangrijker was dan mijn wil om dichtbij hem te komen.

Ich hatte in meinem Leben noch nie Gelegenheit gehabt, die persönliche Bekanntschaft eines Schachmeisters zu machen, und je mehr ich mich jetzt bemühte, mir einen solchen Typus zu personifizieren, um so unvorstellbarer schien mir eine Gehirntätigkeit, die ein ganzes Leben lang ausschließlich um einen Raum von vierundsechzig schwarzen und weißen Feldern rotiert.

In mijn leven had ik nog nooit de gelegenheid gehad om persoonlijk kennis te maken met een schaakmeester. En hoe meer ik probeerde om zo'n type te personifiëren, hoe onvoorstelbaarder het voor me werd dat de hersenen een leven lang uitsluitend zouden draaien om een ​​ruimte met 64 zwarte en witte vlakken.

Ich wußte wohl aus eigener Erfahrung um die geheimnisvolle Attraktion des ›königlichen Spiels‹, dieses einzigen unter allen Spielen, die der Mensch ersonnen, das sich souverän jeder Tyrannis des Zufalls entzieht und seine Siegespalmen einzig dem Geist oder vielmehr einer bestimmten Form geistiger Begabung zuteilt.

Uit eigen ervaring wist ik hoe geheimzinnig de aantrekkingskracht is van het ‘koninklijke spel’, het enige door de mens bedachte spel dat op soevereine wijze ontsnapt aan de tirannie van het toeval en zijn overwinning uitsluitend toekent aan het verstand, of beter gezegd, aan een bepaalde vorm van intellectueel talent.

Aber macht man sich nicht bereits einer beleidigenden Einschränkung schuldig, indem man Schach ein Spiel nennt?

Maar is het niet zo dat het een beledigende beperking is om schaken een spel te noemen?

Ist es nicht auch eine Wissenschaft, eine Kunst, schwebend zwischen diesen Kategorien wie der Sarg Mohammeds zwischen Himmel und Erde, eine einmalige Bindung aller Gegensatzpaare; uralt und doch ewig neu, mechanisch in der Anlage und doch nur wirksam durch Phantasie, begrenzt in geometrisch starrem Raum und dabei unbegrenzt in seinen Kombinationen, ständig sich entwickelnd und doch steril, ein Denken, das zu nichts führt, eine Mathematik, die nichts errechnet, eine Kunst ohne Werke, eine Architektur ohne Substanz und nichtsdestominder erwiesenermaßen dauerhafter in seinem Sein und Dasein als alle Bücher und Werke, das einzige Spiel, das allen Völkern und allen Zeiten zugehört und von dem niemand weiß, welcher Gott es auf die Erde gebracht, um die Langeweile zu töten, die Sinne zu schärfen, die Seele zu spannen.

Is het niet ook een wetenschap, een kunst, die tussen deze categorieën zweeft, zoals de doodskist van Mohammed tussen hemel en aarde, een unieke vereniging van alle tegenstellingen; oeroud en toch eeuwig nieuw, mechanisch in zijn structuur en toch alleen effectief door verbeelding, opgesloten in een geometrisch rigide ruimte en toch onbeperkt in zijn combinaties, voortdurend evoluerend en toch steriel, een gedachte die tot niets leidt, een wiskunde die niets berekent, een kunst zonder werken, een architectuur zonder substantie en toch aantoonbaar duurzamer in zijn bestaan ​​en bestaan ​​dan alle boeken en werken, het enige spel dat bij alle volkeren en alle tijden hoort en waarvan niemand weet welke god het naar de aarde heeft gebracht om de verveling te doden, de zintuigen te scherpen en de ziel te prikkelen.

Wo ist bei ihm Anfang und wo das Ende: jedes Kind kann seine ersten Regeln erlernen, jeder Stümper sich in ihm versuchen, und doch vermag es innerhalb dieses unveränderbar engen Quadrats eine besondere Spezies von Meistern zu erzeugen, unvergleichbar allen anderen, Menschen mit einer einzig dem Schach zubestimmten Begabung, spezifische Genies, in denen Vision, Geduld und Technik in einer ebenso genau bestimmten Verteilung wirksam sind wie im Mathematiker, im Dichter, im Musiker, und nur in anderer Schichtung und Bindung.

Waar is het begin en waar is het einde: elk kind kan zijn eerste regels leren, elke klungel kan het proberen, en toch is het binnen dit steevast smalle kader in staat een speciaal soort meesters voort te brengen, onvergelijkbaar met alle anderen, mensen met een talent dat zich uitsluitend toelegt op schaken, specifieke genieën bij wie visie, geduld en techniek effectief zijn in een zo nauwkeurig gedefinieerde verdeling als bij de wiskundige, de dichter, de musicus, en alleen in een andere gelaagdheid en samenhang.

In früheren Zeiten physiognomischer Leidenschaft hätte ein Gall vielleicht die Gehirne solcher Schachmeister seziert, um festzustellen, ob bei solchen Schachgenies eine besondere Windung in der grauen Masse des Gehirns, eine Art Schachmuskel oder Schachhöcker sich intensiver eingezeichnet fände als in anderen Schädeln.

In vroegere tijden van fysionomische passie zou Gall de hersenen van dergelijke schaakmeesters hebben ontleed om te bepalen of bij dergelijke schaakgenieën een speciale winding in de grijze hersenmassa, een soort schaakspier of schaakbult, sterker was getekend dan bij andere schedels.

Und wie hätte einen solchen Physiognomiker erst der Fall eines Czentovic angereizt, wo dies spezifische Genie eingesprengt erscheint in eine absolute intellektuelle Trägheit wie ein einzelner Faden Gold in einem Zentner tauben Gesteins.

En hoeveel stimulerender zou zo'n fysiognomist in het geval van Czentovic zijn geweest, waar dit specifieke genie lijkt te zijn ingebed in een absolute intellectuele inertie, als een enkele gouddraad in een weegschaal kale rots.

Im Prinzip war mir die Tatsache von jeher verständlich, daß ein derart einmaliges, ein solches geniales Spiel sich spezifische Matadore schaffen mußte, aber wie schwer, wie unmöglich doch, sich das Leben eines geistig regsamen Menschen vorzustellen, dem sich die Weit einzig auf die enge Einbahn zwischen Schwarz und Weiß reduziert, der in einem bloßen Hin und Her, Vor und Zurück von zweiunddreißig Figuren seine Lebenstriumphe sucht, einen Menschen, dem bei einer neuen Eröffnung, den Springer vorzuziehen statt des Bauern, schon Großtat und sein ärmliches Eckchen Unsterblichkeit im Winkel eines Schachbuches bedeutet – einen Menschen, einen geistigen Menschen, der, ohne wahnsinnig zu werden, zehn, zwanzig, dreißig, vierzig Jahre lang die ganze Spannkraft seines Denkens immer und immer wieder an den lächerlichen Einsatz wendet, einen hölzernen König auf einem hölzernen Brett in den Winkel zu drängen!

In principe heb ik altijd begrepen dat zo'n uniek, zo'n briljant spel zijn eigen specifieke matadors moet creëren, maar hoe moeilijk, hoe onmogelijk, is het om je het leven voor te stellen van een intellectueel actief persoon voor wie de wereld enkel gereduceerd is tot de smalle eenrichtingsweg tussen zwart en wit, die zijn levenstriomfen zoekt in een simpel heen en weer, een heen en weer rennen van tweeëndertig stukken, iemand voor wie, bij een nieuwe opening, het naar voren schuiven van de paard in plaats van de pion al een grote daad betekent en zijn schamele hoekje onsterfelijkheid in de hoek van een schaakboek - iemand, een intellectueel persoon, die, zonder gek te worden, tien, twintig, dertig, veertig jaar lang al zijn geesteskracht wijdt aan de belachelijke inzet om een ​​houten koning in de hoek van een houten bord te drijven!

Und nun war ein solches Phänomen, ein solches sonderbares Genie oder ein solcher rätselhafter Narr mir räumlich zum erstenmal ganz nahe, sechs Kabinen weit auf demselben Schiff, und ich Unseliger, für den Neugier in geistigen Dingen immer zu einer Art Passion ausartet, sollte nicht imstande sein, mich ihm zu nähern.

En nu was zo'n fenomeen, zo'n eigenaardig genie of zo'n raadselachtige dwaas voor het eerst ruimtelijk heel dicht bij mij, zes hutten verderop op hetzelfde schip, en ik, ongelukkige ziel, voor wie nieuwsgierigheid in intellectuele zaken altijd ontaardt in een soort passie, kon hem niet naderen.

Ich begann, mir die absurdesten Listen auszudenken: etwa, ihn in seiner Eitelkeit zu kitzeln, indem ich ihm ein angebliches Interview für eine wichtige Zeitung vortäuschte, oder bei seiner Habgier zu packen, dadurch, daß ich ihm ein einträgliches Turnier in Schottland proponierte.

Ik begon de meest absurde plannen te bedenken: bijvoorbeeld om zijn ijdelheid te strelen door te doen alsof ik hem een ​​interview gaf voor een belangrijke krant, of om een ​​beroep te doen op zijn hebzucht door een lucratief toernooi in Schotland voor te stellen.

Aber schließlich erinnerte ich mich, daß die bewährteste Technik der Jäger, den Auerhahn an sich heranzulocken, darin besteht, daß sie seinen Balzschrei nachahmen; was konnte eigentlich wirksamer sein, um die Aufmerksamkeit eines Schachmeisters auf sich zu ziehen, als indem man selber Schach spielte?

Maar toen bedacht ik me dat de meest beproefde techniek die jagers gebruiken om een ​​auerhoen te lokken, het imiteren van zijn baltsroep is. Wat zou effectiever kunnen zijn om de aandacht van een schaakmeester te trekken dan zelf te schaken?

Nun bin ich zeitlebens nie ein ernstlicher Schachkünstler gewesen, und zwar aus dem einfachen Grunde, daß ich mich mit Schach immer bloß leichtfertig und ausschließlich zu meinem Vergnügen befaßte; wenn ich mich für eine Stunde vor das Brett setze, geschieht dies keineswegs, um mich anzustrengen, sondern im Gegenteil, um mich von geistiger Anspannung zu entlasten.

Zelf ben ik in mijn leven nooit een serieuze schaakspeler geweest, om de eenvoudige reden dat ik altijd slechts af en toe en uitsluitend voor mijn eigen plezier aan het schaken ben geweest. Als ik een uur achter het bord ga zitten, doe ik dat zeker niet om mezelf in te spannen, maar juist om mezelf geestelijk te ontlasten.

Ich ›spiele‹ Schach im wahrsten Sinne des Wortes, während die anderen, die wirklichen Schachspieler, Schach ›ernsten‹, um ein verwegenes neues Wort in die deutsche Sprache einzuführen.

Ik 'speel' schaak in de meest letterlijke zin van het woord, terwijl de anderen, de echte schakers, 'schaken serieus nemen', om een ​​gedurfd nieuw woord in de Duitse taal te introduceren.

Für Schach ist nun, wie für die Liebe, ein Partner unentbehrlich, und ich wußte zur Stunde noch nicht, ob sich außer uns andere Schachliebhaber an Bord befanden.

Bij schaken is, net als in de liefde, een partner onmisbaar. Op dat moment wist ik nog niet of er naast ons nog andere schaakliefhebbers aan boord waren.

Um sie aus ihren Höhlen herauszulocken, stellte ich im Smoking Room eine primitive Falle auf, indem ich mich mit meiner Frau, obwohl sie noch schwächer spielt als ich, vogelstellerisch vor ein Schachbrett setzte.

Om ze uit hun holen te lokken, zette ik een primitieve val op in de rookkamer. Ik ging met mijn vrouw (hoewel zij nog slechter speelt dan ik) voor een schaakbord zitten, alsof ze vogels wilde vangen.

Und tatsächlich, wir hatten noch nicht sechs Züge getan, so blieb schon jemand im Vorübergehen stehen, ein zweiter erbat die Erlaubnis, zusehen zu dürfen; schließlich fand sich auch der erwünschte Partner, der mich zu einer Partie herausforderte.

En inderdaad, we hadden nog geen zes zetten gedaan, toen er in het voorbijgaan al iemand bleef staan, een tweede vroeg of hij mocht kijken en uiteindelijk was de gewenste partner gevonden die mij uitdaagde voor een spelletje.

Er hieß McConnor und war ein schottischer Tiefbauingenieur, der, wie ich hörte, bei Ölbohrungen in Kalifornien sich ein großes Vermögen gemacht hatte, von äußerem Ansehen ein stämmiger Mensch mit starken, fast quadratisch harten Kinnbacken, kräftigen Zähnen und einer satten Gesichtsfarbe, deren prononcierte Rötlichkeit wahrscheinlich, zumindest teilweise, reichlichem Genuß von Whisky zu verdanken war.

Zijn naam was McConnor en hij was een Schotse civiel ingenieur die, naar ik hoorde, een groot fortuin had verdiend met het boren naar olie in Californië. Van buiten was hij een stevige man met sterke, bijna vierkante kaken, krachtige tanden en een rijke huid, waarvan de opvallende roodheid waarschijnlijk, althans gedeeltelijk, te danken was aan zijn grote whiskyconsumptie.

Die auffällig breiten, fast athletisch vehementen Schultern machten sich leider auch im Spiel charaktermäßig bemerkbar, denn dieser Mister McConnor gehörte zu jener Sorte selbstbesessener Erfolgsmenschen, die auch im belanglosesten Spiel eine Niederlage schon als Herabsetzung ihres Persönlichkeitsbewußtseins empfinden.

Helaas hadden zijn opvallend brede, bijna atletisch gevormde schouders ook een merkbaar effect op zijn karakter tijdens de wedstrijd, want deze meneer McConnor behoorde tot het slag mensen dat op zoek is naar succes en zichzelf op de proef stelt. Voor hen is zelfs een nederlaag in het kleinste spelletje een aantasting van hun zelfvertrouwen.

Gewöhnt, sich im Leben rücksichtslos durchzusetzen, und verwöhnt vom faktischen Erfolg, war dieser massive Selfmademan derart unerschütterlich von seiner Überlegenheit durchdrungen, daß jeder Widerstand ihn als ungebührliche Auflehnung und beinahe Beleidigung erregte.

Deze enorme selfmade man was gewend om zichzelf meedogenloos te laten gelden in het leven en werd verwend door feitelijk succes. Hij was er zo rotsvast van overtuigd dat hij superieur was aan de meeste weerstand, dat hij elke vorm van verzet beschouwde als een onterechte opstandigheid en bijna als een belediging.

Als er die erste Partie verlor, wurde er mürrisch und begann umständlich und diktatorisch zu erklären, dies könne nur durch eine momentane Unaufmerksamkeit geschehen sein, bei der dritten machte er den Lärm im Nachbarraum für sein Versagen verantwortlich; nie war er gewillt, eine Partie zu verlieren, ohne sofort Revanche zu fordern.

Toen hij de eerste partij verloor, werd hij nors en begon hij op een ingewikkelde en dictatoriale toon uit te leggen dat dit alleen maar kon zijn gebeurd door een moment van onoplettendheid. In de derde partij gaf hij het lawaai in de kamer ernaast de schuld van zijn mislukking. Hij was nooit bereid een partij te verliezen zonder meteen een revanche te eisen.

Anfangs amüsierte mich diese ehrgeizige Verbissenheit; schließlich nahm ich sie nur mehr als unvermeidliche Begleiterscheinung für meine eigentliche Absicht hin, den Weltmeister an unseren Tisch zu locken.

In eerste instantie vond ik die ambitieuze vasthoudendheid grappig; op den duur accepteerde ik het gewoon als een onvermijdelijk neveneffect van mijn werkelijke bedoeling om de wereldkampioen naar onze tafel te lokken.