Wederkerende werkwoorden in het Duits

reflexive Verben

Een wederkerend werkwoord heeft een voornaamwoord dat terugverwijst naar het onderwerp. Veel alledaagse Duitse werkwoorden zijn wederkerend, ook als het Nederlandse werkwoord dat niet is (sich beeilen is 'opschieten'), dus leer ze samen met sich.

Wederkerende voornaamwoorden

Wederkerende voornaamwoorden hebben een accusatief- en een datiefvorm. Ze verschillen alleen bij ich en du. Bij er, sie, es, sie en het beleefde Sie is het voornaamwoord altijd sich, net als het Nederlandse 'zich'.

Onderwerp	Accusatief	Datief	Voorbeeld
ich	mich	mir	Ich wasche mich.
du	dich	dir	Du wäschst dir die Hände.
er/sie/es	sich	sich	Er rasiert sich.
wir	uns	uns	Wir freuen uns.
ihr	euch	euch	Ihr beeilt euch.
sie/Sie	sich	sich	Sie setzen sich.

Accusatief of datief?

Het voornaamwoord staat standaard in de accusatief. Het wordt datief als de zin al een accusatiefobject heeft, vaak een lichaamsdeel of een kledingstuk. Een paar werkwoorden, zoals sich etwas vorstellen, sich etwas merken en sich etwas wünschen, krijgen altijd de datief.

Ich ziehe mich an.Ik kleed me aan.

Ich ziehe mir eine Jacke an.Ik trek een jas aan.Die Jacke is het accusatiefobject, dus het voornaamwoord is datief.

Du kämmst dich.Je kamt je haar.

Du kämmst dir die Haare.Je kamt je haar.

Ich kann mir das nicht vorstellen.Dat kan ik me niet voorstellen.

Veelgebruikte wederkerende werkwoorden

Werkwoord	Betekenis	Voorbeeld
sich freuen auf	zich verheugen op, uitkijken naar	Ich freue mich auf das Wochenende.
sich freuen über	blij zijn met	Sie freut sich über das Geschenk.
sich erinnern an	zich herinneren	Erinnerst du dich an mich?
sich interessieren für	zich interesseren voor	Er interessiert sich für Musik.
sich fühlen	zich voelen	Ich fühle mich heute nicht gut.
sich beeilen	opschieten, zich haasten	Wir müssen uns beeilen.
sich treffen	afspreken, elkaar ontmoeten	Wir treffen uns um acht.
sich entschuldigen	zich verontschuldigen	Sie hat sich entschuldigt.
sich etwas merken	onthouden	Das kann ich mir nie merken.
sich etwas wünschen	graag willen, wensen	Was wünschst du dir zum Geburtstag?

Wederkerend of niet?

Veel werkwoorden werken op beide manieren. Met een gewoon object gaat de handeling naar iemand anders. Met een wederkerend voornaamwoord gaat ze terug naar het onderwerp.

Ich wasche das Auto.Ik was de auto.

Ich wasche mich.Ik was me.

Er ärgert seine Schwester.Hij plaagt zijn zus.

Er ärgert sich.Hij ergert zich.

Wir kennen uns seit Jahren.We kennen elkaar al jaren.Bij een onderwerp in het meervoud kan het voornaamwoord 'elkaar' betekenen.

Test jezelf

5 korte vragen over deze les. Hoeveel heb jij er goed?

0 XP

Vraag 1 van 5

Kies het juiste antwoord.

Ich wasche ___ die Hände.

Woordvolgorde, ontkenningen en vragen

Het voornaamwoord komt direct na het vervoegde werkwoord, of direct na een onderwerp-voornaamwoord dat na het werkwoord staat. Het blijft vooraan bij modale werkwoorden en in het Perfekt, dat altijd haben gebruikt. Nicht komt meestal na het voornaamwoord.

Heute fühle ich mich besser.Vandaag voel ik me beter.

Morgen trifft sich das Team um neun.Morgen komt het team om negen uur bij elkaar.Als er na het werkwoord een zelfstandig naamwoord als onderwerp staat, komt het voornaamwoord meestal eerst.

Ich erinnere mich nicht an seinen Namen.Ik herinner me zijn naam niet.

Freust du dich auf den Urlaub?Heb je zin in de vakantie?

Er hat sich gestern erkältet.Hij is gisteren verkouden geworden.

Ich weiß, dass du dich für Kunst interessierst.Ik weet dat je in kunst geïnteresseerd bent.

Gebiedende wijs

In bevelen blijft het voornaamwoord staan. Bij Sie is het voornaamwoord sich, nooit Sie of Ihnen.

Vorm	Bevel	Betekenis
du	Beeil dich!	Schiet op!
ihr	Setzt euch!	Ga zitten!
Sie	Setzen Sie sich bitte!	Gaat u zitten, alstublieft!
wir	Treffen wir uns morgen!	Laten we morgen afspreken!

Veelgemaakte fouten

Fout	Goed	Waarom
Ich freue mir auf die Party.	Ich freue mich auf die Party.	Er is geen ander object, dus het voornaamwoord is accusatief.
Ich wasche mich die Hände.	Ich wasche mir die Hände.	Met een apart accusatiefobject is het voornaamwoord datief.
Du musst sich beeilen.	Du musst dich beeilen.	Het voornaamwoord moet bij het onderwerp passen.
Ich bin mich verliebt.	Ich habe mich verliebt.	Wederkerende werkwoorden krijgen haben in het Perfekt, ook al zeg je in het Nederlands 'ik ben verliefd geworden'.
Sie interessiert für Musik.	Sie interessiert sich für Musik.	Het voornaamwoord mag niet wegvallen.

Voorbeeldzinnen

Ich habe mich sehr über deinen Brief gefreut.Ik was erg blij met je brief.

Kannst du dir meine Telefonnummer merken?Kun je mijn telefoonnummer onthouden?

Die Kinder putzen sich vor dem Schlafen die Zähne.De kinderen poetsen hun tanden voor het slapengaan.

Wir sollten uns öfter sehen.We zouden elkaar vaker moeten zien.

Er hat sich beim Fußball das Bein gebrochen.Hij heeft bij het voetballen zijn been gebroken.

Stell dir vor, ich habe im Lotto gewonnen!Stel je voor, ik heb de loterij gewonnen!

Wie fühlen Sie sich heute?Hoe voelt u zich vandaag?