Czasowniki zwrotne w niemieckim

reflexive Verben

Czasownik zwrotny występuje z zaimkiem, który odnosi się do podmiotu, podobnie jak polskie 'się'. Wiele codziennych czasowników niemieckich jest zwrotnych, także takich, które po polsku nie mają 'się', i na odwrót, więc ucz się ich razem z sich.

Zaimki zwrotne

Zaimki zwrotne mają formę biernika i celownika. Różnią się tylko przy ich i du. Przy er, sie, es, sie i grzecznościowym Sie zaimek to zawsze sich.

Osoba	Biernik	Celownik	Przykład
ich	mich	mir	Ich wasche mich.
du	dich	dir	Du wäschst dir die Hände.
er/sie/es	sich	sich	Er rasiert sich.
wir	uns	uns	Wir freuen uns.
ihr	euch	euch	Ihr beeilt euch.
sie/Sie	sich	sich	Sie setzen sich.

Biernik czy celownik?

Domyślnie zaimek stoi w bierniku. W celowniku stoi wtedy, gdy zdanie ma już dopełnienie w bierniku, często część ciała lub ubranie. Kilka czasowników, np. sich etwas vorstellen, sich etwas merken i sich etwas wünschen, zawsze wymaga celownika (podobnie jak polskie 'sobie').

Ich ziehe mich an.Ubieram się.

Ich ziehe mir eine Jacke an.Zakładam kurtkę.Die Jacke to dopełnienie w bierniku, więc zaimek stoi w celowniku.

Du kämmst dich.Czeszesz się.

Du kämmst dir die Haare.Czeszesz sobie włosy.

Ich kann mir das nicht vorstellen.Nie potrafię sobie tego wyobrazić.

Częste czasowniki zwrotne

Czasownik	Znaczenie	Przykład
sich freuen auf	cieszyć się na (coś, co nadejdzie)	Ich freue mich auf das Wochenende.
sich freuen über	cieszyć się z	Sie freut sich über das Geschenk.
sich erinnern an	pamiętać, przypominać sobie	Erinnerst du dich an mich?
sich interessieren für	interesować się	Er interessiert sich für Musik.
sich fühlen	czuć się	Ich fühle mich heute nicht gut.
sich beeilen	spieszyć się	Wir müssen uns beeilen.
sich treffen	spotykać się	Wir treffen uns um acht.
sich entschuldigen	przepraszać	Sie hat sich entschuldigt.
sich etwas merken	zapamiętać coś	Das kann ich mir nie merken.
sich etwas wünschen	życzyć sobie czegoś	Was wünschst du dir zum Geburtstag?

Zwrotny czy nie?

Wiele czasowników działa na oba sposoby. Ze zwykłym dopełnieniem czynność dotyczy kogoś innego. Z zaimkiem zwrotnym wraca do podmiotu.

Ich wasche das Auto.Myję samochód.

Ich wasche mich.Myję się.

Er ärgert seine Schwester.On dokucza siostrze.

Er ärgert sich.On się złości.

Wir kennen uns seit Jahren.Znamy się od lat.Przy podmiocie w liczbie mnogiej zaimek może znaczyć 'nawzajem'.

Sprawdź się

5 krótkich pytań do tej lekcji. Ile odpowiedzi trafisz?

0 XP

Pytanie 1 z 5

Wybierz poprawną odpowiedź.

Ich kann ___ seinen Namen einfach nicht merken.

Szyk zdania, przeczenia i pytania

Zaimek stoi zaraz po odmienionym czasowniku albo zaraz po podmiocie wyrażonym zaimkiem, który stoi po czasowniku. Zostaje blisko początku zdania przy czasownikach modalnych i w Perfekt, który zawsze tworzy się z haben. Nicht zwykle stoi po zaimku.

Heute fühle ich mich besser.Dziś czuję się lepiej.

Morgen trifft sich das Team um neun.Jutro zespół spotyka się o dziewiątej.Gdy po czasowniku stoi podmiot wyrażony rzeczownikiem, zaimek zwykle idzie pierwszy.

Ich erinnere mich nicht an seinen Namen.Nie pamiętam jego imienia.

Freust du dich auf den Urlaub?Cieszysz się na urlop?

Er hat sich gestern erkältet.Wczoraj się przeziębił.

Ich weiß, dass du dich für Kunst interessierst.Wiem, że interesujesz się sztuką.

Tryb rozkazujący

W rozkazach zaimek zostaje. Przy Sie zaimek to sich, nigdy Sie ani Ihnen.

Forma	Rozkaz	Znaczenie
du	Beeil dich!	Pospiesz się!
ihr	Setzt euch!	Siadajcie!
Sie	Setzen Sie sich bitte!	Proszę usiąść!
wir	Treffen wir uns morgen!	Spotkajmy się jutro!

Typowe błędy

Źle	Dobrze	Dlaczego
Ich freue mir auf die Party.	Ich freue mich auf die Party.	Nie ma innego dopełnienia, więc zaimek stoi w bierniku.
Ich wasche mich die Hände.	Ich wasche mir die Hände.	Przy osobnym dopełnieniu w bierniku zaimek stoi w celowniku.
Du musst sich beeilen.	Du musst dich beeilen.	Zaimek musi pasować do podmiotu, inaczej niż polskie 'się' dla wszystkich osób.
Ich bin mich verliebt.	Ich habe mich verliebt.	Czasowniki zwrotne tworzą Perfekt z haben.
Sie interessiert für Musik.	Sie interessiert sich für Musik.	Zaimka nie można pominąć.

Przykładowe zdania

Ich habe mich sehr über deinen Brief gefreut.Bardzo ucieszyłem się z twojego listu.

Kannst du dir meine Telefonnummer merken?Zapamiętasz mój numer telefonu?

Die Kinder putzen sich vor dem Schlafen die Zähne.Dzieci myją zęby przed snem.

Wir sollten uns öfter sehen.Powinniśmy się częściej widywać.

Er hat sich beim Fußball das Bein gebrochen.Złamał nogę, grając w piłkę.

Stell dir vor, ich habe im Lotto gewonnen!Wyobraź sobie, wygrałem w totka!

Wie fühlen Sie sich heute?Jak się pan dziś czuje?