Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk, 20. yüzyılın en tanınmış devlet adamlarından biridir. Kurtuluş Savaşı'nı yönetmiş, yıkılan Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine Türkiye Cumhuriyeti'ni kurmuştur. Bugün Türkiye'nin hemen her şehrinde onun adını taşıyan okullar, caddeler ve meydanlar bulunur.

무스타파 케말 아타튀르크는 20세기의 가장 잘 알려진 정치가 가운데 한 사람이다. 그는 독립 전쟁을 이끌었고, 무너진 오스만 제국을 대신해 튀르키예 공화국을 세웠다. 오늘날 튀르키예의 거의 모든 도시에는 그의 이름을 딴 학교와 거리, 광장이 있다.

Mustafa Kemal, 1881'de Selanik'te doğdu. Gençlik yıllarında Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşüne tanık oldu. Kurtuluş Savaşı'nın ardından 1923'te cumhuriyeti ilan etti. Ölümüne kadar geçen on beş yılda alfabeden hukuka, takvimden giyim kuşama kadar pek çok alanda köklü reformlar gerçekleştirdi.

무스타파 케말은 1881년 테살로니키에서 태어났다. 젊은 시절 그는 오스만 제국의 쇠퇴를 지켜보았다. 독립 전쟁이 끝난 뒤 1923년에 공화국을 선포했다. 세상을 떠나기까지 15년 동안 그는 문자에서 법, 달력에서 옷차림에 이르기까지 여러 분야에서 근본적인 개혁을 단행했다.

Osmanlı İmparatorluğu, Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıktı. 1918'de imzalanan Mondros Ateşkesi'nin ardından İtilaf Devletleri'nin askerleri İstanbul'a girdi; Anadolu'nun pek çok bölgesi de işgal edildi. O günlerde ülkenin kurtulabileceğine inananların sayısı çok azdı. Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak direnişi örgütlemeye başladı.

오스만 제국은 제1차 세계대전에서 패했다. 1918년 무드로스 휴전 협정이 체결되었고, 연합국 군대가 이스탄불에 들어왔으며, 아나톨리아의 많은 지역이 점령되었다. 나라를 구할 수 있다고 믿는 사람은 거의 없었다. 1919년 5월 19일, 무스타파 케말은 삼순에 상륙해 저항 운동을 조직하기 시작했다.

Kurtuluş Savaşı'nda Türk kuvvetleri doğuda Ermeni, güneyde Fransız, batıda ise Yunan kuvvetlerine karşı savaştı. Savaş 1922 sonbaharında kazanıldı; Lozan Antlaşması ise 24 Temmuz 1923'te imzalandı. 29 Ekim 1923'te cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bu tarih, her yıl Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanır.

독립 전쟁에서 튀르키예군은 동쪽에서 아르메니아군, 남쪽에서 프랑스군, 서쪽에서 그리스군과 싸웠다. 전쟁은 1922년 가을에 승리로 끝났고, 1923년 7월 24일에는 로잔 조약이 체결되었다. 1923년 10월 29일 공화국이 선포되었고, 무스타파 케말이 초대 대통령으로 선출되었다. 이날은 해마다 공화국의 날로 기념된다.

Atatürk'ün en köklü reformlarından biri, 1928'de yapılan Harf Devrimi'dir. Osmanlı Türkçesi yüzyıllar boyunca Arap harfleriyle yazılmıştı. 1 Kasım 1928'de kabul edilen yasayla bu harflerin yerini, Latin alfabesine dayanan 29 harfli yeni Türk alfabesi aldı. Bu değişiklik, birkaç harfi değiştirmekten çok daha büyük bir adımdı; Türkiye bütünüyle farklı bir yazı sistemine geçti.

아타튀르크의 개혁 가운데 가장 근본적인 것 중 하나는 1928년의 문자 개혁이다. 오스만 튀르크어는 수백 년 동안 아랍 문자로 쓰였다. 1928년 11월 1일 제정된 법에 따라 이를 대신해 라틴 문자에 바탕을 둔 29자의 새 튀르키예어 알파벳이 도입되었다. 이는 글자 몇 개를 바꾸는 수준이 아니었다. 튀르키예는 완전히 다른 문자 체계로 옮겨 간 것이다.

Atatürk, yeni harfleri tanıtmak için yurdu dolaştı. Meydanlarda ve okullarda kara tahtanın başına geçerek harfleri bizzat öğretti; bu nedenle ona "Başöğretmen" denildi. Arap harfleri, Türkçedeki ünlü seslerin tamamını karşılayamıyordu. Latin harfleriyle ise kelimeler okunduğu gibi yazılabiliyordu. 1929'da açılan Millet Mektepleri'nde yüz binlerce yetişkin okuma yazma öğrendi.

아타튀르크는 새 문자를 알리기 위해 전국을 돌았다. 광장과 학교에서 직접 칠판 앞에 서서 글자를 가르쳤기 때문에 '수석 교사'라고 불렸다. 아랍 문자로는 튀르키예어의 모음을 모두 나타낼 수 없었다. 반면 라틴 문자로는 단어를 소리 나는 대로 적을 수 있었다. 1929년에 문을 연 '국민 학교'에서 수십만 명의 성인이 읽고 쓰는 법을 배웠다.

Osmanlı Devleti'nde hukukun önemli bir bölümü İslam hukukuna dayanıyordu; padişahlar aynı zamanda halife unvanını da taşıyordu. Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılmıştı. 3 Mart 1924'te Meclis halifeliği de kaldırdı ve aynı yıl şeriye mahkemeleri kapatıldı.

오스만 국가에서는 법의 상당 부분이 이슬람법에 바탕을 두고 있었고, 술탄은 칼리프라는 칭호도 함께 지니고 있었다. 술탄제는 이미 1922년 11월 1일에 폐지되었다. 1924년 3월 3일 의회는 칼리프제마저 폐지했고, 같은 해 샤리아 법원도 문을 닫았다.

1926'da İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi. Bu kanunla çok eşlilik yasaklandı, resmî nikâh zorunlu hâle geldi ve kız çocukları mirastan erkek kardeşleriyle eşit pay almaya başladı. 1928'de "Devletin dini İslam'dır" ifadesi anayasadan çıkarıldı; laiklik ilkesi ise 1937'de anayasaya girdi. Atatürk'e göre laiklik, dini reddetmek değil, din ile devlet işlerini birbirinden ayırmaktı.

1926년에는 스위스 민법을 본보기로 삼아 만든 튀르키예 민법이 시행되었다. 이 법에 따라 일부다처제가 금지되고 민사혼이 의무가 되었으며, 딸들도 남자 형제와 똑같이 유산을 상속받게 되었다. 1928년에는 '국가의 종교는 이슬람이다'라는 문구가 헌법에서 삭제되었고, 1937년에는 세속주의 원칙이 헌법에 들어갔다. 아타튀르크에게 세속주의란 종교를 거부하는 것이 아니라 종교와 국가의 일을 서로 분리하는 것이었다.

Atatürk, eğitimi bütün reformların temeli sayıyordu. Öğretmenlere seslendiği "Cumhuriyet sizden fikri hür, irfanı hür, vicdanı hür nesiller ister" sözü, bugün de pek çok okulun duvarında yer alır. Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkenin dört bir yanında yeni okullar açıldı.

아타튀르크는 교육을 모든 개혁의 토대로 여겼다. 그가 교사들에게 한 말 "공화국은 여러분에게 생각이 자유롭고, 지식이 자유롭고, 양심이 자유로운 세대를 원한다"는 지금도 많은 학교 벽에 쓰여 있다. 공화국 초기에는 전국 곳곳에 새 학교가 문을 열었다.

3 Mart 1924'te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile bütün okullar devletin denetiminde tek bir çatı altında toplandı, medreseler ise kapatıldı. Kız ve erkek öğrencilerin aynı sınıfta okuduğu karma eğitim yaygınlaştı. 1933 Üniversite Reformu ile Darülfünun kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. Nazi Almanyası'ndan kaçan pek çok bilim insanı bu üniversitede ders verdi ve Türk akademisinin gelişmesine önemli katkılar sağladı.

1924년 3월 3일 제정된 교육 통일법에 따라 모든 학교가 국가의 감독 아래 하나로 통합되었고, 마드라사는 폐쇄되었다. 남학생과 여학생이 같은 교실에서 공부하는 남녀공학도 널리 퍼졌다. 1933년 대학 개혁으로 다륄퓌눈이 폐쇄되고 그 자리에 이스탄불 대학교가 세워졌다. 나치 독일을 피해 온 많은 학자가 이 대학에서 가르치며 튀르키예 학계의 발전에 큰 기여를 했다.

Türk kadınları 1930'da belediye seçimlerinde oy kullanma hakkını elde etti. 5 Aralık 1934'te ise milletvekili seçme ve seçilme hakkını kazandılar. Bu haklar, pek çok Avrupa ülkesinden daha önce tanınmıştı: Fransız kadınlar aynı hakka ancak 1944'te, İtalyan kadınlar ise 1945'te kavuştu.

튀르키예 여성은 1930년에 지방 선거 투표권을 얻었다. 이어 1934년 12월 5일에는 국회의원 선거의 선거권과 피선거권을 얻었다. 이 권리는 많은 유럽 나라보다 먼저 인정된 것이었다. 프랑스 여성은 1944년에야, 이탈리아 여성은 1945년에야 같은 권리를 얻었다.

1935 seçimlerinde Meclis'e 18 kadın milletvekili girdi. Aynı yıllarda hukuk, tıp ve mühendislik okuyan kadınların sayısı da arttı; Türkiye'nin ilk kadın avukatları ve hâkimleri bu dönemde mesleğe başladı. Atatürk, kadınların eğitim görmesini ve çalışma hayatına katılmasını toplumun ilerlemesi için vazgeçilmez sayıyordu.

1935년 선거에서 18명의 여성 의원이 의회에 들어갔다. 같은 시기에 법학과 의학, 공학을 공부하는 여성도 늘어났고, 튀르키예 최초의 여성 변호사와 판사가 이때 일을 시작했다. 아타튀르크는 여성이 교육을 받고 직업 세계에 참여하는 것을 사회 발전에 없어서는 안 될 조건으로 여겼다.

Atatürk, yalnızca yazıyı değil, dilin kendisini de değiştirmek istiyordu. Osmanlı Türkçesi Arapça ve Farsça kelimelerle doluydu; halkın büyük bölümü bu yazı dilini anlamakta zorlanıyordu. 1932'de bugünkü Türk Dil Kurumu'nun temeli atıldı ve dili sadeleştirme çalışmaları bu kurum aracılığıyla yürütülmeye başlandı.

아타튀르크는 문자만이 아니라 언어 자체도 바꾸고자 했다. 오스만 튀르크어는 아랍어와 페르시아어 단어로 가득했고, 국민 대부분은 이 문어를 이해하기 어려워했다. 1932년 오늘날 튀르키예 언어 협회의 전신이 세워졌고, 이후 언어를 쉽게 다듬는 작업은 이 기관을 통해 이루어지기 시작했다.

Yabancı kökenli pek çok kelimenin yerine Türkçe karşılıklar bulundu. Bunun için halk ağzından ve eski Türkçe metinlerden kelimeler derlendi. Atatürk, 1937'de yayımlanan bir geometri kitabı da yazdı; "üçgen", "açı" ve "kenar" gibi terimler bu kitapla yerleşti. Türetilen kelimelerin bir kısmı yapay bulunduğu için benimsenmedi. Yine de bugünkü Türkçe, Osmanlı Türkçesine göre çok daha sade ve anlaşılırdır.

외래어 상당수를 대신할 튀르키예어 낱말을 찾아냈고, 민중의 말과 옛 튀르크어 문헌에서 단어를 모았다. 아타튀르크는 1937년에 출간된 기하학 책까지 직접 썼는데, 'üçgen'(삼각형), 'açı'(각), 'kenar'(변) 같은 용어가 이 책을 통해 자리 잡았다. 새 단어 가운데 일부는 어색하다는 평을 받아 끝내 쓰이지 않았다. 그래도 오늘날의 튀르키예어는 오스만어보다 훨씬 간결하고 알기 쉽다.

Reformlar gündelik hayatı da derinden etkiledi. 1925'te çıkarılan Şapka Kanunu ile erkeklerin fes yerine şapka giymesi zorunlu hâle geldi. Atatürk, aynı yılın yazında Kastamonu'yu ziyaret ettiğinde halkı elinde panama şapkasıyla selamlamıştı. Basit bir kıyafet meselesi gibi görünen bu değişiklik, aslında Osmanlı geçmişinden kopuşun simgesiydi.

개혁은 일상생활에도 깊은 영향을 미쳤다. 1925년에 제정된 모자법에 따라 남성은 페즈 대신 서양식 모자를 써야 했다. 아타튀르크는 그해 여름 카스타모누를 방문했을 때 손에 파나마모자를 들고 사람들에게 인사했다. 단순한 옷차림 문제처럼 보였던 이 변화는 사실 오스만 시대와의 단절을 상징하는 것이었다.

1 Ocak 1926'dan itibaren Rumi ve Hicri takvimlerin yerine Miladi takvim kullanılmaya başlandı. Günün saatleri de uluslararası sisteme göre düzenlendi. 1931'de metre ve kilogram resmî ölçü birimleri oldu; 1935'te ise hafta tatili cumadan pazara alındı. Böylece Türkiye, gündelik hayatta da dünyanın büyük bölümüyle aynı takvimi ve aynı saati kullanmaya başladı.

1926년 1월 1일부터는 루미력과 히즈라력 대신 그레고리력이 쓰이기 시작했다. 하루의 시각도 국제 기준에 맞추어 정해졌다. 1931년에는 미터와 킬로그램이 공식 단위가 되었고, 1935년에는 주 휴일이 금요일에서 일요일로 바뀌었다. 이렇게 해서 튀르키예는 일상생활에서도 세계 대부분의 나라와 같은 달력, 같은 시간을 쓰게 되었다.

Cumhuriyet kurulduğunda ülkede çok az fabrika vardı. Türkiye tütün, pamuk ve kuru üzüm gibi ham maddeler satıyor, sanayi ürünlerinin büyük bölümünü ise dışarıdan alıyordu. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın ardından devlet, ekonomide doğrudan söz sahibi oldu. Bu anlayışa "devletçilik" adı verildi.

공화국이 세워졌을 때 나라에는 공장이 거의 없었다. 튀르키예는 담배, 목화, 건포도 같은 원료를 팔고 공산품 대부분은 외국에서 사들였다. 1929년 세계 대공황 이후 국가가 경제에 직접 나서게 되었다. 이런 방식을 '국가주의'라고 불렀다.

1933'te Sümerbank kuruldu, 1934'te ise Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulamaya konuldu. Bu dönemde dokuma, şeker, çimento ve kâğıt fabrikaları açıldı; Kayseri'deki büyük dokuma fabrikası bunların en bilinenlerindendir. Karabük Demir Çelik Fabrikası'nın temeli de bu yıllarda atıldı. Atatürk döneminde yaklaşık 3.000 kilometre yeni demiryolu yapıldı.

1933년 쉬메르방크가 설립되었고, 1934년에는 제1차 산업 5개년 계획이 시행되었다. 이 시기에 섬유, 설탕, 시멘트, 제지 공장이 문을 열었는데, 카이세리의 대형 섬유 공장은 그중에서도 가장 잘 알려진 곳이다. 카라뷔크 제철소의 기초도 이 무렵에 놓였다. 아타튀르크 시대에 약 3,000킬로미터의 철도가 새로 건설되었다.

Atatürk'ün mirası, bugün de hem Türkiye'de hem de dünyada tartışılan bir konudur. Ona hayranlık duyanlar, Atatürk'ü işgal altındaki bir ülkeyi kurtaran, yeni bir devlet kuran ve kadınlara erken dönemde siyasi haklar tanıyan bir lider olarak görür. Eleştirenler ise bazı reformların halka danışılmadan, yukarıdan uygulandığını ve bu süreçte geleneksel yaşamın zorlandığını öne sürer.

아타튀르크의 유산은 지금도 튀르키예 안팎에서 논쟁거리다. 그를 존경하는 사람들은 점령당한 나라를 구하고, 새 국가를 세우고, 일찍이 여성에게 정치적 권리를 준 지도자로 본다. 반면 비판하는 사람들은 일부 개혁이 국민에게 묻지 않고 위에서부터 강요되었으며, 그 과정에서 전통적인 생활 방식이 압박을 받았다고 말한다.

Hangi açıdan bakılırsa bakılsın, Atatürk'ün Türkiye'yi derinden değiştirdiği açıktır. Ölümünün üzerinden seksen yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen izleri cumhuriyetin hukukunda, alfabesinde ve okullarında hâlâ görülür. Ankara'daki anıt mezarı Anıtkabir'i her yıl milyonlarca kişi ziyaret eder.

어느 쪽에서 보든 아타튀르크가 튀르키예를 깊이 바꾸어 놓았다는 사실은 분명하다. 그가 세상을 떠난 지 80년이 넘었지만, 공화국의 법과 문자, 학교에는 여전히 그의 흔적이 남아 있다. 해마다 수백만 명이 앙카라에 있는 그의 묘소 아느트카비르를 찾는다.