Bir Milletin Doğuşu

1923 yılı, Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Bu yıl, altı yüz yılı aşkın bir süre ayakta kalan Osmanlı İmparatorluğu'nun yerine Ankara'da Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Değişiklik yalnızca yönetim biçimiyle sınırlı kalmadı; eğitimden hukuka, alfabeden ulusal kimliğe kadar pek çok alan yeniden biçimlendi.

1923년은 튀르키예 역사에서 가장 중요한 전환점 가운데 하나다. 이해에 600년 넘게 이어진 오스만 제국을 대신해 앙카라에서 튀르키예 공화국이 세워졌다. 변화는 정치 체제에만 그치지 않았다. 교육에서 법, 문자에서 민족 정체성에 이르기까지 많은 분야가 새롭게 다듬어졌다.

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı toprakları paylaşılmaya başlandı. İstanbul işgal edildi; Anadolu'nun büyük bölümüne de yabancı askerler yerleşti. Cumhuriyetin hikâyesi, umudun neredeyse tükendiği bu günlerde örgütlenen bir direnişle başlar.

제1차 세계대전이 끝난 뒤 오스만 제국의 영토는 분할되기 시작했다. 이스탄불이 점령되었고, 아나톨리아의 대부분 지역에도 외국 군대가 자리를 잡았다. 공화국의 이야기는 희망이 거의 바닥났던 이 시기에 조직된 저항에서 시작된다.

Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918'de Limni adasındaki Mondros limanında imzalanan ateşkesle Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çekildi. İki hafta sonra İtilaf Devletleri'nin savaş gemileri İstanbul önlerine demir attı. Ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerine İngiliz, Fransız ve İtalyan askerleri çıkarıldı. 15 Mayıs 1919'da ise Yunan ordusu İzmir'i işgal etti.

1918년 10월 30일 림노스섬의 무드로스항에서 체결된 휴전 협정으로 오스만 국가는 패전국으로서 제1차 세계대전에서 물러났다. 2주 뒤 연합국 군함들이 이스탄불 앞바다에 닻을 내렸다. 이어서 아나톨리아 곳곳에 영국, 프랑스, 이탈리아 군대가 상륙했다. 그리고 1919년 5월 15일에는 그리스군이 이즈미르를 점령했다.

Dört gün sonra, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Samsun'a çıktı. Dokuzuncu Ordu Müfettişi sıfatıyla bölgedeki asayişi sağlamakla görevlendirilmişti. Asıl amacı ise dağınık direniş gruplarını birleştirmek ve işgale karşı düzenli bir mücadele başlatmaktı. 19 Mayıs, bugün Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanır.

나흘 뒤인 1919년 5월 19일, 무스타파 케말은 삼순에 상륙했다. 그는 제9군 감찰관 자격으로 이 지역의 치안을 유지하라는 임무를 받은 상태였다. 그러나 그의 진짜 목표는 흩어진 저항 세력을 하나로 모아 점령에 맞선 조직적인 투쟁을 시작하는 것이었다. 5월 19일은 오늘날 '아타튀르크 추모 및 청소년과 스포츠의 날'로 기념된다.

Mustafa Kemal, kısa sürede ülke çapında bir örgütlenme kurdu. Temmuz 1919'da Erzurum'da, Eylül 1919'da ise Sivas'ta kongreler toplandı. Bu kongrelerde vatanın bölünmez bir bütün olduğu ve milletin geleceğine yine milletin karar vereceği ilan edildi.

무스타파 케말은 짧은 시간 안에 전국적인 조직을 만들었다. 1919년 7월에는 에르주룸에서, 9월에는 시바스에서 대회가 열렸다. 이 대회들에서는 조국이 나눌 수 없는 하나이며, 민족의 미래는 민족 스스로 결정한다고 선언했다.

Sivas Kongresi, millî mücadelenin dönüm noktalarından biri oldu. Yurdun dört bir yanındaki direniş dernekleri burada "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleşti; böylece yerel direnişler tek bir ulusal harekete dönüştü. Mustafa Kemal ve arkadaşları, Aralık 1919'da Ankara'ya geçti. İşgal bölgelerinden uzak olan ve demiryolu üzerinde bulunan bu küçük şehir, kısa sürede millî hareketin merkezi hâline geldi.

시바스 대회는 민족 투쟁의 전환점 가운데 하나였다. 전국 각지의 저항 단체들이 이곳에서 '아나톨리아 루멜리아 권리 수호 협회'라는 이름 아래 하나로 뭉쳤고, 이로써 지역별 저항은 하나의 민족 운동이 되었다. 1919년 12월 무스타파 케말과 동지들은 앙카라로 옮겨 갔다. 점령 지역에서 멀고 철도가 지나는 이 작은 도시는 곧 민족 운동의 중심지가 되었다.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. İstanbul'daki padişah hükümeti, işgal kuvvetlerinin denetimi altındaydı. Bu nedenle Meclis, yasa yapmanın yanı sıra hükümeti de kendi içinden kurdu. 23 Nisan, bugün Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır.

튀르키예 대국민의회는 1920년 4월 23일 앙카라에서 문을 열었다. 이스탄불의 술탄 정부는 점령군의 통제 아래 있었다. 그래서 의회는 법을 만드는 것은 물론, 의원들 가운데서 정부도 구성했다. 4월 23일은 오늘날 '국가 주권과 어린이의 날'로 기념된다.

Mustafa Kemal, Meclis Başkanı seçildi. Meclisin açılmasıyla yeni bir ilke hayata geçti: Yönetme yetkisi artık padişahtan değil, milletten geliyordu. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla bu ilke, kurulacak cumhuriyetin temel taşı oldu.

무스타파 케말은 의회 의장으로 선출되었다. 의회가 열리면서 새로운 원칙이 실현되었다. 나라를 다스리는 권한이 이제 술탄이 아니라 민족에게서 나오게 된 것이다. 1922년 11월 1일 술탄제가 폐지되면서 이 원칙은 장차 세워질 공화국의 주춧돌이 되었다.

Kurtuluş Savaşı 1919'dan 1922'ye kadar sürdü ve birkaç cephede birden yürütüldü. Doğuda 1920'de Ermenistan'a karşı savaşıldı. Güneyde Antep, Maraş ve Urfa çevresinde Fransız kuvvetleriyle çatışmalar yaşandı. En uzun ve en kanlı mücadele ise batıda Yunan ordusuna karşı verildi; 1921'deki Sakarya Meydan Muharebesi tam 22 gün sürdü.

독립 전쟁은 1919년부터 1922년까지 이어졌고, 여러 전선에서 동시에 치러졌다. 동부에서는 1920년에 아르메니아와 싸웠다. 남부에서는 안테프, 마라시, 우르파 일대에서 프랑스군과 충돌이 벌어졌다. 그러나 가장 길고 가장 처절한 싸움은 서부에서 그리스군을 상대로 벌어졌다. 1921년의 사카리아 전투는 무려 22일 동안 이어졌다.

26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz, savaşın sonucunu belirledi ve Türk ordusu 9 Eylül'de İzmir'e girdi. 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile yeni Türkiye'nin sınırları uluslararası alanda tanındı. Böylece 1920'de imzalanan ama hiçbir zaman uygulanmayan Sevr Antlaşması'nın ağır şartları da tarihe karıştı.

1922년 8월 26일에 시작된 대공세가 전쟁의 승패를 갈랐고, 9월 9일 튀르키예군은 이즈미르에 입성했다. 1923년 7월 24일에 체결된 로잔 조약으로 새 튀르키예의 국경은 국제적으로 인정받았다. 이로써 1920년에 체결되었지만 한 번도 시행되지 않은 세브르 조약의 가혹한 조건도 역사 속으로 사라졌다.

Lozan'dan sonra sıra yeni devletin yönetim biçimini belirlemeye geldi. 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. 29 Ekim 1923 akşamı Meclis cumhuriyeti ilan etti ve Mustafa Kemal'i oybirliğiyle cumhurbaşkanı seçti. Başbakanlığa ise sonradan İnönü soyadını alacak olan İsmet Paşa getirildi.

로잔 조약 이후에는 새 국가의 정치 체제를 정할 차례였다. 1923년 10월 13일 앙카라가 수도로 선포되었다. 1923년 10월 29일 저녁 의회는 공화국을 선포하고 만장일치로 무스타파 케말을 대통령으로 선출했다. 총리에는 훗날 이뇌뉘라는 성을 쓰게 되는 이스메트 파샤가 임명되었다.

Cumhuriyetin ilanı, yalnızca yönetim biçimini değiştirmekle kalmadı. Hanedana ve dinî meşruiyete dayanan Osmanlı düzeninin yerini, millî egemenliğe ve hukuka dayanan, zamanla laikliği de benimseyen yeni bir devlet anlayışı aldı. Meclis'in genel kurul salonunda bugün de "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" sözü yazılıdır.

공화국 선포는 정치 체제를 바꾸는 데 그치지 않았다. 왕조와 종교적 정통성에 기댄 오스만의 질서 대신, 국민 주권과 법에 바탕을 두고 시간이 지나면서 세속주의까지 받아들인 새로운 국가관이 들어섰다. 의회 본회의장에는 지금도 '주권은 조건 없이 국민에게 있다'라는 문구가 적혀 있다.

Cumhuriyetin ilanından sonra reformlar art arda geldi. 3 Mart 1924'te halifelik kaldırıldı ve Osmanlı hanedanının üyeleri yurt dışına çıkarıldı. Aynı yılın nisan ayında ise yeni bir anayasa kabul edildi.

공화국 선포 뒤 개혁이 잇따랐다. 1924년 3월 3일 칼리프제가 폐지되었고, 오스만 왕가 사람들은 국외로 추방되었다. 같은 해 4월에는 새 헌법이 채택되었다.

1925'te tekke ve zaviyeler kapatıldı. 1926'da İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi. Bu kanunla çok eşlilik yasaklandı, kadınlar da boşanma davası açma hakkını elde etti. 1928'de "Devletin dini İslam'dır" ifadesi anayasadan çıkarıldı. Bütün bu değişiklikler, beş yıldan kısa bir sürede gerçekleştirildi.

1925년에는 수피 교단의 수도장과 성소가 폐쇄되었다. 1926년에는 스위스 민법을 본보기로 삼아 만든 튀르키예 민법이 시행되었다. 이 법으로 일부다처제가 금지되었고, 여성도 이혼 소송을 낼 권리를 얻었다. 1928년에는 '국가의 종교는 이슬람이다'라는 문구가 헌법에서 삭제되었다. 이 모든 변화가 5년이 채 안 되는 기간에 이루어졌다.

Ocak 1923'te Lozan'da imzalanan bir sözleşmeyle Türkiye ile Yunanistan arasında zorunlu nüfus mübadelesi kararlaştırıldı. Yaklaşık 1,2 milyon Ortodoks Hristiyan Türkiye'den Yunanistan'a, 400.000 kadar Müslüman da Yunanistan'dan Türkiye'ye göç etmek zorunda kaldı. Mübadelede dil ya da köken değil, din esas alındı. İstanbul Rumları ile Batı Trakya Müslümanları ise mübadelenin dışında tutuldu.

1923년 1월 로잔에서 체결된 협약으로 튀르키예와 그리스 사이에 강제 주민 교환이 결정되었다. 약 120만 명의 정교회 기독교인이 튀르키예에서 그리스로, 약 40만 명의 무슬림이 그리스에서 튀르키예로 떠나야 했다. 교환의 기준은 언어나 출신이 아니라 종교였다. 이스탄불의 그리스인과 서트라키아의 무슬림은 교환 대상에서 제외되었다.

Mübadele, kuşaklar boyunca aynı topraklarda yaşamış insanları yurtlarından kopardı. Kapadokya'nın Türkçe konuşan Ortodoks Karamanlıları Yunanistan'a, Rumca konuşan Girit Müslümanları ise Türkiye'ye gönderildi. Pek çok aile evini, tarlasını ve yakınlarının mezarlarını geride bıraktı. Mübadillerin anıları, bugün hem Türkiye'de hem de Yunanistan'da kitaplara, şarkılara ve filmlere konu olur.

주민 교환은 여러 세대에 걸쳐 같은 땅에서 살아온 사람들을 고향에서 떼어 놓았다. 카파도키아에서 튀르키예어를 쓰던 정교회 신자 카라만리들은 그리스로, 크레타섬에서 그리스어를 쓰던 무슬림들은 튀르키예로 보내졌다. 많은 가족이 집과 밭, 가족의 무덤을 뒤로하고 떠났다. 교환된 사람들의 기억은 오늘날 튀르키예와 그리스 두 나라에서 모두 책과 노래, 영화의 소재가 되고 있다.

Cumhuriyetin kuruluşu, tarihçilerin bugün de tartıştığı bir miras bırakmıştır. Bir yanda hızlı modernleşme reformları, uluslararası alanda tanınan bağımsız bir devlet ve kadın hakları alanında erken atılmış adımlar bulunur. Öte yanda ise zorunlu nüfus hareketleri, farklı etnik ve dinî topluluklara yönelik politikalar ve uzun süren tek parti yönetimi sıkça eleştirilir.

공화국 수립은 역사가들이 지금도 논쟁하는 유산을 남겼다. 한편에는 빠른 근대화 개혁, 국제적으로 인정받은 독립 국가, 여성의 권리에서 일찍 내디딘 걸음이 있다. 다른 한편에서는 강제적인 주민 이동, 여러 민족 공동체와 종교 공동체에 대한 정책, 오랫동안 이어진 일당 통치가 자주 비판받는다.

Laiklik, millî egemenlik ve Batı'ya yönelme, on yıllar boyunca Türk siyasetinin ana eksenini oluşturdu. Türkiye 1946'da çok partili hayata geçti, 1952'de NATO'ya katıldı ve 1987'de Avrupa Topluluğu'na üyelik başvurusunda bulundu. 1923'te savaştan yeni çıkmış yoksul bir tarım ülkesi olan Türkiye, sonraki on yıllarda sanayisi ve şehirleri hızla büyüyen bir ülkeye dönüştü.

수십 년 동안 세속주의, 국민 주권, 서방 지향은 튀르키예 정치의 중심축을 이루었다. 튀르키예는 1946년 다당제로 전환했고, 1952년 나토에 가입했으며, 1987년 유럽 공동체 가입을 신청했다. 1923년의 튀르키예는 전쟁에서 막 벗어난 가난한 농업국이었지만, 이후 수십 년 동안 산업과 도시가 빠르게 성장하는 나라로 바뀌었다.

1923'te yalnızca yeni bir devlet değil, yeni bir düşünce biçimi de doğdu. Osmanlı'nın çöküşünün ardından yeni Türkiye, gelenekle modernlik arasındaki gerilimin içinde şekillendi. Bu süreç ne yalnızca bir zafer ne de yalnızca bir yıkım hikâyesiydi; içinde hem büyük bir değişim isteği hem de derin acılar vardı.

1923년에는 새로운 국가만이 아니라 새로운 사고방식도 태어났다. 오스만 제국이 무너진 뒤 새 튀르키예는 전통과 근대 사이의 긴장 속에서 모습을 갖추어 갔다. 이 과정은 단순한 승리의 이야기도, 단순한 파괴의 이야기도 아니었다. 그 안에는 변화를 향한 강한 열망과 깊은 고통이 함께 있었다.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu, bir imparatorluğun dağılıp yerine bir ulus devletin kurulmasının en iyi bilinen örneklerinden biridir. 1923'te başlayan değişim, birkaç yıl içinde ülkenin yazısından takvimine kadar pek çok şeyi yeniden biçimlendirdi.

튀르키예 공화국의 수립은 제국이 해체되고 그 자리에 민족 국가가 세워진 가장 잘 알려진 사례 가운데 하나다. 1923년에 시작된 변화는 불과 몇 년 사이에 나라의 문자에서 달력에 이르기까지 많은 것을 새롭게 바꾸어 놓았다.